Archive for november 29th, 2020

november 29, 2020

Nasjonalbiblioteket blir svensk – igjen?

Norsk-svensk bibliotekarforsøstring i 2005 i salen i Karlstad der unionsoppløysinga blei framforhandla

Ifølgje Klassekampen fredag har regjeringa «godtatt å selge statens Entra-aksjer. Nå kniver de svenske eiendomsgigantene SBB og Castellum om kontroll over selskapet». Eitt av bygga til Entra (utskilt frå Statsbygg i 2000) er Nasjonalbiblioteket på Solli plass. Og dette vil no «ofres på markedsliberalismens alter, tordner SVs næringspolitiske talsperson Torgeir Knag Fylkesnes».

Heilt einig med sistnemnde. Det sterkt tvilsame er jo at private skal gjere seg rike på husleiga vi alle betaler gjennom skatten. Men under Entra har dette alt vore børsnotert og big bissniss i fleire år. Og salet gjeld ikkje innhaldet og drifta. Og i tillegg har staten sikra seg gjenkjøpsrett. Så den heilt store skandaleoverskrifta blir det ikkje på ein bibliotekpolitisk blogg som denne.

Men på bloggen driver vi også med bibliotekhistorie, og vi blei nysgjerrige på korleis det var førre gong det norske nasjonalbiblioteket var «svensk»? Var det også ein nasjonalbibliotek-union som blei oppløyst i 1905?:

read more »
november 29, 2020

Materialistisk, litterær jul

Både grantre og togskinner i denne forteljinga

Det er blitt advent, men utan julekalender her på bloggen. Og det er ikkje første gongen; vi har faktisk aldri hatt ein. Derimot har vi ei juleforteljing. Ei vi har lese nokre gongar dei siste førti åra, også høgt, nesten som folk les juleevangeliet. Men denne er både verdsleg og materialistisk, faktisk er ho eit varmt forsvar for spekulativ kremmarverksemd.

Samtidig som ho kjem frå hjartet av den nordiske arbeidarlitteraturen. Vi snakkar om eit kapittel i sjølvbiografien til Ivar Lo-Johansson, band 2, «Asfalt», frå ungdomstida hans på 1910-talet.

Her nærmar vi oss klimaks i arbeidargutens strålande debut som juletreseljar sentralt i den svenske hovudstaden (les heile på nb.no):

I skumringen kom en herre med pelskrage på frakken og med sigar i munnviken og forlangte brysk en tometers gran. Bilen han ble kjørt i stod ved fortauskanten, klar til å kjøre hjem både ham og granen. Innenfor bilrutene skimtet jeg sjåføren.

– La meg se! sa han.

Da belysningen på plassen ikke tillot å se noe, holdt han seg ute på det brede fortauet hvor det var en gatelykt. Han forlangte at jeg skulle bære granen ut i lyset.
Jeg betraktet mitt offer.

– To meter?

– Vi har det høyt under taket hjemme. Hit med et tre og det fort.

(Omsett av Nils Werenskiold).