Archive for november, 2019

november 16, 2019

Fakta ved fleirtal

Skjermbilde 2019-11-16 21.12.49

EU-parlamentet. Utsnitt. Foto: Diliff / Wikimedia Commons. (CC BY-SA 3.0)

«Det urovekkende er at Europas fremste politiske forsamling oppfører seg som om det er et historikernes sannhetsministerium. Hva blir det neste historiske spørsmålet politikere skal avgjøre ved avstemning?»

Det handlar om Europa-parlamentet sitt vedtak 19. september av ein resolusjon om «betydning av europeiske minner for Europas fremtid». Skal dette vere metoden i tida som kjem når vi skal utrydde falske fakta og nyheiter?

Sitatet er frå Morgenbladet for eit par veker sidan, der Håkon Gundersen intervjua historieprofessor Terje Tvedt i samband med at Nasjonalbiblioteket no køyrer ei foredragsrekke med med han «mot samtidens historieløshet» (bra, NB!).

Apropos Tvedt, så har han også meiningar om bibliotek. Punch-linja hans under bibliotekleiarkonferansen i 2007 var: «– Når «alle er enige» må biblioteka presentere det kontrære.» Tygg litt på den.

november 16, 2019

Bildebøker og kjensler

krigenI ein periode med mykje anna å gjere enn blogging, har serien «Hugs tidsskrifta» blitt skadelidande. Men skjerpings er på gang, og i dag har vi, via Idunn.no, fått det nyaste nummeret av Edda, «det ledende internasjonale tidsskriftet for litteraturforskning i Norden.» Med opne artiklar, blant anna «Bildebøker og emosjonelle leserreaksjoner» om Krigen av Gro Dahle og Kaia Dahle Nyhus og Det første barnet på månen av Bjørn Arild Ersland og Lars M. Aurtande, og «Når nasjonens likevekt rystes». En komparativ analyse av kanonlitteraturens rolle etter terrorangrep»,  som er en «komparativ analyse av «Til ungdommen» (1936) og Traité sur la tolérance (1763) sin plass og funksjon i den kollektive responsen etter terrorangrepene i Oslo og på Utøya 22. juli 2011 og i Paris i januar 2015.»

november 16, 2019

Med tankane på springmarsj

Skjermbilde 2019-11-16 13.09.55

Bringsværd 80. Foto: Chris Nyborg/ Wikimedia Commons. (CC BY-SA 3.0)

Eit steinkast eller sju nord for Moss ligg landsbyen Hølen i Vestby kommune. I 2004 var bibliotekfilialen der truga med nedlegging. Då skreiv dagens 80-årsjubilant, hørningen og forfattaren Tor Åge Bringsværd, eit lesarinnlegg i Moss Avis. På ein nettstad underteikna hadde på den tida, fekk eg lov av forfattaren å gjenbruke det. Han har sikkert ikkje noko imot at eg gjenbruker det endå ein gong, her og no.

Filialen gjekk likevel ut av soga, men heldt på eit vis fram på trass og basert på lokal dugnad med frivillige amatørar. Dei fekk behalde bøkene og fekk bruke lokalet. Det blei ein fin, liten kafé kombinert med boksamlinga. Men eigentelege bibliotek blir ikkje slike særleg lenge, sjå berre døma på dette i Storbritannia og andre stader. Men her kjem Bringsværd sin tekst, og gratulere med dagen:

read more »

november 14, 2019

Når bibliotekutdanninga møter universitetet?

Spørsmålsteiknet fortel at dette veit bloggaren lite om, men ein stad må kunnskapstileigninga starte. Kan hende i kommentarfeltet nedanfor?

No er altså den viktigaste bibliotekarutdanninga i landet blitt del av eit universitet. Kva kan det bety for utdanninga, faget og profesjonen (om vi kan kalle bibliotekfaget dét)?

Utgangspunktet er ein kronikk i Klassekampen 7. november av fysikar og universitetslektor Ronny Kjelsberg ved NTNU, som igjen bygger på eit foredrag han heldt på Nesna i oktober og som han no har publisert på heimesida si: To kulturer: Når profesjonsutdanningene møter Universitetet.

Bakgrunnen for seminaret på Nesna var sjølvsagt nedlegginga av høgskolen der og desimeringa av denne institusjonen. Der er det ikkje bibliotekutdanning (det var rett nok eit grunnfag i samlingsutvikling nokre år på 1990-talet, i samarbeid med NB Rana), men mykje av det han skriv bør ha generell interesse. Til dømes diskusjonen, eller påstanden hans, at profesjonsfaga kjem i fare når høgskolar blir slått saman med universitet. Kjelsberg skriv: «Vi hører i Trøndelag at lokale næringsforeninger og aktører savner Høgskolen i Sør-Trøndelag. NTNU er ikke lokalt til stede på samme måte som høgskolen var – hodet er et annet sted. Kanskje i skyene, der det drømmer om neste nobelpris?»

No kan ikkje leiinga og forskarane ved bibliotekutdanninga ved OsloMet drøyme om slike prisar, men nuiallafall (er i svensk modus, etter å ha vore hos bibliotekprofessor Joacim Hansson ved universitetet i Växjö og prata om bibliotekarrolla).

november 11, 2019

801

Sidan i går har bloggen passert 800 følgjarar og er faktisk på veg mot dei 900. Gratulere, seier også bloggaren.

november 11, 2019

Frå Illuminati til tørrfesk

Skjermbilde 2019-11-10 21.31.09

Sikringsbibliotek. Her frå Chetham-biblioteket i Manchester

Detaljane frå Dan Brown sin røvarroman «Engler og demoner» har gått i gløymeboka (sic!), men det var vel noko med eit besøk i Vatikanet sitt ekstremt hemmelege bibliotek som gjorde det muleg å redde Verda frå ein større eller mindre undergang.

Men vi hugser godt korleis Morgenbladets sjølvutnemnde «kvasi-forsker» Espen Grønlie hadde fått tilgang til biblioteket, «det som ikke bare for konspirasjonsteoretikere, men også for enkelte av oss mer moderate paranoikere, er det mest fascinerende stedet i verden». Og han skriv at «P.A. Munch, [var] i 1859 … en av de første ikke-katolikkene som fikk tilgang».

Då blir det ikkje fullt så oppsiktsvekkjande som NRK vil ha det til at ein italiensk fotograf og forfattar har fått sleppe inn («Du må være forsker, ambassadør eller en annen «viktig» person»). Men det ho var ute etter, og fekk sjå, var …

read more »

november 8, 2019

I den vestlege verda

… lærer vi at det meste er på stell. Men her eit par nyheitsbrev og bloggar som kan få oss til å revurdere dette. Først bibliotekforeininga ALA sin Intellectual Freedom News, der blant anna den politiske sensuren mot biblioteket i Citrus county, Florida, er eit tema, og så nyheitene hos Transparency International, som dekkjer heile kloden.

Elles: Go hælj til alle.

november 8, 2019

Ver varsam. Men uredd

Skjermbilde 2019-11-08 17.16.31

Ironisk varsam-plakat på Zeitgeschichtliches Forum i Leipzig

Journalistane har ifølgje Journalisten.no fått utgreia og revidert den såkalla Ver varsam-plakaten sin. Dette er viktig å følgje med på i bibliotekmiljøet også, både fordi bibliotekarane skal vurdere kvaliteten på det dei formidlar og fordi biblioteka i dag sjølve er som redaksjonar å rekne, både som debattarrangørar og utgjevarar.

Ein eigen bibliotekplakat har det også vore snakk om.

november 8, 2019

Det tetnar til

Skjermbilde 2019-11-08 13.13.57

Ekorna ved Kongressbiblioteket er ikkje fake news. Dei har vore der i over hundre år.

Endå meir om – påståtte – fake news på ein fredag: The Guardian skriv om politikarane i Citrus county i Florida som nektar biblioteket å tinge New York Times. Ein av dei seier: «I don’t like ’em, it’s fake news and I’m voting no. They can take that money and do something else with it … I support Donald Trump.»

Og i Det kvite huset har dei samtidig nekta nasjonale statsetatar å tinge både NYT og Washington Post fordi dei har skrive ting som president Trump ikkje liker. Det må vel då også gjelde Kongressbiblioteket?

Nyleg fanga vi opp denne trenden i Sverige og Frankrike.

november 8, 2019

Faktisk.no nektar framleis å konkretisere

Skjermbilde 2019-11-08 12.17.55Om Klassekampen og skribent Jesús Alcalá sin kritikk av Faktisk.no har vi to gongar, seinast i går, skrive at ingen andre media bryr seg om å følgje opp. Men no har Morgenbladet verkeleg kome seg på beina etter redaktørkrisa og kliner til med fire sider om saka. Ane Farsethås dreg først fram Alcalá si omstridde fortid i Sverige. Så kjem ho til saka og meiner blant anna at «Problemet i Jesús Alcalás angrep på faktasjekking, … er at Alcalá tegner opp en falsk motsetning: Det er ikke slik at man enten ser helheten og de viktige intellektuelle linjene (og samtidig slipper opp på kildekritikken) eller er en nærsynt revisor uten blikk for hva som er stort og hva som er smått.»

Men ho skriv også at «Det er prisverdig at Klassekampen ønsker å stille de prinsipielle spørsmålene om faktasjekkens bakside, og ikke bare går for den etablerte fortellingen om denne amerikanskimporterte praksisen som et forsvar mot falske nyheter. Er det slik at bokholderiet og faktasjekkeriet i seg selv kan bidra til å skape et for trangt rom for hva som er viktig og ikke? Vesentlig er det også, som Alcalá gjør, å stille spørsmål ved nettopp Facebooks rolle når giganten samarbeider med andre. Hva betyr det for Faktisk.nos uavhengighet at de samarbeider med Facebook?»

MB intervjuar alle dei involverte, blant anna Klassekampenredaktør Mari Skurdal,
som seier ho …

read more »