juli 6, 2020

Koronafaren over?

Skjermbilde 2020-07-06 18.23.43

Tett med folk. Ikkje uvanleg i eit bibliotek. Her frå Göteborg HB i november.

Slik kan ein i alle fall forstå Nasjonalbiblioteket og avtalepartnerane deira når dei no avsluttar den utvida retten til bruk av pliktavlevert materiale. Den opprinnelege meldinga om «Utvidet tilgang til digitalisert materiale under korona-krisen» finn vi blant anna 25. mars på Wayback Machine, men i dag, 6. juli. har teksten fått eit heilt annleis tillegg på toppen om at tilbodet opphøyrde 1. juli.

Det finst alternative tilbod, som ordinært lån eller fjernlån av fysiske eksemplar, men det er framleis slik at omlag 20 prosent av folket tilhøyrer ei eller fleire risikogrupper og at éin smitta person på eit bibliotek kan føre til spreiing med alvorlege følgjer for enkelte av oss. Sjå berre kva 239 forskarar frå 32 land i dag konfronterer WHO med: «Mener korona smitter mye lettere enn tidligere trodd». Frå før er det mykje som tyder på at store fellesareal og opne kontorlandskap er risikable. Underteikna får i sommar nær familie på besøk, der éin har sterkt redusert immunforsvar. Så dette har vi lært oss litt om.

I tillegg blir det stadig færre bibliotek her i landet, så stadig fleire må ta bussar, banar og tog for å kome til biblioteket. Transportmiddel som vi no ser at blir noko av det mest trugande ein kan tenkje seg.

Kvifor kunne ikkje ordninga bli permanent? Det kan ikkje ha kosta staten svært mykje i ekstra overføringar til rettshavarorganisasjonane? Samanlikna med dei andre store krisepakkene. Men gje dei det dobbelte, då. Det har staten råd til, i kunnskapens og demokratiets namn.

 

juli 10, 2020

Tjue milliardar til biblioteka?

Skjermbilde 2020-07-10 13.46.54

Yoga kan ikkje redde biblioteka no, men det var eit tilbod under ALA-konferansen i Chicago i 2017

Dette er grovt omrekna frå dollar, og då forstår vi at det handlar om USA, ikkje Noreg. Og det er førebels berre eit forslag som to sentrale politikarar frå Demokratane har lagt fram og som bibliotekforeininga ALA sjølsagt stør. Til skilnad frå korona-støtta her i landet er dette ikkje prosjektpengar, men støtte for å kompensere for konkrete øydeleggingar etter pandemien:

  • $1.7 billion to be distributed to local libraries through state library agencies based on state population, with a minimum of $10 million to each state
  • $45 million in formula grants to Tribal libraries
  • $200 million in competitive grants to strengthen library services to communities affected by COVID-19
  • $40 million for IMLS to administer grants and conduct research and data collection related to the impacts of COVID-19
juli 10, 2020

«Verdenskjent bibliotekar»

Det er ikkje ofte Finansavisen skriv om bibliotek. Dei skreiv om at gamle Deichman er til sals for 58 millionar og sjølvsagt har dei annonsar for bustader av typen «Praktfull klassisk enebolig med sjel», der bibliotek ofte er eit pluss. Men her om dagen var overskrifta «Blir verdenskjent bibliotekar». Det handlar om Elise By Olsen (20) som, «etter å ha etablert flere magasintitler, som Recens Paper og Wallet, er … klar for å tenke på arkivering og motehistorie». Men det handlar nok ikkje om korona-maskar «Library Style».

Andre verdskjende norske bibliotekarar kan melde seg i kommentarfeltet. Go hælj.

juli 10, 2020

Det er fredag

forhåndsregler riksaviserNår ein driv med lesing og skriving dag ut og dag inn, vil ein iblant reagere på språkleg slurv og, om ein er i dét humøret, stange i veggen eller liknande. Ved til dømes konstruksjonen «forhåndsregler». Som ikkje har noka meining og ikkje finst i språket, ikkje i noka målform (på nynorsk: «føregjerd»). Men i pandemiske tider som desse støter vi ganske ofte på dette, men der dei burde ha skrive «forholdsregler».

Til no i 2020 gir søk i Atekst 847 treff på «forhåndsregler» mot 6601 på det korrekte ordet. Altså er 11 prosent feil. For ti år sidan, i 2010 var 13 prosent feil, så det går sakte framover. I rikspressa er dei litt betre; der tar dei «berre» … Les videre

juli 9, 2020

Kva er kvalitet i høgare utdanning?

Skjermbilde 2020-07-09 13.38.22

Frå Halden-avdelinga av Høgskolen i Østfold

«I stedet for å overtolke resultatindikatorer, bør vi nå heller diskutere hva som bidrar til kvalitet i høyere utdanning». Slik opnar eit debattinnlegg på Khrono.no i går, der Eli Smeplass og Arve Hjelseth ved NTNU fyrer laus på Nokut. Og dei held fram: «Vi mener det er på tide å stille spørsmål ved om Nokut kjenner den mangfoldige sektoren godt nok».

Det handlar om kva som skjedde under koronakrisa og kva som skal skje framover. Eitt del-tema i innlegget er biblioteka og bibliotektenestene: «Signalene i sektoren har i hele vår vært «buisness as usual». Dette til tross for at studentene ikke har fått møte hverandre, campus har vært stengt, og sentrale funksjoner som biblioteker har vært i lockdown. Nasjonalbibliotekets åpning av online-ressurser har neppe erstattet de levende tjenestene som personalet ved universitetsbibliotekene tilbyr og representerer. Et nettbasert bibliotek er ingen fullgod erstatter for det levende biblioteket» (vår utheving).

I går forsvarte vi likevel her på bloggen at NB-tenestene med utvida tilgang til pliktavlevert materiale bør bli permanent. Det har vi råd til.

Og vidare skriv Smeplass og Hjelseth: «Nokut forfekter et instrumentelt læringssyn, og klarer ikke slippe tak i tellekantene de er satt til å holde oppsyn med. Kvalitet er det samme som studiepoengproduksjon, kandidatproduksjon og den rapporterte studenttilfredsheten i studiebarometeret». Det stemmer nok dessverre også med inntrykket vårt gjennom mange år.

Det har gått eit døgn, men det er ferie, så vi får håpe på debatt etter kvart.

juli 6, 2020

Svensk korona-skvis: Samfunnsoppgåva eller tryggleiken?

Skjermbilde 2020-07-05 23.29.37

BiS sitt viktige korona-nummer. Illustrasjon Stellan Klint

Koronakrisa har eigentleg vore enkel for norske bibliotek og bibliotektilsette. Praktisk talt alle blei stengde etter 12. mars, og straks dreidde fokuset over mot digitale tilbod og «take-away». Men i Sverige har berre nokre få bibliotek etter kvart blitt stengde, mens dei fleste er opne, med antibac og instruks om å halde avstand. Men så har svenskane sanka fleire røynsler – og hatt fleire og tøffare debattar blant dei tilsette. Noko vi må lære av innan det kjem nye oppblomstringar her også. Det har alt vore nær ved nokre stader.

For ei veke sidan siterte vi frå BiS-bloggen ein svensk bibliotekar som opplagt er utrygg når kommunen har avgjort at biblioteket hennar skal halde ope. På FB-gruppa Bibliotek i coronakris har folk delt idear om korona-trygge tilbod, men også hatt ein tøff debatt om samfunnsoppgåva kontra arbeidsmiljø og personleg tryggleik. Anten eller, kan det sjå ut som frå ein norsk synsstad. Og i det ferske «korona-nummeret» til BiS heiter det bastant i ein artikkel:

«Några få bibliotek har stängt helt och hållet, och biblioteken ses uppenbarligen i de kommunerna inte som en samhällsviktig verksamhet. Med hänsyn taget till de av Folkhälsomyndigheten ålagda restriktionerna och med nödvandiga anpassningar borde alla bibliotek enligt vår mening sträva efter att erbjuda så bred verksamhet som mojligt» (vår utheving).

Har vi sett noko liknande i Noreg? Berre i … Les videre

juli 6, 2020

Nrk P2 no: Bibliofil kunne blitt hacka!

Skjermbilde 2020-07-06 10.20.36

Slike låneprotokollar frå tidleg 1800-tal og langt seinare var trugsmål mot personvernet, men misbruk av datasystema i 2020 kan vere mykje meir alvorleg (frå Eiker folkeboksamling, trykt i Kildal: Norske folkeboksamlinger, side 184.

Oppdatert 6.7. kl 11.17.

På Nrk Nyhetsmorgen på P2 Radio måndag 6. juli kl 9.19: «Studentar avslørte sikkerhetshull» (sjå meny på venstre side). Bibliofil er i bruk i 159 bibliotek rundt i landet. Dei tre studentane ved NTNU gjennomførte ei sikkerhetstesting av biblioteksystemet som ledd i arbeidet med ei bachelor-oppgåve. IT-ansvarleg ved Trondheim folkebibliotek melder at dette skjedde «i fullt samråd med Trondheim kommune og Bibliotek-Systemer AS». Produsenten forsikrar at ingen andre enn studentane har utnytta holet. Torgeir Waterhouse seier at «Hovedproblement er at man ikke gjør systematisk testing, hele tiden. … De som tar beslutninger må være villige til å løfte sikkerhetsnivået».

Sjå også tre relevante PS: Les videre

juli 5, 2020

Kritiske bøker fjerna frå bibliotek i Hong Kong

Skjermbilde 2020-07-05 14.55.11Fleire aviser og nettstader deler no meldinga frå Agence France-Presse om at bibliotek i Hong Kong har blitt pressa til, må vi håpe, å stoppe utlån av visse kritiske forfattarar til den nye «tryggingslova» som kinesiske styresmakter har innført for bystaten. Frå å ha hatt 41 eksemplar av ein slik tittel, er alle no «under review», ifølgje den lokale avisa The Standard.

juli 2, 2020

Nytt initativ for Epos: – Vestlandet sitt flytande litteraturhus!

Skjermbilde 2020-07-02 19.52.37

Kulturarbeidarar og mannskap i november 2013, då Epos var nominert til Årets bibliotek

«Bokbåten er død – leve Epos!» er overskrifta på eit lesarinnlegg i avisa «Strilen» her om dagen. Som forfattaren, Marit Gro Berge, avdelingsleiar ved Strilabiblioteket i Alver kommune, har gjeve oss løyve til å gjenbruke på bloggen.

Ho meiner debattantar både for og imot «har rota til debatten gjennom ikkje å fokusere på det denne unike båten eigentleg er: Eit moderne, levande litteraturhus med litteraturformidling og ulike formar for kulturelle opplevingar! … I desse dagar sender Strilabiblioteket i Alver, i samarbeid med avdeling for kulturutvikling, idrett og frivilligheit, ut ein invitasjon til kommunar langs kysten om å samle seg rundt ein prosjektsøknad for å prøve ut vidare drift av Epos.  Kvar kommune skal stå for personale, litteraturformidling og kulturelle arrangement i sin kommune, og  prosjektstøtta skal dekkje sjølve drifta av båten».

Les heile innlegget: Les videre

juli 2, 2020

– I seg selv er ikke biblioteket nok

Skjermbilde 2020-07-02 11.50.45Nye Deichman i Bjørvika i Oslo er eit godt høve til å snakke bibliotek. Dette gjer rektor, instituttleiar og tre forskarar ved ABI ved OsloMet på Khrono.no 18. juni. Bodskapen deira er, naturleg nok, utdanning av bibliotekarar, og her er det særleg ei utfordring dei  «tar på alvor og jobber videre med: Å rekruttere flere med minoritetsbakgrunn. Norsk biblioteksektor trenger bibliotekarer som speiler mangfoldet i samfunnet».

>> Fotoet: 9. desember var sist bloggaren såg Nye Deichman. Seinare har koronaen gjort offentleg kommunikasjon dit lite freistande. Heldigvis finst det også bibliotek i gangavstand.