Archive for ‘e-bøker’

november 8, 2020

Restriksjonar igjen?

Om biblioteket igjen må «gå sakte», eller uansett: Kvifor ikkje gjenbruke denne tenesta til biblioteket i Bergen: Frie e-bøker! For vi har vel ikkje høyrt noko frå Abid Raja og NB om fleire ekstraordinære e-bokmidlar?

Og vidare: Vi såg nyleg at biblioteka på Kongsvinger og Åsnes deler på e-ressurar og bidrar til å spreie arrangement frå Litteraturhuset i Oslo til folk i Glåmdalen. Ein slik avtale kostar sikkert ein del, men det finst mykje anna som det vil vere fritt å lenke til på den lokale heimesida, som arrangementa til Nasjonalbiblioteket. Dei har både podcastar og videoar.

Elles merka vi oss at på Viken fylkesbibliotek sitt nettseminar «Bibliotek i krisetider» blei det etterlyst «et digitalt veiledningstilbud ala Biblioteksvar som kan ivareta en god dialog med folk». Jamfør punkt nummer 12 på samlinga vår med tiltak for biblioteket etter korona.

Den bloggposten har vi dei siste dagane hatt mange nedlastingar av frå Sverige. Når no mange av biblioteka deira må stengje eller innføre restriksjonar, er det for første gong, og dei kan trenge gode råd frå oss.

september 29, 2020

Pensum på øyret

Khrono i dag: «Sammen med Høgskolen i Innlandet (HINN) og OsloMet har Norsk lyd- og blindeskriftbibliotek (NLB) satt i gang et prøveprosjekt hvor studenter kan få pensum i form av lydbok eller e-bøker, dersom de har behov for det. — For mange studenter vil dette være avgjørende for om de klarer å fullføre studiet sitt, sier prosjektleder i NLB, Hanne Lillevold».

mai 22, 2020

Om ljudboken

Av Mikael Böök, p.t. ved Byön i Pellinge skärgård.

Skjermbilde 2020-05-22 15.07.13I Dagens Nyheter (Stockholm) uppmanade signaturen «Anders Joost, ekonom» nyligen svenskarna att lämna läsningen av tryckta böcker bakom sig som ett avslutat kapitel. Läsning tillhör en förgången tid, idag gäller i stället Youtube-filmer, reklamsnabba textmeddelanden och Netflix-teveserier, menade Joost, och tillade:

«Räddningen sägs ofta vara ljudboken. Men det är ju ett helt annat medium, eller hur?» (Anders Joost: ”Vi måste inse att boken är död”, Dagens Nyheter 20.5.2020)

När jag läste Anders Joosts insändare kom jag att tänka på hur en ledarskribent i Hufvudstadsbladet (Helsingfors) för några dagar sedan beskrev Sverige:

«Vad blir kvar av litteraturen när text blir ljud? Lyssnartoppen domineras av koncentrerade miniberättelser utan dödkött: strömlinjeformad kronologi, konstant framåtrörelse, enkelt språk. Idealet är dialogdrivet berättande, övertydliga markeringar och papperstunna huvudkaraktärer som ur en Dan Brown-roman. Denna snäva mall hotar att likt en Prokrustesbädd våldföra sig på skrivandet. Storsäljande producenter av standardiserad genrelitteratur och en handfull etablerade romanförfattare lär tillsammans överleva, medan det blir allt trängre i marginalen av utgivningslistorna för kulturbärande småsäljare. Ljudboksmogna Sverige visar vägen: där efterfrågas den n:te deckaren, thrillern och feelgood-historien, simpla berättelser som mal på.» (cit.enl. Torsten Fagerholm: «Då litteraturen reduceras till Netflix-följetong», Hbl 16.5.2020)

Anders Joosts insändare samlade inte oväntat många kommentarer i DN. Flertalet kommentatorer ville …

read more »

april 2, 2020

« … manglende dugnadsånd fra norske forlag»

Eit lesarinnlegg av Lars Egeland på Khrono tysdag startar slik:

>> Hege Gundersen i Universitetsforlaget svarer Egeland 3.4.

«Siden biblioteklokalene er stengt, får ikke studentene tilgang til de fysiske bøkene i bibliotekene. Dette har blitt møtt med en digital dugnad for økt tilgang. På OsloMet sitter nå bibliotekarer og legger inn tilgang til en mengde e-bøker som det åpnes for gratis tilgang til fra utenlandske forlag. Vi har også ønsket å gi studentene tilgang til e-bokutgaver av norske fagbøker der papirutgavene nå er utilgjengelig. Dessverre må vi konstatere at det ikke går. Vi er svært overrasket over det vi oppfatter som manglende dugnadsånd fra norske forlag».

Og det sluttar ikkje med dét.

mars 30, 2020

«Biblioteka har meir enn tredobla utlånet av e-bøker»

Fylkesbiblioteka, i alle fall i Vestland, har ikkje somla med å følgje opp e-bokmillionane frå staten. For første gong, trur vi, har vi lese noko i Fjordenes Tidende (Nordfjord-blekke):

«Biblioteka merkar at etterspurnaden etter e-bøker har skote i vêret no når vi er i ein unntakstilstand. På slutten av dagen onsdag denne veka, etter at det var kjøpt inn mykje nytt, var det allereie lånt ut 1.500 bøker. Det er meir enn 1000 utlån meir enn i eit «normaldøgn»».

mars 29, 2020

Internasjonalt e-bokeksperiment under Koronaen

4999651-M

Klikk og lån eller lytt til – maskininnlesen – lydbok 

I San Francisco har det ikkje-kommersielle Internet Archive eksistert sidan 1996, ein organisasjon i stor grad styrt av bibliotek-logikk og starta av Brewster Kahle, ein dataingeniør som til dagleg kallar seg digital librarian.

>> Sjå fleire innlegg om Korona og biblioteka.

I tenesta deira, Open Library, starta dei for nokre dagar sidan ein ny praksis når det gjeld formidling av e-bøker som kan sterkt utfordre det som bok- og mediebransen og nasjonale og internasjonale styresmaktar oppfattar som den ideelle balansen mellom bibliotekutlån og boksal.

Eller kanskje det kan ende med sameining på eit nytt og meir brukarvenleg nivå?

read more »

mars 15, 2020

Lær og lån frå Bergen off

Når p-biblioteket er stengt, må vi utnytje det elektroniske maksimalt. Bergen offentlige bibliotek har ei flott liste på heimesida si over «Frie e-bøker». Dette hjelper ikkje på dei tapte utlånstala i bibliotekstatistikken, men hadde eg vore bibliotekheimesideredaktør, hadde eg kopiert og limt uhemma frå denne lista og gjort henne godt tilgjengeleg frå mi eiga startside. Eller enkelt og greitt lenke til Bergen.

februar 15, 2020

E-bøker i Europa, med meir

EBLIDA, den europeiske bibliotek- organisasjonen, er ein slik ein som kan vere god å ha når noko står på spel, som for to år sidan i kampen om opphavsretts- direktivet og generelt når det gjeld opphavsrett dei par siste tiåra. Ikkje at biblioteksektoren har fått noko stort gjennomslag internasjonalt, men markering og publisering av bibliotekas ofte avvikande standpunkt frå bok- og mediabransjane og rapportering og kunnskapsdeling til fagmiljøa er viktig nok.

No ser det ut til å vere noko på gang igjen. I nyheitsbrevet deira kan vi lese om blant anna tre spørjeundersøkingar dei no set igang (men berre i EU-landa?), om …


Noko heilt nytt, for meg i alle fall, er The EBLIDA Matrix, som handlar om berekraftige samfunn. Klikking rundt her avslører at mykje er uferdig, og det er enno ikkje lett å sjå korleis dei vil at biblioteka skal omsetje desse svært allmenne punkta og ønsketenkingane, vil mange seie, i konkrete tiltak og tenester til brukarane.

EBLIDA har fire medlemmar her i landet; NBF, NB og dei to universitetsbiblioteka i Oslo, mens i til dømes Danmark er åtte folkebibliotek medlem.

januar 17, 2020

«- Etterspørsel etter bibliotek, trening og helsetjenester»

Hjørring 2018

Kjøpesenter, med bibliotek oppe til høgre. Hjørring, DK

Vi har fått høyre at vi har ubalanse i kjeldene våre; ei viss avis på venstresida, og med stalinistisk fortid, er blitt ein gjengangar her på bloggen. Då svarer vi gjerne at avisa er ei av dei klart beste kulturavisene (som dessverre ikkje seier så mykje lenger), og med ein del bibliotekrelevant stoff. Rett nok ikkje utan feil, ho heller. Men for å verkeleg forsøke å kompensere deler vi i dag ei sak frå «Retailmagasinet» – eit «uavhengig fagtidsskrift for drift og ledelse av kjeder og kjøpesenter».

Her kan vi lese om stoda i 2019 for Citycons kjøpesentre. Dei har hatt «såvidt vekst», men  leiinga er opptatt av «noen trender som kommer til å være avgjørende for å lykkes fremover. – Vi ser at folk vil ha mer mat og drikke og flere serveringstilbud på sentrene. Samtidig opplever vi økende etterspørsel etter bibliotek, trening og helsetjenester» (vår utheving).

Men bibliotek i kjøpesenter har vi skrive om før, og då med ein viss skespsis.

Når det gjeld den nemnde kulturavisa, så har dei i dag ei sak om Biblioteksentralen sin nye e-bok-app Bookbites, der dei tar i bruk «kreative metadata», som blant anna betyr at dei spør brukarane om kjønn: «Velg kjønn – og la oss gi deg anbefalinger». Men som dei likevel ikkje bruker. Meir vil vi ikkje seie, for balansens skuld. Men avisa skal finnast i mange bibliotek.

januar 11, 2020

E-bok- og lydbokløysing gjennom ny statleg lesepolitikk?

 

Skjermbilde 2020-01-13 06.56.09

Betre vilkår for lesing? Bruce Naigles’ «Kristian leser», avduka av Anne Cath. Vestly ved Moss bibliotek i 2005

Vi blogga i går om eit oppslag i Klassekampen 10. januar (ikkje på ope nett) om eit notat frå desember frå bokbransjen til statsrådane for kultur, høyere utdanning og kunnskap med krav om ein ny lesepolitikk.

Det siste av dei fem punkta i notatet er behovet for «Et bedre grunnlag for politikkutforming». Dette må bety meir forsking, og Klassekampen intervjua her Steffen Sørum, leiar av Barnebokinstituttets forfatterutdanning:

«– Men hva skal forskes på? At papirboka dør, og om man skal bruke millioner av kroner på å forhindre det? Eller skal man akseptere at lesing går over til andre plattformer og undersøke hvordan litteraturen kan henge med?»

 

Svaret på Sørum sitt dilemma kan sjølvsagt ikkje vere eit anten eller. Dette betyr at heile Litteratur-Noreg, medrekna Norsk Bibliotekforening, som det i går ettermiddag gjekk fram at også sto bak notatet, no vil jobbe saman for ein lesepolitikk med gode løysingar også for bibliotekutlån av e-bøker og elektroniske lydbøker. Noko blant anna lesarane av denne bloggen veit at ikkje er på plass, for å seie det mildt.

Dei fem punkta i notatet er:

  • Handlingsplan for lesing.
  • Statusheving av norsk.
  • Videreføring og styrking av eksisterende lesetiltak.
  • Styrking av skolebibliotekene.
  • Et bedre grunnlag for politikkutforming.

PS: Etter at det viste seg at NBF er med på notatet, noko Klassekampen ikkje gav inntrykk av, har vi no sletta bloggposten av i går, der vi etterlyste akkurat dette med inkludering av biblioteksektoren.

januar 9, 2020

BI-rapporten: MYKJE interessant også om bibliotekbruk og «Bokhylla.no»

>> Oppfølging 10.1.: Bokbransjen vil ha ny lesepolitikk, men kva med biblioteka?

I Klassekampen i dag er hovudsaka på kultursidene at «Forlagene hevder nordmenn leser 13,6 bøker i året. En ny undersøkelse kommer fram til tallet 8,5.» Og forsidehenvisninga har vi som ingressbilete her, med tittelen «Knuser bokorm-myten!»

Det handlar om «Bokforbruk, bibliotek og lesing i digitale tider«, rapport nummer 4 frå BI sitt forskingsprogram «Digitisation and Diversity» (som vi har skrive om i tre tidlegare bloggpostar.)

Den dramatiske skilnaden i boklesing per nordmann kjem av at forlaga sine undersøkingar ikkje tar omsyn til utdanningsnivå. Dette meiner Anne-Britt Gran, leiar av programmet. Ho seier til avisa: «Begge undersøkelsene er vektet på kjønn, alder og geografi. Vi har i tillegg vektet på utdannelse, siden kulturforbruk i så stor grad korrelerer med lengden på folks utdannelse.»

Men verken Klassekampen eller dei som (i løpet av torsdagen) har sitert avisa eller publisert NBT-meldinga som byggjer på henne, nemner noko som helst av det svært interessante i rapporten om både bruken av «Bokhylla.no» og generell bibliotekbruk. Blant anna om lån i ulike former og på ulikt leseutstyr (framleis klår førsteplass til papirboka) og om ventetider på dei ulike boktypene (få klagar på nokon av dei).

Interessant er det også kva bibliotekbrukarane trur om bibliotekframtida:

read more »

desember 5, 2019

Bibliotekutlån er god e-bokbutikk

Ørjan Persen kan ikkje ha skulka mange mattetimar i si tid. I oktober plukka han frå kvarandre Nasjonalbiblioteket sin e-bokavtale på vegner av folkebiblioteka med bokbransjen, og i dag held han fram med ei utrekning av kor mykje meir bokbransjen tener på bibliotekstrøyming enn på kommersiell.

november 28, 2019

«E-boka» i 1959

Skjermbilde 2019-11-28 23.52.42Det er fredag, og sidan måndag har det vel ikkje kome noko nytt om e-boka og biblioteket? Så kan vi heller gå seksti år attende i tida og sjå på kva avislesarar i Chicago blei fortalde om framtidas teknologi. Ein av «comic strip»-ane (comic = teikneserie, og slett ikkje at det var komisk meint) viser ein families «Electronic Home Library». Vi les i kolonna til venstre (i det fullstendige biletet) at den første video-opptakaren faktisk var lansert (det var alt i 1954), men vi trur ikkje widescreen-projisering av mikrofilma bøker i taket kom lenger enn til fabuleringsstadiet.

november 22, 2019

Idyllen raknar i Bok-Noreg

Skjermbilde 2019-11-22 17.34.26

Akademibokhandeln er Sveriges leiande bokhandelkjede …

I Kommunal Rapport i dag har Birgithe Schumann- Olsen, biblioteksjefen i Øvre Eiker, eit frå bibliotekhald uvanleg krasst, men naudsynt oppgjer med alvorleg kunnskapsløyse og fordommar om bibliotek. Ho svarer på ein kronikk i same seriøse organ for ei veke sidan, skriven ikkje av kven som helst, men av Nina Kristiansen, ansvarleg redaktør i det antatt minst like seriøse Forskning.no.

Schumann-Olsen opnar slik: «Nina Kristiansen har funnet sin gamle kjærlighet, biblioteket i Hokksund. Men sorry, Nina, jeg vil ikke være gamlekjæresten din! Vil du ha kjangs, må du være interessert og følge med i timen. For det bildet du lager av norske bibliotek fra godstolen i Hokksund, er virkelig uvitenskapelig».

Og vidare: « … én ting er harselering med et landsens bibliotek. Verre er inntrykket av at redaktøren i forskning.no ikke vet hvilken kamp bibliotekene kjemper for å få lov til å låne ut e-litteratur. Å hevde at manglende tilgang til e-bøker skyldes bibliotekarenes forelskelse i papir, er skikkelig gårsdagens».

Men dette er dessverre ikkje eineståande. I sommar omtalte vi her på bloggen boka …

read more »

oktober 4, 2019

Når det gjeld e-bøker med og utan lyd …

… er det all grunn i desse dagar til å følgje Ørjan Persen sine vakne og kritiske artiklar (om mykje meir enn e-litteraturen) på plattforma Medium. Han overvåker feltet frå Bergen offentlige bibliotek, som er heilt i front på alt dette, og han sit i BF si arbeidsgruppe for e-bøker. Jaggu er han ikkje også i NBF sitt Utvalg for digital tilgang. Og tru om han ikkje har ein finger med i Facebookgruppa E-bøker i norske folkebibliotek.

Der vi i går kunne lese om at «folkebibliotekene vil få tilgang til rundt 2000 skjønnlitterære e-lydbøker for voksne fra Cappelen Damm i neste uke.» Neste veke tar til på måndag.