november 24, 2020

Student- og anna einsemd

Einsemda i ein lesesal

Dette er sikkert ikkje noko nytt for norske UH-bibliotek, men vi vil berre nemne at Khrono.no no tar for seg ein rapport frå ei ekspertgruppe som blant anna meiner at bibliotek kan vere viktig for studentar under koronaen. Artikkelforfattaren nemner verken namnet på rapporten eller lenker til han, men vi fann han: «Tiltak for oppfølging av studenter ved fagskoler, høyskoler og universiteter under pandemien».

Punkt 5.2. heiter «Studentene trenger faglige og sosiale møteplasser hvor de kan overholde smittevernregler», og her kan vi lese: «Institusjonene bør så langt det er mulig også stille lokaler til disposisjon slik at studentene kan bruke lesesaler, bibliotek, kantiner og andre rom til faglige og sosiale aktiviteter innenfor de gjeldende smittevernrammene» (vår utheving). 

Men dét er også alt.

Vidare har vi no for første gong lånt ei e-bok på Allbok: «Ensomhetens århundre« av britiske Noreena Hertz. Boka er så fersk at ho har med koronaen, men så har ho også preg av hastverk. Vi kjem ikkje til å lese heile. Det er ein flaum av …

Les videre
november 24, 2020

Bibliotekhumor

Dette er ein kategori, stikkord eller tægg her på bloggen. Kvar tysdag (nesten) har vi sidan i sommar presentert ein slik, med tru på at bloggen (også) kan ha verdi som oppslagsverk. «Bibliotekhumor» har vi knytt til i alt 35 blogginnlegg. Her er det stort og smått. Men til dømes fann vi i april, i starten av koronaen, litt trøyst i ein nyare norsk klassikar. Men av ein forfattar som insisterer på at han ikkje driv med humor.

november 23, 2020

Bibliotek for filosofisk interesserte kurdiske flyktningar …

… og andre leselystne og kunnskapstørste flyktningar og huslause i Athen. Forlaget Verso har ein artikkel på bloggen sin om den venstreorienterte, fleirspråklege bibliotekbilen ECHO som køyrer rundt 400 km i veka til 11 stopp i og utanfor den greske hovudstaden der det finst flykningleirar. Nokre stader kjem dei ikkje inn; dette er kontroversielt i dagens Hellas. Dei baserer seg på spreidde løyvingar, bokgåver og frivillige. Du kan også støtte dei økonomisk.

PS: Det står at dei har fått bøker frå «a closing multilingual library in Sweden». Det må vere Internationella biblioteket i Stockholm som dei lokale styresmaktene presterte å dele opp og rasere i fjor. Då skreiv vi om dette og andre aktuelle bibliotek-trugsmål og kampmetodar i den svenske hovudstaden.

november 21, 2020

Digitalisering på UH-ane

Klikk og kikk

Også bibliotekspørsmål blir det skrive lesarinnlegg om på Khrono.no, men sjeldan kjem det til debatt. Tysdag delte vi her på bloggen eit offensivt Khrono-innlegg av Emma Sjøenden Vestli om digitalisering, og etter kvart har det kome kommentarar som også hos ein amatør som underteikna styrker inntrykket av at dette er verkeleg viktig. Siste debattant, Pål Magnus Lykkja, skriv blant anna at «modellen Bokskapet kommer til å bli en nasjonal løsning innen veldig kort tid fordi jeg tror de fleste som setter seg inn i denne modellen skjønner at dette vil fungere både nasjonalt og internasjonalt». 

november 21, 2020

Virtuelle arrangement: Ny lov med ny opning?

Nesodden bibliotek på FB

Ikkje har vi særleg kompetanse på opphavsrett og ikkje orkar vi lese heile den nye «Prop. 53 L (2020–2021) Lov om kollektiv forvaltning av opphavsrett mv.». Men derfor legg vi dette ut med etterlysing av kommentarar og eventulle dementiar frå folk med betre kunnskap, blant anna også forfattarar og Forfattersentrum med fleire:

Vi hadde i koronabølgje nr. 1 diskusjonar om bibliotek sin rett og mulegheit til å gjennomføre virtuelle arrangement, til dømes eventyrstunder, med eller utan løyve frå opphavspersonar. No kjem det ei ny lov, basert på eit nytt EU-direktiv, der vi tolkar denne paragrafen som ei muleg opning for blant anna bibliotek (og vi kan lese her at blant anna Nasjonalbiblioteket har støtta dette):

§ 6 Rettighetshaverens rett til selv å gi tillatelse til bruk: «Selv om det er inngått forvaltningsavtale etter § 5, har rettighetshaveren rett til å gi tillatelse til ikke-ervervsmessig bruk av rettigheter, kategorier av rettigheter eller typer verk og andre vernede arbeider». 

Og så følgjer det: «Kollektive forvaltningsorganisasjoner kan i forvaltningsavtalen stille krav om at rettighetshaveren må informere organisasjonen om ikke-ervervsmessige tillatelser etter første ledd».

Så kor viktig kan dette bli? Kommentarfeltet er til for å brukast. Velkomne.

november 20, 2020

Meir marmor og messing i biblioteka! (det er fredag)

Marmor-relieff frå Kongressbiblioteket i Washington DC. Foto: Jim Kuhn / Wikimeda (CC BY 2.0)

REALM-prosjektet, som vi løpande har publisert resultat frå her på bloggen, har no sloppe den sjette målinga av kor lenge koronavirus held seg i live i bibliotekmiljø. No har dei testa overflater på bibliotekinteriør: På glass, laminat og pulverlakkerte flater (som reolar osv.) var viruset vekk etter seks dagar. Men på marmor og messing etter to!

Men igjen minnar vi om at viruset smittar mykje meir i nærkontakt mellom menneske, typisk ved kjøssing i biblioteket. Go hælj!

november 19, 2020

«Håber at tiltrække flere til Biblioteksvagten»

Den danske virtuelle tenesta Biblioteksvagten innbyr til ein minst like virtuell konferanse 8. desember med tema: «Tilbage på sporet – informationssøgning og referencearbejde som kerneopgave i den digitale tidsalder». Ser vi på programmet og detaljane, ser vi det er gratis og også ope for «andre interesserede». Det bør vel kunne omfatte norske bibliotekarar også?

Og så til kjepphesten: Vi må få Biblioteksvar på beina igjen her i landet.

november 19, 2020

Korona-sprik i bibliotekmiljøet

Frå Kommunal Rapport i dag

Signala frå bibliotek-eigarar, tilsette og organisasjonar går i ulike retningar for tida. Bibliotekarforbundet «oppfordrer til å holde åpent så langt dette er forsvarlig», blant anna også i det viktige Kommunal Rapport. Her saman med Norsk Bibliotekforening. Og dei nordiske bibliotekforeiningane har åtvara svenske bibliotek og bibliotekarar mot å stengje.

I Oslo har kommuneleiinga stengt ned nestan alt, unntatt biblioteka. Det er lett å sjå at biblioteka slik kan få eit langsiktig løft på denne måten, dei får ein sjanse til å vise seg fram for endå fleire. Men i dag protesterer tilsette, her ved  Fagforbundets lokallag, og verneombod i eit stort oppslag i Klassekampen: «Det rekker ikke å lage en plan for smittevern, man må også sjekke hvordan planen faktisk fungerer i virkeligheten. Og nå fungerer den ikke godt nok», seier verneombodet.

Og det andre store fagforbundet har altså landsmøte mens vi skriv dette.

Skilnadene er store i landet no, men i tillegg til Oslo og andre storbyar kjem det no mange spreidde utbrot. Og tysdag viste det seg at også tilsette og publikum ved bibliotek kan vere smittespreiiarar.

PS: Dilemmaet blei sett verkeleg på spissen i Sverige i juli.

november 18, 2020

12.11.: Bibliotek i Nairobi «tar saka»

Etter Mikael Böök sin engelskspråklege versjon av innlegget om IFLA og Gates-stiftinga er vi blitt tipsa om eit bibliotek i Nairobi, Kenya, som fredag kl. 18 norsk tid skal ha ein Zoom-debatt om matpolitikk og genmodifisering (GMO), og der Bill & Melinda Gates Foundation vil vere i skotlinja.

I presentasjonen heiter det: «Some Scientists and multinational corporations like Bayer and Bill and Melinda Gates Foundation have claimed that GMO is the answer to the crisis of starvation in Africa. This has been contested by activists and peasant farmers who claim that GMOs have
no proven record of reducing hunger, undermine farmers sovereignty to own seeds, control the production process and produce quality food and worse still, have carcinogenic effects that have exacerbated cancer infections and death in Africa».

Biblioteket heiter The Ukombozi Library (ukombozi = frigjering) og er ikkje eit vanleg offentleg bibliotek. Det kallar seg Kenya’s First Socialist Library og har tilknyting til Rosa Luxemburg Stiftung. Utan å vite for mykje om rettstilstandane i Kenya per i dag, vil vi tru dette er ganske barske bibliotekarar.

november 17, 2020

IFLA and The Gates Foundation: Merry Bedfellows. But For How Long?

By Mikael Böök

As I previously told in this blog, I joined IFLA last summer as a personal member. Thus I had the opportunity to follow IFLA’s recent General Assembly meeting . IFLA’s General Assembly met in The Hague on 5 November. The meeting took place in the wake of the ongoing COVID-19 crisis. I did not find out how many members were in den Haag, only a few I would think. Many more probably followed the meeting like myself, over the internet. In order for the votes to go smoothly, voting by proxy was allowed. The agenda had been reduced to a minimum, the main thing was to decide on the mandatory items and to award some annual honors. In addition, it was decided that IFLA will hold an Extraordinary General Assembly (in Melbourne, Australia on 12 February 2021) to decide on the adoption of new IFLA Statutes.

As a novice in this context, there was one thing in particular that I focused on and to which I will now devote a few lines, namely the operating grants from the Bill and Melinda Gates Foundation.

The treasurer’s report showed that IFLA’s expenses in 2019 were € 1,654,982 compared to € 1,892,860 in 2018. The difference € 237,878, it was explained, was mainly because the IFLA Global Libraries Foundation covered the costs of the International Advocacy Program (IAP) in 2019 with € 245,139.
For me, this raised the question: what is the Stichting IFLA Global Libraries?

On IFLA’s webpages we learn that …

Les videre
Stikkord:
november 17, 2020

«Det er på tide å røske opp treet med rota»

Dette er den klikkvenlege tittelen på eit lesarinnlegg på Khrono i går (som gjer at også vi brukar han, må vi vedgå … ). Etter å ha klikka oss fram til innlegget er tittelen: «Når skal vi få en prinsipiell diskusjon om åpen publisering av fagstoff?». Forfattar er leiaren av kunnskapsforvaltinga ved universitetsbiblioteket ved OsloMet, Emma Sjøenden Vestli. Ho tar utgangspunkt i førsteutkastet til ny digitaliseringsstrategi for UH-sektoren som nyleg blei lagt fram. På nasjonal konferanse for digitalisering i høyere utdanning, blei strategien omtalt som «omfattende og fremtidsrettet». Men Vestli innvender: «Jeg mener at dette er noe vi har snakket om i lang tid. Men det har stort sett blitt med det».

I løpet av dagen har det kome ein uvanleg spydig kommentar til denne nettstaden å vere, noko som i sin tur har starta noko som kan og bør bli ein debatt. Fleire lesarar av denne bloggen vil utan tvil kunne bidra.

18.11.: Og så fekk Vestli støtte i endå ein kommentar.

november 16, 2020

IFLA och Gates stiftelse: glada sängkamrater, men hur länge? – 2

Illustration: ZDnet. Klicka

Av Mikael Böök

Min avsikt med det här blogginlägget är peka på två problem av vilka det första är gammalt som gatan medan det andra såvitt jag begriper inte har någon direkt motsvarighet i människosläktets tidigare historia. Det första handlar om den fattigas genom historien ofta mycket problematiska beroende av den rike. Det senare är en fråga om vad E.F. Schumacher — han med devisen «litet är vackert» — en gång kallade «a refusal of consciousnness», vägran att vakna till medvetande — närmare bestämt om det nukleära hotet mot livet på jorden.

Det är inte fel att ta emot pengar av Bill och Melinda Gates stiftelse för att finansiera goda biblioteksprojekt i olika länder med sikte på hållbara samhällen. Problemet är hur IFLA (eller enskilda biblioteksföreningar eller bibliotek) ska bevara sin självständighet i förhållande till bidragsgivaren. I biblioteksvärlden kan detta vara särskilt svårt ifall bidragsgivarens affärsintressen, såsom i detta fall, inkränktar på bidragsmottagarens eget område, dvs området informationsteknik. Biblioteket borde kort sagt främja och använda öppna operativsystem och fria mjukvaror. Men hur går detta ihop med att vara ekonomiskt beroende av Microsoft eller någon annan av IT-branschens jätteföretag? Exemplet (se del I av inlägget) med Microsoft IT Academies i Kenya National Library Services folkbibliotek avser att visa hur ett alltför nära samarbete mellan offentliga bibliotek och privata fonder och företag kan komma att se ut på fältet. 

Beträffande IFLAs djupgående samarbete med Bill och Melinda Gates stiftelse i utarbetandet av en strategi för att skapa hållbara samhällen så ligger det problematiska inte minst i tolkningen av begreppet hållbarhet.

En av de viktigaste förutsättningarna för hållbara samhällen är …

Les videre
november 16, 2020

Atlantisk tilsløring?

Foto: Nasjonalbiblioteket

Fleire bibliotek har sikkert gjort det alt, men det synst ikkje på heimesidene eg har sjekka. Men ei aktuell bokutstilling i desse tider, både fysisk og digitalt, må jo vere omkring kongehuset i USA under krigen og den omdiskuterte tv-serien «Atlantic Crossing», men med vekt på forskingsbasert litteratur. Her eit søk på «Märtha + Roosevelt» i nb.no, avgrensa til dei siste 30 åra. Og her eit søk på «The Lend-Lease Act». Har ikkje sjekka kor forskingsbasert alt dette er, men de tar poenget, ikkje sant?

november 15, 2020

IFLA och Gates stiftelse: glada sängkamrater? – 1

Utsnitt: Adbar/Wikipedia. (CC BY-SA 3.0)

Av Mikael Böök

Som jag tidigare berättat här i bloggen anslöt jag mig i somras som personmedlem i IFLA. Därför hade jag möjlighet att följa med Generalförsamlingens möte via webben. IFLAs Generalförsamling möttes i den Haag 5 november. Mötet ägde rum i tecknet av den pågående COVID-19-krisen. Hur många som var på plats fick jag inte reda på — bara ett fåtal skulle jag tro. Desto fler deltog över internet. För att omröstningarna skulle gå smidigt tilläts «proxy voting» (röstning genom ombud). Punkterna på agendan hade bantats ner till minimum, huvudsaken var att följa åtsmötesrutinen och få de ordinarie ärendena undanstökade samt sköta utdelningen av några årliga hedersbetygelser. 

Som novis i detta sammanhang var det särskilt en sak som jag fäste mig vid och som jag nu ska ägna några rader, nämligen verksamhetsbidragen från Bill and Melinda Gates Foundation. 

Av skattmästarens rapport framgick, att IFLAs utgifter år 2019 var €1,654,982 jämfört med €1,892,860 år 2018. Skillnaden € 237,878 beror, sades det, främst på att Stichting IFLA Global Libraries täckte kostnaderna för International Advocacy Programme (IAP) år 2019 med €245,139. Hos mig väckte detta frågan: vad är då Stichting IFLA Global Libraries för något?

IFLAs webbplats får vi veta att …

Les videre
november 13, 2020

Bibliotekstereotypisk (det er fredag)

Det er ikkje ofte vi er innom bil-journalistikken i denne bloggen, for bokbussar er det vel snart slutt på. Men dette klarte vi ikkje å stå imot. At det handlar om el-bilar kan vel reknast som eit formildande omstende, samtidig som bibliotekmetaforistikken her går på «tungt engelsk bibliotek». Noko vi i dag berre kan ane hos Gunnerus i Det nordenfjeldske og på femte høgda i Nye Deichman.