september 15, 2021

«- Dermed kan både kunstnere og biblioteker forvente et solid løft»

Slik heiter det i ei etter-stortingsvalet-sak på kultursidene i Klassekampen i dag. Denne sjølvsikre lovnaden blir konkret knytt til to kulturpolitiske storhendingar, får vi inntrykk av, frå den førre raud-grøne perioden:

«Etter åtte år med blå kulturpolitikk lover SV, Sp og Ap å følge opp løftene fra Kulturløftet 3: Den kulturelle grunnmuren skal styrkes over hele landet, i tråd med anbefalingene fra det såkalte Enger-utvalget i 2013».

Ein skal helst ikkje jakte på negative poeng når noko så positivt har skjedd som dette regjeringsskiftet, og når folk som Freddy André Øvstegård (SV) og Anette Trettebergstuen (Ap) uttaler seg om kultur- og bibliotekpolitikk. Men i samanheng med Kulturløftet 3 og Enger-utvalet skjedde det faktisk ikkje noko særleg i raud-grøn regi. I alle fall ikkje for folkebiblioteka:

Den omtalte kulturelle grunnmuren til Enger-utvalet var ingen annan enn folkebiblioteket. Men i «Kulturutredningen 2014», som namnet var, var biblioteket også den store taparen på kulturfeltet under dei to første «kulturløfta» til dei raud-grøne mellom 2005 og 2013. I kontrast til gode løft på dei fleste andre kulturområda. Enger & co. kravde tøffe tiltak for biblioteka og meinte styresmaktene måtte vurdere øyremerking.

Men då underteikna (som dåverande journalist for NBF) intervjua APs kulturminister Hadia Tajik under lanseringa av rapporten, avviste ho bryskt at øyremerkt statstilskott var aktuelt (dessverre forsvann dette intervjuet frå NBF-sidene, saman med det meste anna «eldre» innhald, i samband med ei minimalisering av nettstaden for nokre år sidan).

Det heiter vidare i Klassekampen at «Etter den rødgrønne valgseieren er kulturlivets forventninger skrudd i taket». Men det stemmer ikkje særleg godt med valprogramma frå i år. I alle fall ikkje for folkebiblioteka sin del.

september 14, 2021

Digitalt på folkebibliotek – bra og slett ikkje bra

Søk på «digitalisering» i bloggarens Google Photo gav bl.a. dette treffet. Sa vi kunstig intelligens?

Det som er bra er at Prosjekt Digin har kome godt i gang, takk vere eit oppgåande nettverk av norske fylkesbibliotek (ein bibliotektype som derimot den nasjonale bibliotekstrategien ikkje har spesielt ambisiøse, nye planar for).

Det mindre bra kan samanfattast i særleg desse to setningane frå Digin si nye undersøking, lansert i dag:

«Omtrent hvert femte bibliotek oppga at de ikke tilbyr digitale innholdstjenester. Over halvparten av disse oppga tid og økonomi som hovedgrunner til dette. 5 prosent av de besvarende bibliotek mente lånernes behov ble dekket med den fysiske samlingen og gjennom BookBites/Allbok».

To-delinga mellom store, sterke versus små, svake folkebibliotek blir stadig tydelegare.

Vi har før skrive mykje om dei nye, flotte biblioteka dei siste åra og i nær framtid. På denne dynamiske lista vår over slike er det ikkje mange i det typiske Distrikts-Noreg.

førestillinga om «gullalder» bør opp til debatt. No skal vel snart nasjonalbibliotekaren førebu årets tale til biblioteksjefane, så får vi sjå.

PS 1: Tilbake til digitalisering: I det svenske Biblioteksbladet er det akkurat no relevant digitaliseringsdebatt på gang: «Digitalisera för minskade klyftor». Sjå fleire debattinnlegg under saka.

PS 2: Når det gjeld fylkesbibliotek, så såg vi i natt teikn på at det kan bli fleire av dei.

september 13, 2021

Råkøyring etter ikkje-lånarar

På bloggen Librarian.net skriv Jessamyn West om at ho sponsa ein kvinneleg rallysjåfør. Noko som resulterte i ein spesielt synleg bibliotek-reklame på ein spesielt synleg bil! Jessamyn skriv at dette var billegare enn ei avisannonse på ei kvart side, men ho var likevel litt i tvil om investeringa. Men denne reklamen ville nok nå fleire ikkje-brukarar enn ein avisannonse. Det blir jo ein del runder i eit rallyløp.

No fann vi på FB-gruppa til ralleysjåføren ein muleg grunn til tvilen til Jessamyn. Sjå nedanfor.

Dette minnar om ein anekdote, eller sann historie (?), frå dei glade 60-åra. Om den svenske biblioteksjefen som sa ja til ishockeyklubben sitt guttelag då dei trong eit lokale for å bli kursa i spelets teori. Dei måtte sitje mellom reolane i det tronge biblioteket. Men ho fekk påpakk frå bibliotekstyret, for desse lømlane ville kome til å stele bøker! – Ja, svarte biblioteksjefen, men sikrare kan eg sjeldan bli på at bøkene våre blir lesne.

september 13, 2021

Kulturvalkampen! – i 2004-5 …

Frå debattmøtet 1. september 2005

Mange… i alle fall nokre lesarar av denne bloggen hugsar godt stortingsvalkampen i 2005 då noko av det mest drivande som skjedde, og klart det første (over eitt år før valet!), var det raud-grøne kulturløftet! AP, SV og SP samla seg om minst 1 prosent til kultur, pluss femten punkt med skriftlege lovnader, jamfør Ny Tid (på partinettstadene slettar dei historikken ved at dei lar det nye og gjeldande avløyse alt det tidlegare. Fleire slettar det også i Internet Archive, sjå til dømes AP. Historielaust og flautt, men kanskje valkamptaktisk lurt …).

I dei femten punkta deira var ikkje biblioteket å sjå, men på Nasjonalbiblioteket var det 1. september 2005 eit ope konfontasjonsmøte med kulturminister Svarstad Haugland og regjeringspartia, der også biblioteket blei tatt opp.

Underteikna var då journalist for NBFs nettstad og skreiv om dette. NBF har også sletta det meste «gamle», etter ei full minimalisering av nettstaden, men med litt strev finn vi det i alle fall på Internet Archive: 1.9.: «Valgjerd utset ABM-lovnadane til 2014» og «Kulturkameratane” reagerer på Svarstad Haugland».

I valkampen i år oppsummerer samfunnsforskarar til avisa Vårt Land 9. september blant anna at: «– Kultur er et lite politikkfelt, det er små penger. I en valgkamp der alle spisser temaene veldig, er det ikke så overraskende at kulturpolitikk ikke er med. Andre små områder er også lite framme, … . Han [Ola K. Berge ved Telemarksforskning] tror det vurderes som dårlig valgtaktikk å gi seg inn i en kulturdebatt. Den passer heller ikke inn i det han kaller medienes strømlinjeformede valgkampnarrativ. Grovt tegnet mener han det kulturpolitiske skillet går mellom Fremskrittspartiet og de andre. – Områder med så stor enighet er vanskelig å spisse». 

september 7, 2021

Biblioteket i krig og andre kriser

«crackberry» av MattHurst (CC BY-SA 2.0) Utsnitt

Ei slik overskrift kunne ha handla om det heitaste temaet på bloggen dei siste vekene: At bibliotekorganisasjonane burde ha slutta seg til protestane mot USA og NATO sine folkerettsbrot mot framande land, noko medbloggar Mikael Böök har nådd langt ut med internasjonalt gjennom to innlegg på engelsk.

Men det handlar i staden om biblioteket og det svenske totalforsvaret (!), der institusjonen faktisk blei tildelt ei sentral rolle i den nasjonale bibliotekstrategien for tre år sidan. Dette blei utdjupa av Joacim Hansson, noko vi oppsummerte slik: «Eit stikkord er kampen mot falske fakta, men her er dette også konkretisert til biblioteka sine bidrag i verklege krisesituasjonar, frå terror til miljøkatastrofar, då desinformasjon og kaos vil spreiiast aktivt frå ulike kjelder».

Mikael B. meinte i ein kommentar at det heile var i overkant ambisiøst: « … tyvärr brukar sanningen vara krigets första offer, dvs i krigstid inför stats- och militärledningens krigscensur för att dess egen krigspropaganda ska vara möjligast effektiv. Då kan biblioteket i bästa fall fortsätta att fungera som ett andningshål för för individerna på hemmafronten, men inte längre som demokratins bålverk».

Men no har Svensk biblioteksförening samla eit stort expertnätverk for å greie ut «vilken roll biblioteken bör ha i kris». Koronapandemien har sett fart på dette arbeidet, men dei skal også sjå på dei andre nemnde typane trugsmål, som blant anna kan føre til internett-kollaps (apropos dette på Gizmodo i går: «When Will There Be a New Solar Superstorm?»). Men kva kan eigentleg biblioteka gjere då?

Noko liknande har vel ingen foreslått i Noreg? Nei, for vi har jo USA i bakhanda. Dei tryggar oss på alle måtar.

PS: Men det har svenskane også. Les til dømes GW Persson: «Mellom sommerens lengsel og vinterens kulde» 🙂

september 6, 2021

1+1=3!

Bloggen har følgjarar faktisk i alle verdsdelane, og mange i USA. Men dette tipset fekk vi av ein lesar i bydel Gamle Oslo. Han er samtidig fast lesar av Washington Post og kom over ei sak om ei spesielt vellykka bibliotekets-vennar-kampanje ved eit lokalt bibliotek i føderasjonens hovudstad. Dei hadde laga ei t-skjorte med teksten på fotoet. Dei kalkulerte med å selje 50 til inntekt for biblioteket, men har til no sendt ut 7000!

Leiaren for venneforeininga, Carlos Izurieta, vaks opp med «… punk shows and playing in bands, … saw many links between a genre that prides itself on do-it-yourselfism and a public institution that provides free resources to one and all. Punk in D.C. is centered around the local community, … I feel like the library is like that. It’s a place for people to go who don’t have access».

Få deg ei skjorte du også, eller betre: Finn på noko liknande på biblioteket ditt! Izurieta seier: «The shirt has shown that putting two things people like together makes a third thing people also like».

september 6, 2021

Bloggen som oppslagsverk

Eit utsnitt av kategoriskya

«Kategorisky», som du finn borte til høgre på bloggen, er ikkje namnet på ein russisk bibliotekar, men skya med kategoriar eller stikkord for innhaldet på bloggen. Slett ikkje alle kategoriane er med her, men (truleg) dei mest brukte. Klikking på ein kategori opnar desse blogginnlegga, med det nyaste på topp.

september 3, 2021

Bråk blant bokhyllene?

Deichman før interiørarkitektane. Juni 2016.

Hovudsaka på Klassekampen sine kultursider i dag har denne overskrifta, men utan spørsmålsteiknet. Det handlar om Nye Deichman. Ut frå overskrifta har dei vel leigd ut møterom til desse anti-islamistane igjen? Neida, «bråket» er mellom arkitektane og interiørarkitektane: «Først halvannet år etter at arkitektene begynte å tegne nye Deichman bibliotek, kom interiørarkitektene på banen. Sånt blir det bråk av», seier ein representant for arkitekten («eksteriørarkitekten», blir vel det).

Vordande bibliotek-byggherrar kan merke seg at «Prosjektledelsen ønsker ofte ikke at interiørarkitekter og arkitekter snakker sammen og får nye ideer, i et forsøk på å begrense antall diskusjoner». Og «det er ikke sikkert det er økonomisk lurt».

Dramaet i Bjørvika var likevel ikkje så katastrofalt. Om interiørarkitektane kom inn tidlegare «hadde [det] korta ned prosessen og kanskje også gitt et bedre resultat … Nå har de kompromisset – det gikk bedre enn de fryktet. – Vi er veldig fornøyde med interiørarkitektene og resultatet». Seier ein samarbeidande arkitekt (type «eksteriør-»).

Og vordande bibliotek-byggherrar er det mange og stadig fleire av! På sida vår om «Nye bibliotekbygg» fører vi opp nye heile tida. Sist ut er Halden og Lier (OBS: Klar overvekt på Søraustlandet! Er det slik det er blitt? Trass i åtvaringane i boka til Jo Straube).

Men ingen melder om arkitektonisk eller teknisk tilpassing til noverande og komande pandemiar? Det siste frå dette forskingsfeltet er ifølgje bibliotek-korona-prosjektet REALM i går at i lokale med dårleg ventilasjon og utan 1-meteren vil skjermar, handsprit og munnbind ikkje hindre smitteutbrot blant personalet.

september 2, 2021

Berre minnar om …

.. at om vi hadde vore i Danmark hadde vi, som registrerte bibliotekbrukarar, hatt full tilgang til blant anna Faktalink.dk, den kvalitetssikra informasjons- og kunnskapstenesta under den nasjonale digitale bibliotekparaplyen Netbib. Der store overskrifter og klikkhoreri er bannlyst og oppdatering av dei tematiske artiklane skjer løpande.

Klikk og kikk.

september 1, 2021

Did IFLA subconsciously ask us to look elsewhere?

Or consciously? «Venus blindfolded» by Gastev  (CC BY 2.0)

By Mikael Böök, Isnäs, Finland

>> See important comments below about IFLA’s statement 18th August concerning the situation in Afghanistan.

To refer to the subconscious of others is perhaps not very polite. Yet I cannot avoid speculating about the subject of the one and only political statement from IFLA’s world congress this summer. Why did the leaders of the international umbrella of the world´s librarians pick the Hungarian laws on LGBTQ+ content for their statement to be approved by the organization’s General Assembly on August 25? Had it not been more appropriate with a statement on the consequences of the «war on terrorism», as looked upon from a librarian’s angle?

Was the twenty-year Afghanistan war of the USA and their coalition of willing states too depressing and frightening for librarians to look closer upon? Yes, that is probably part of the answer. So many just looked away with disgust, if not to avoid endangering their careers.

Or did the librarians more or less automatically obey to an …

Continue reading
august 31, 2021

Lydbokmarknadsløyer

Endå ein lydbokapp skal etablere seg her i landet (vi fekk med oss to andre i mai månad). Ifølgje reklamenettstaden Kampanje handlar det no om danske Podimo: «Med Podimo samles podkast og lydbøker på ett og samme sted, og i tillegg har vi eksklusive avtaler med enkelte podkaster».

Denne nye kanalen satsar stort på kjendisar ifølgje same kjelde: «Kjente profiler som Tone Damli, Solveig Kloppen, Iselin Guttormsen, Lilli Bendriss og Jan Thomas er i stallen til Podimo».

Underteikna lydbok- og podkaststorforbrukar vil vel forsøke han i ein prøveperiode, men nokon overgang frå den noverande, ser vi ikkje for oss.

Ingen av lydbokhandlane på den norske marknaden klarer å utvide tilbodet noko særleg ut over krim, seriebøker og bestseljarar. Dei små tilboda av faglitteratur handlar mest om biografiar av kjende herrar (Eli Hagen og Gerd Liv Valla er unntaka. Døme: Storytel).

Ikkje eitt vondt ord om Are Kalvø, men illustrasjonen ovanfor er frå Storytel og viser eit tips om «Lignende bøker» etter at vi hadde høyrt ferdig Terje Tvedt si verdshistorie og Odd Karsten Tveit si bok «Midtøsten på 200 sider» …

Når det gjeld tilbodet gjennom den ikkje ukjende Bibliotek-kanalen, er det vel lite nytt å melde, etter det vi skreiv i juli.

august 31, 2021

Den nye store bibliotekopninga i Oslo!

Til skilnad frå opninga av Deichman i Bjørvika, som av pandemiske grunnar blei ekstremt langsam og famlande, men som fekk stor pressedekning heile vegen, kom opninga i går av eit nytt bibliotek i Oslo sentrum heilt uventa på dei aller fleste, unntatt på Arkitektnytt. Og opninga av biblioteket skjer ved dette høvet nesten eitt år før opninga av moderinstitusjonen.

Av ein video forstår vi at dette ikkje berre skal vere eit eksklusivt fagbibliotek, men også for folk flest, medrekna ungar.

Og som vi ser av endå eit foto, slår dei frå starten fast den nye folkehelseinstituttale målestokken vår – éin meter mellom deg og din neste.

august 30, 2021

Når vi snakkar om USA

Bloggaren går turar med lydbøker på øyret. I går var vandringa godt tilpassa ei bok på berre to timar og tjugefem minutt, nemleg Kurt Vonnegut si aller siste bok (han gjekk bort i 2007), og mest sjølvbiografiske, seier mange: «A Man Without a Country». Her får vi blant anna vite kor viktige folkebiblioteka er:

«I want to congratulate librarians, not famous for their physical strength or their powerful political connections or their great wealth, who, all over this country, have staunchly resisted anti-democratic bullies who have tried to remove certain books from their shelves, and have refused to reveal to thought police the names of persons who have checked out those titles*.

So the America I loved still exists, if not in the White House or the Supreme Court or the Senate or the House of Representatives or the media. The America I love still exists at the front desks of our public libraries».

* Dette med ikkje å sladre til FBI om lånarane har vi skrive mykje om i denne bloggen.

Det ser ut til at berre 11 av bøkene til Vonnegut er omsette til norsk. Om Gyldendal (det norske forlaget hans) ikkje syntest denne siste var viktig då ho kom i 2005, får dei eit godt høve til å skifte meining når no Vesten og USA (men kanskje ikkje det offisielle) blir nøydd til å gå i seg sjølv når det gjeld krigføring i framand land. Vonnegut, som sjølv var ung soldat i USA sine styrkar mot Hitler under den andre verdskrigen, blei ein av pasifismens viktigaste forfattarar. Og ein meister i bitande ironi. Etter blant anna å ha overlevd den skandaløse allierte bombinga av reine sivile mål i Dresden sentrum i februar 1945, skildra i «Slaktehus-5 eller barnekorstoget».

PS 31.aug.: Bloggposten ovanfor blei delt av folk også på svenske Biblist. Ein lesar svarte med å lenke til heile Vonneguts «bibliotek-kapittel» i det progressive nettmagasinet In These Times: «I Love You, Madame Librarian». Det framgår at boka inneheld blant anna artiklar han hadde på denne nettstaden, der han også var «senior editor until his death in April 2007».

august 29, 2021

29. august

«Beatles Help» av  SixtiesGirl1964 (CC BY 2.0) Utsnitt.

På denne dagen fann blant anna dette stad:

1541 – Dei osmanske tyrkarane erobra Buda, hovudstaden i det ungarske kongeriket
1756 – Frederik den store gjekk til åtak på Sachsen og starta Sjuårskrigen
1831 – Michael Faraday oppdaga elektromagnetisk induksjon
1966 – The Beatles heldt den siste konserten sin for betalande publikum i Candlestick Park i San Francisco
1991 – Øvste Sovjet i Moskva sette stopp for all aktivitet i det sovjetiske kommunistpartiet
1997 – Netflix blei lansert som ei nettbasert utleigeteneste av DVD

2020 – Det norske Nasjonalbiblioteket lukka nettforumet Biblioteknorge etter tjue års drift. Dei fjerna også arkivet frå nettet. Dei sa dei skulle «bevare» arkivet, men ingen har sett det sidan. Men nokre dagar seinare starta frivillige opp ei tilsvarande liste, med same namn, og som fungerer som berre f. Til dømes har det vore 67 innlegg sidan 1. juni. Meld deg på du også.

Nasjonalbiblioteket lanserte i fjor haust ei plattform med lukka fora for bibliotekmiljøet, og med bl.a. eit hovudforum med namnet Bibliotek-Norge. Men der er fagmiljøet lite aktivt. Det har vore åtte innlegg der frå 1. juni til 29. august, utan eit einaste svar eller kommentar.

august 27, 2021

25 år med tidsmaskina!

The Internet Archive er 25 år! Noko dei feirar med blant anna ei tidslinje som viser  «the pivotal moments when knowledge became more accessible for all». Alle desse viktige åra og hendingane er markerte med lenker til innhald i arkivet.

Klikk til dømes på 1933, som markerer nazistanes bokbål dette året, og lån, på den spesielle Internet Archive-måten, men som forleggjarane meiner er lovbrot, boka «Burning books» av Matthew Fishburn.

Eller gå til 1989 og sjå Tim Berners-Lee, «faren» til WWW, snakke (i 2016) om «Re-decentralizing the web – some strategic questions».

24. mars 2020 lanserte Internet Archive sitt eige «naudbibliotek» under pandemien, som heller ikkje blei tolt av bokbransjen. Men les blant anna om ein forskar i Oslo som takk vere denne tenesta fekk fullført arbeidet sitt for Forskingsrådet.

PS: På bloggen har vi skrive om andre «naudbibliotek» som er om muleg endå meir forhatte blant dei som gjer seg til millardærar på andres forsking.

Lat oss seie som Wildenwey: «Dette vil ergre de store, men enkelte små vil det more».

Translate »