Archive for ‘Kunnskapsbiblioteket’

januar 9, 2023

Flyktningbiblioteket

Inga dårleg horisontutviding for ein måndag i januar. Og her frå Mosseelva aust for Krapfoss.

Kollega Runar Eggen på Helsebiblioteket.no bloggar på PsykNytt – siste nytt for psykisk helse-feltet. I dag skriv han blant anna om Nettbibliotek for forskning om flyktninger. Flyktningbiblioteket «kan hjelpe dem som arbeider med flyktninger til å gi flyktningene et så godt liv som mulig, … Kunnskapen er like relevant enten man arbeider i skolen, mottak eller som terapeut». Samlinga har p.t. 129 referansar, alle ope tilgjengelege.

Og då vi såg nærmare etter, har dei også eit ope Koronabibliotek med for tida 1148 referansar til «psykososiale forhold og sårbare grupper ved pandemi, med fokus på covid-19 spesielt».

desember 15, 2022

Fjernlånet – den avgjerande 4-prosenten!

Les om fjernlånet av denne nasjonalhistorisk viktige boka nedanfor

I det ferske nummeret av Bok og bibliotek kjem Ola Eiksund, biblioteksjef i Arendal, med innlegget og konklusjonen: «Fjernlånsordningen er statens ansvar». Dette som svar på to artiklar i førre nummer i kjølvatnet av den ferske rapporten om fjernlånet.

Eiksund og sikkert mange andre i både folke- og fylkesbibliotek er ueinige med nasjonalbibliotekar Sira Myhre, som under bibliotekleiarkonferansen i oktober skal ha sagt at «Kostnadene knyttet til fjernlån må ned». Det blir for enkelt.

Fjernlånet utgjer 4 prosent av alt utlån, men er dette «for mykje» eller «for lite»? Faktorar her er at sjølvforsyningsgraden i folkebiblioteka er synkande. Og at (for) mykje av fjernlånet er nye bestseljarar og underhandningslitteratur. Men samtidig aukar fjernlån av faglitteratur. Her er det kanskje ubrukt potensial. Og undersøkinga viser at fjernlån i 2022 avlar meir fjernlån. Trass i nb.no og internett.

Som frilansjournalist, forfattar, mållagsaktivist og debattant i lokalsamfunnet har eg mange gode fjernlånsopplevingar, men eg registrerer at andre i same situasjon, pluss frivillege organisasjonar og miljø, manglar kunnskap om både bøker og nettressursar, blant anna om digitaliseringa på nb.no.

Og som Ola Eiksund skriv: «Noen av de store taperne er masterstudenten som ikke lenger kan ta det desentraliserte studiet, og hen som tar videreutdanning på siden av jobb».

Det er fleire andre problem rundt dette, til dømes med Biblioteksøk og transportmangel i Nord-Noreg. Les rapporten eller intervjuet med to av dei mest involverte, Britt Ellingsdalen og Trygve Kikut.

Utan fjernlånet er det samla folkebibliotektilbodet sterkt svekka. Men fjernlånet er den avgjerande bagatellen som politikarane og det breie laget av brukarar aldri vil gå i demonstrasjonstog for. Her må fagfolka diskutere og presse på. Køyr debatt!

>> Til illustrasjonen: Eg har nyleg fått fjernlånt denne boka, «The Nansen Photographs», på 712 sider. I tillegg til fotografia inneheld ho dei tidlegare upubliserte dagbøkene til mannskapa på ekspedisjonane, noko som må føre til omskriving av historia om nasjonalhelten. Med forsvarleg innpakking ville mål og vekt (4,3 kg) bety 169 NOK for postsending og tilsvarande i retur. Med Transportordninga kostar denne boka like mykje eller lite som ei pocketbok.

Eit av hovudfunna i fjernlånsrapporten er at «Selvforsyningsgraden ved bibliotek og internt i landets fylker er generelt sett fallende». Den viktige Nansenboka finst berre ved seks bibliotek i Noreg, fem UB-ar pluss NB!

november 28, 2022

Ikkje berre i november

Ei av fleire aktuelle bøker i haust

Gamle fordomar er ikkje som før, og det er større openheit om psykisk helse. Og det har aukande merksemd blant folk. Berre ikkje i regjeringa i deira aktuelle statsbudsjett

Også biblioteka merkjer dette i form av ny både populærvitskapeleg og skjønnlitteratur med dette som tema. Og i det første vitskapelege verket om det norske «debattbiblioteket», Elin Golten si ferske doktoravhandling ved OsloMet, kan ein til dømes lese i eit intervju med ein bibliotektilsett at hos dei har dei hatt «fleire arrangement om psykisk helse, og då har det kome mange som dei ikkje har sett på biblioteket elles».

Under Verdsdagen for psykisk helse no i oktober var det ein god del arrangement og utstillingar i bibliotek (men dei ansvarlege, Mental Helse, på vegner av Helsedirektoratet, kunne gjerne ha hatt bibliotek som eitt av vala under «Type markering»).

Og i dag har Helsebiblioteket presentert ressursane dei har på feltet, blant anna mange frie «Oppslagsverk innen psykisk helse». Du kan enkelt tinge nyheitsbrev frå Helsebiblioteket, lengst nede her.

oktober 8, 2022

Kudos! – ny og viktig, men selektiv

Berre statleg innhald i Kudos

Måndag 10. oktober er det lansering på Nasjonalbiblioteket av Kudos – «nettstedet som samler 17 000 kunnskapsdokumenter i offentlig sektor på ett sted» (18 502 står det på nettstaden i dag, 8.10., så her går det unna). Vidare: «Nettstedet skal gjøre det lettere for deg og andre å få tilgang til offentlig kunnskapsgrunnlag fra departementer og statlige virksomheter som blant annet evalueringer, utredninger, strategier og årsrapporter. Målet er at det skal legge til rette for bedre beslutninger og bedre styring, organisering og ledelse».

Namnevalet kan tyde på ei svært sjølvnøgd statsmakt. Så nøgd at ein kan mistenkje litt sjølvironi hos hen som fann på namnet. For det er nemleg ikkje, som ein kan få inntrykk av, ALT på éin stad. Kudos gir berre dei statlege svara. Og utan lokale kjelder og utan mot-informasjon og debatt får ein ikkje heile biletet. Men her kan eventuelt folkebiblioteket bidra.

Lat oss ta eit døme. Her ein statleg initiert konflikt som bloggaren kjenner godt til:

read more »
oktober 7, 2022

«Alternativ» helse på biblioteket?

I Danmark går det no debatt i tidsskriftet Perspektiv om folkebiblioteka skal opne for flaumen av bøker som fremjer «alternative» behandlingsmåtar, preparat osv. Vel, saka er at danske bibliotek for lengst har opna slusene, jamfør fotoet til høgre som vi tok på Dokk1 i Århus i 2018.

Bakgrunnen er ein kronikk av ein bibliotekar i avisa Politiken. Han seier til Perspektiv:

«- Min kritik går på, at bibliotekerne i deres formål skal fremme oplysning, men at købe bøger om alternativ behandling fremmer ikke oplysning. Det er det modsatte. Når det handler om fagbøger, så går kvalitet på, om indholdet bygger på virkelighed eller ej. Der er selvfølgelig fagbøger om for eksempel politik og ideologi, hvor bibliotekerne skal have værkerne på hylderne, selvom det ikke er fakta, men holdninger. Men med fagbøger om sundhed og lægevidenskab er vi på naturvidenskabens grund, og der har vi stor viden om, hvordan kroppen er indrettet, hvorfor man bliver syg, og hvordan man kan blive helbredt». 

Kva er stoda i norske bibliotek? Her er det nærliggjande hausten 2022 å søkje på ein viss medaljongprodusent og sjå kor godt representert han er. I Biblioteksøk fann vi to titlar (der éin ser ut til å vere dobbelt oppført… sukk… Men med ulike ISBN, så då blir det kanskje dobbeltsukk?). Dei står med frå 0 til 21 eksemplar ute i biblioteka. Det er jo ikkje veldig mykje.

PS: Den siste tittelen, «Spirit Hacking Hacking : 4 datamanic emails …», på 9 sider, utan ISBN og med eit litt utradisjonelt forlag, har fått hylleplass berre i Stavanger. Eller handlar det kanskje om hacking av Biblioteksøk? (ironisk smilefjes).

august 22, 2022

Byråkratar bruker ikkje bibliotek

På Krono.no i dag: «Overrasket over hvor lite forskningsbasert skole­politikken er». Dei intervjuar Kirsten Sivesind ved Institutt for pedagogikk, UiO, som leiar eit prosjekt der dei «undersøker kunnskapsgrunnlaget for de siste tiårenes skolereformer i de fem nordiske landene. … I Norge har de lagt særlig vekt på stortingsmeldingene og de offentlige utredningene (NOU-ene) som lå til grunn for Kunnskapsløftet i 2006 og Fagfornyelsen i 2020».

Og dei har kome fram til at: «Byråkratene som skriver stortingsmeldinger, henviser helst til de tekstene de har tilgang på via offentlige kanaler. De vil heller referere til en oppdragsrapport enn en vitenskapelig artikkel fra samme prosjekt. Forskere velger gjerne det motsatte … De [byråkratane, vår merknad] kan jo få tilgang via biblioteker og digitale søk, men tiden kan være knapp, og det er på mange måter rimelig at en oppsummerende rapport kan være mer tjenlig for dem enn en referee-vurdert artikkel». 

Nyleg har vi her på bloggen lese og kommentert to typiske byråkratutgreiingar, rett nok ikkje på skolefeltet; høyringsnotatet til ny boklov og ytringsfridomskommisjonen. Vi har ikkje finlese noteapparat og litteraturlister. Trur ikkje vi orkar heller.

februar 24, 2022

Arkivert arkiv? 2

Vi blogga i går om ei sak på Khrono om alvorlege problem med prosjektet Nasjonalt vitenarkiv. Dette genererte gode innlegg i kommentarfeltet. I dag kjem det eit nytt større oppslag på Khrono: «Dom over nytt vitenarkiv: Leverer ikke det sektoren trenger».

Blant anna intervjuar Khrono bibliotekdirektør Anna Løken ved Høgskolen i Innlandet:

«Vi er ikke fullt ut orientert, men jeg har inntrykk av at våre innspill ikke har fått gehør. Det første av innspillene, finansieringsplan, har verken vi eller sektoren fått respons på. Heller ikke kartlegging av ressurser brukt til arbeid med Cristin. Hun legger til at Innlandet i sitt innspill var opptatt av god og effektiv ressursbruk, og ønsket en solid arbeidsflyt, der en institusjon kunne kontrollere og godkjenne en publikasjon på vegne av institusjoner med forfattere i den aktuelle publikasjonen. — Slik det er i dag, blir hver eneste publikasjon vurdert og nøye kontrollert av alle institusjoner som har medforfattere i den. Det ser ut til å bli videreført, slik NVA er planlagt. Men det må merkes at flere institusjoner ønsket å beholde full kontroll på sine publikasjoner, og ønsket at kontroll og godkjenning hos alle involverte blir videreført».

Også biblioteksjef Torunn Skofsrud Boger ved Høgskolen i Østfold blir intervjua. Ho seier mykje av det same, og ho legg til: «Jeg vil på ingen måte kritisere sekretariatet [til Cristin], men det ble tydelig for meg at de ikke har de ressursene de trenger for å bidra når slike saker oppstår».

Framleis ventar vi på ein kommentar frå UHR-Bibliotek, som altså har sagt at dei vil vere ein «Tydelig aktør i arbeidet med utvikling av prosjektet Nasjonalt vitenarkiv».

februar 23, 2022

Arkivert arkiv? 1

>> Sjå også del 2 om denne saka.

Underteikna, med berre eitt år på baken som høgskolebibliotekar (1990-91), kjem til kort når det gjeld å forstå alvoret og endå mindre blogge noko lurt om temaet i denne saka på Khrono.no: «Ber departementet vurdere full stopp i nytt forskningssystem». I ingressen heiter det: «Sentrale organisasjoner i kunnskapssektoren roper alarm om ny løsning for registrering av forskning og vitenskap. De ønsker at Kunnskaps­departementet vurderer full stopp av ny løsning».

>> Debatten er i gang nedanfor. Følg opp!

Namn i denne nyheita er: UHR, FFA (Forskningsinstituttenes fellesarena), Unit, Cristin, Sikt og NVA (Nasjonalt vitenarkiv) (der det er ikkje er lenker har det vore omorganiseringar).

Men vi spør: Kor verkeleg alvorleg er dette for Vitskaps-Noreg på kort og mellomlang sikt osv? Kor alvorleg for fagbiblioteka?

Kan bibliotekorganisasjonane gjere noko? I alle fall har Arbeidsutvalget til UHR-Bibliotek på lista si over «Prioriterte innsatsområder og tiltak for UHR-Bibliotek 2020-2022» at dei skal vere «Tydelig aktør i arbeidet med utvikling av prosjektet Nasjonalt vitenarkiv».

Andre lesarar av bloggen kan vel også ha peiling. Bruk gjerne kommentarfeltet.

november 22, 2021

Kjerkol og Toppe på «bibliotekbesøk»

I 2005 var det framleis mange p-tidsskrift i biblioteket på Riksen

Magne Nylenna skreiv i går i Dagens Medisin om stoda for Helsebiblioteket.no. Han minnar om at «Under Legeforeningens landsstyremøte i 2021 – på spørsmål om Helsebibliotekets skjebne – fraskrev Bent Høie seg alt ansvar. Ingvild Kjerkol og Kjersti Toppe understreket imidlertid at dette er nødvendige ressurser for kommunehelsetjenesten. Dette gir håp. Under Stortingets budsjettbehandling i fjor fremmet Arbeiderpartiet følgende forslag: «Stortinget ber regjeringen sikre at Helsebiblioteket skal være en fellesskapsløsning som sikrer god tilgang til nødvendige kunnskapsressurser for helsepersonell». Det ble nedstemt. Nå forventes det at forslaget blir gjentatt og vedtatt – og effektuert! Om ikke Folkehelseinstituttet klarer å forvalte arven de har overtatt, må Helsebiblioteket få et nytt hjem».

Og for ei veke sidan hadde Ingrid Hokstad, lege i spesialisering i medisinsk biokjemi ved Sykehuset Innlandet, eit saftig innlegg om det same i Tidsskrift for Den norske legeforening. 

Nylenna er tidlegare redaktør av Helsebiblioteket.

november 13, 2021

Saftig om Helsebiblioteket.no!

Ikkje heeeilt relevant, men kult Av: Daniel Solis (CC BY 2.0)

Vi merka oss at det var ein svær konferanse denne veka om e-helse: EHIN. Vi veit ikkje om det var plass til debatt om Helsebiblioteket.no? Vi ser at Håvard Kolle Riis, no avdelingsdirektør for helsedata i Direktoratet for e-helse, tidlegare assisterande bibliotekdirektør ved UBO, hadde eit delansvar, men dette handla om andre ting.

Men i alle fall hadde Ingrid Hokstad, lege i spesialisering i medisinsk biokjemi ved Sykehuset Innlandet, eit saftig innlegg i Tidsskrift for Den norske legeforening no i oktober: «Jakten på evidensen». Ho avsluttar slik: «Hva hadde pasientene sagt om de visste at vi ikke engang har tilgang til å lese de nyeste tidsskriftene innen eget fagfelt? Neste gang du hører en pasient klage på at hen ikke får tilgang på nye behandlinger eller diagnostiske metoder, er det kanskje ikke så rart. Vi som jobber i helsevesenet har trolig ikke hørt om det, skjønner du».

Les og del!

september 2, 2021

Berre minnar om …

.. at om vi hadde vore i Danmark hadde vi, som registrerte bibliotekbrukarar, hatt full tilgang til blant anna Faktalink.dk, den kvalitetssikra informasjons- og kunnskapstenesta under den nasjonale digitale bibliotekparaplyen Netbib. Der store overskrifter og klikkhoreri er bannlyst og oppdatering av dei tematiske artiklane skjer løpande.

Klikk og kikk.

august 15, 2021

Etterlysing: Fleire kravstore brukarar!

I Lofot-Tidende 5. august skriv biblioteksjef Joep Aarts i Vestvågøy: «Et godt bibliotek trenger et kravstort publikum».

Han opnar tilsynelatande resignert, med dette som dei fleste av oss veit er institusjonens store utfordring: «… vi bibliotekansatte blir ikke avkrevd mye, verken av publikum eller lokalpolitikere». 

Men, skriv han om sitt eige bibliotek: «Fra å være et nokså passivt lager for bøker som bare tilbyr kunnskap, jobbes det nå med å gjøre folk i stand til å anvende, videreutvikle og dele denne kunnskapen. Biblioteket har blitt en demokratisk møteplass, en arena for offentlig samtale og debatt, og et sted for (digital) læring, kunnskapsdeling og lek».

Biblioteksjefen skriv også at dei har «et utstrakt samarbeid med lokale organisasjoner». Det er det mange som gjer, men her er det i eit prosjekt som vil bli evaluert. Det blir spennande å sjå resultatet.

Og her ringer det ei bjølle: Den svenske forfattaren Sven Lindquist tok dette eit steg vidare i eit foredrag i Trondheim, sjå Bok og bibliotek nr. 6, 1988. Der seier han at folkebiblioteka må «få resurser att hjälpa miljögrupper och andra opinionsgrupper, stadsdelsföreningar och fackklubbar och byalag att ta fram faktaunderlag som de behöver – ungefär som riksdagens upplysningstjänst idag betjänar riksdagspartierna med utredningar i olika frågor. Det är det jag menar med att folkbiblioteken bör bli folkets forskningscentraler».

juli 22, 2021

Kristiansunt og godt

I førre veke var det her på bloggen mykje kritikk av folkebibliotek med uklar og mangelfull presentasjon av Nasjonalbiblioteket sine digitale tenester. Men så snubla vi over Kristiansund bibliotek sine heimesider, og her ville det nok vanka eit terningkast 5, om vi hadde operert med slike vulgære rangeringsmodellar.

Om dei hadde lagt ut denne lenka også hadde det blitt ein 6-ar. Om vi altså hadde operert med …

juli 21, 2021

Den populære krigen – og den nære

Nokre bøker frå Foreningen !les si liste frå i fjor

i eit innlegg i fleire aviser i går skriv AUF-leiar Astrid Willa Eide Hoem og nestleiar Gaute Børstad Skjervø at «Vi lar oss aldri true til taushet». Det handlar altså om den høgreekstreme terroren i Oslo og på Utøya 22. juli 2011 og om kor vanskeleg det faktisk har vore å snakke om dette dei siste ti åra.

Dei skriv blant anna: «… hvorfor er det slik at bøkene om andre verdenskrig lånes ut hele tiden, mens bøkene om 22. juli forblir urørte i norske bibliotek? Kanskje har den siste bokvåren endret på dette, og kanskje bidrar nye tv-serier, podcaster og annen populærkultur å fjerne denne berøringsangsten».

Kanskje, kanskje ikkje. Men vi ser i alle fall at mange bibliotek no har laga bokutstillingar om temaet.

I tråd med denne bloggen sin kjærleik til norske tidsskrift gjorde vi vi eit søk i Idunn.no og fekk 529 treff. Noko som med fordel kunne presenterast på bibliotekheimesider osv. Mykje av dette vil folk kunne lese kor som helst, anna får dei på skjermar i biblioteket.

juli 12, 2021

Sjokk x 2 – når det gjeld «Bokhylla»

Døme på nytt satsingsområde for bloggaren

Bloggaren er gradvis i ferd med å flytte arbeidsinnsatsen sin frå bibliotekpolitikk (takk for god og jamn respons frå fleire av dykk, men oppover i systemet er dette fånyttes) over til Wikipedia og Lokalhistoriewiki, med vekt på østfoldhistorie.

Dermed er det blitt meir kontakt med lokalhistorikarar av alle slag, frå entusiastar på FB-grupper av typen «Du veit du er frå …. når…», via lokale historielag og til dei profesjonelle. Men med unntak av dei siste er det sjokkerande å treffe på mange som er dårleg kjende med NB.no, altså Nettbiblioteket, eller «Bokhylla.no» som det heitte før. Nokre har prøvd det «opne» tilbodet; det som har falle i det fri pluss det nyare t.o.m. år 2000 som er omfatta av avtalar med Kopinor. Men mange veit ikkje at dei på det lokale biblioteket kan få tilgang til også det «lukka» innhaldet, altså det som er nyare enn 2000 pluss aviser med ulike avtalar. Med andre ord det NB kallar «utvidet tilgang for forskning og dokumentasjon» (dei bruker også «pliktavlevert» om dette materialet, sjølv om mykje av det eldre også var pliktavlevert i si tid).

Sjå også dette forslaget til kva vi kan gjere

Mange journalistar og særleg skrivande frilansarar kunne også trengt betre informasjon.

Men så driv vi då med ein-til-ein-kursing her og der. Før vi nyleg forsøkte å finne ein god instruksjon på nett, så folk kunne bli meir sjølvhjelpne. Då fekk vi sjokk nummer to:

read more »
Translate »