Archive for ‘Korona og biblioteka’

september 4, 2022

Bibliotekhandbok for neste pandemi

Smale rulletrapper på Nye Deichman, men bygget stod jo ferdig før koronaen

Vi har skrive om det US-amerikanske prosjektet REALM fleire gongar under koronaen. Det handla då særleg om fare for overføring av smitte ved handtering av bøker og anna utlånsmateriale og ved nærleik mellom menneske inne i bibliotekrom. No har dei kome med ei gratis handbok: «Public Health Crisis Management : Playbook for Archives, Libraries, and Museums».

Bloggaren har forsøkt å få greie på om det skjer noko liknande her i landet. For eit år sidan hadde Arkitektnytt ei generell sak om slikt, men vi ser ikkje i dag teikn til at bibliotekarkitekturen er i endring (men har jo ikkje sjekka over alt). Røynslene frå pandemien skulle ført til slikt som romslegare heisar, rulletrappar, trappar og passasjar blant anna. Og oppdatert ventilasjon.

Det er mange nye bibliotek under planlegging og bygging, jamfør den heile tida oppdaterte oversikta vår Nye bibliotekbygg.

juni 3, 2022

Pandemien: Infosvikt til dei som trong det mest

For å kunne hente må du vite at tenesta finst

JoLis – Journal of Librarianship and Information Science – har no ein artikkel basert på ei spørjeundersøking til bibliotekleiarar og -tilsette i britiske folkebibliotek: Delivering services in the new normal: Recording the experiences of UK public library staff during the COVID-19 pandemic. Mykje er sikkert kjende tonar for norske og nordiske bibliotekarar. Vi merka oss særleg frustrasjonen med å ikkje nå fram til folk som manglar nettoppkopling eller har dårleg kunnskap om nettbruk. Korleis var dette hos oss? Vi omset her eit avsnitt frå artikkelen:

«Sjølv om dei leverte naudsynte fysiske og digitale tenester under nedstengingane, makta ikkje respondentane alltid å gjere kjent kva for tenester som var tilgjengelege for lånarane. Dette blei spesielt hemma på grunn av problem med brukarar som ikkje hadde tilgang til IKT-infrastruktur eller Internett. Dei fleste av respondentane oppgav at kontakt med lånarane blei gjort gjennom sosiale medium og e-post. Dette etterlet då ein heil del av innbyggjarane utan kontakt, spesielt dei som normalt set lita si til biblioteket for visse tenester, som eldre eller dei utan IKT-infrastruktur. Dette problemet framhevar det digitale skiljet som gjeld i Storbritannia. Trass i at Internett og anna IKT-tilgang har auka dei siste åra, er det framleis mange som ikkje har desse fasilitetane eller ikkje er i stand til å bruke dei effektivt. Dette er nøkkelpersonane som vil ha nytte av å vite om tenester som Klikk og hent og heimelevering. Respondentane understreka frustrasjonen over å ikkje vere i stand til å marknadsføre tenestene godt nok».

februar 6, 2022

Etter Covid: Det fysiske er favoritten

Fysisk og godt bibliotek. Liverpool

Ei undersøking nyleg utført av Strathclyde-universitetet i Glasgow viser at folk flest i Storbritannia har ønska det fysiske biblioteket tilbake og at heimlån av trykte bøker framleis står sterkt. Meir enn halvparten av vaksne (57%) meiner det digitale ikkje kan erstatte det fysiske biblioteket, mens berre 22 prosent meiner det motsette. Og folk av alle aldrar gjekk primært inn for det fysiske; frå 48% av dei yngste (18 til 34 år) til 64% av dei over 55. Leiaren for undersøkinga seier at: «Folk har sakna fysiske bibliotek mens dei har vore lukka. Dei er stressfrie, roande stader der folk kan gå for å slappe av, låne bøker eller studere».

Trass i periodar med nedstenging og det auka tilbodet om e-innhald har berre kvar femte bibliotekbrukar brukt det digitale. I dei aller fleste biblioteka utgjer aukinga i e-bokbruk i gjennomsnitt 10-20 % av dei fysiske utlåna ein kunne ha venta om biblioteka hadde vore opne.

Kvar fjerde bibliotekbrukar (24%) seier endringane under pandemien vil påverke måten dei bruker biblioteka på i framtida, mens halvparten (47%) seier det motsette.

Då er det trist å vite at nedlegginga og frivillegiseringa av britiske folkebibliotek, som var omfattande etter det konservative regjeringsskiftet i 2010, berre har halde fram under pandemien.

januar 3, 2022

The Washington Post: – Bruk krisepakka til bibliotek!

Martin Luther King-biblioteket i Washington DC var totalt nedslite då bloggaren var der i 2001. Men ikkje no meir! Sjå WAPO-saka. Utsnitt: diff (CC BY-SA 4.0)

Nyttårs-leiarartikkelen i USA-hovudstaden si viktigaste avis er ei sterk hylling av det moderne folkebiblioteket. Og med uhemma skryt og referansar til og illustrasjonar frå blant anna Deichman i Bjørvika i Oslo: «The golden age of public libraries dawns again».

Det er ikkje så mykje nytt å lese her for dei som har følgt med på møteplass-bølgja og nyare bibliotekbyggeskikk dei siste åra, men desse er trass alt minoritetar, både i USA og her. Det nye og positive er det offensive signalet til US-amerikanske kommunar frå ein av dei tyngste redaksjonane i landet: Dei foreslår at kommunane, for krisepakka frå Biden-regjeringa, «American Rescue Plan», satsar på ein jumpstart for dei lokale biblioteka.

I Noreg er regjeringa seriøst opptatt av kulturlivet etter koronaen, og vi har ingenting å utsetje på krisehjelpa til konsertarrangørar og andre kulturkommersielle som slit, men statsstøtta til biblioteksektoren er berre på det jamne. Kva om alle no deler denne lenka med @jonasgahrstore og @Trettebergstuen? (Vedumen er visst ikkje på twitter…)

desember 29, 2021

Lønsauke og bonus for bibliotekarar

Løva ved New York Public Library på 5th Ave. Utsnitt: Anthony Quintano (CC BY 2.0)

Fagforbundet Union Library Workers (USA) har ei gladnyheit om dette i dag. Det er ved California State University at arbeidsgjevaren og fagorganisasjonen har forhandla seg fram til blant anna ein bonus på 3500 USD og diverse lønsauke, «as a thank your for their service during the coronavirus pandemic».  I tillegg til bibliotekarar gjeld dette «professors, coaches, counselors and other eligible faculty». 

desember 16, 2021

Auka interesse for bibliotek etter pandemien!?

Ut i naturen med Rygge bibliotek! Foto 16.5.2020

Vi publiserte tidlegare i dag om ein dansk statistikk og ein svensk professor som meinte stengingane kan føre til at mykje vil gå tapt for biblioteka etter pandemien. Men i dag kjem vårt eige kulturdepartement med nokre delrapportar om kulturlivet, der vi i éin av dei (på side 29) kan lese at fleire norske innbyggjarar trur dei vil bruke biblioteket meir etter pandemien enn før; 60 mot 55 prosent! Det er rett nok eit statistikkfagleg atterhald fordi mange færre har svart på etter-situasjonen enn før-.

Når det gjeld mottak av krisestøtte frå staten har institusjonar i gruppa «Drift av bibliotek, arkiv, museum og anna kulturverksemd» mottatt forsvinnande lite. Så lite at det er nesten ingen vits å be dei om spesifisering. Musé og andre som har tapt billettinntekter har nok fått det som er.

PS: Kva er eigentleg etter pandemien …

desember 16, 2021

Nytt syn på biblioteket

Kor høgt blir fallet? Skulpturell framstilling av utlånsauken ved Sarpsborg bibliotek, frå ? til 1929.

Nyleg skreiv vi om at «Kvar fjerde bibliotekbrukar er vekk» under pandemien. Dét var i Danmark. På SverigesRadio kan vi høyre og lese at også der har utlånet gått ned under pandemien, og «När det fysiska rummet stängs ner påverkar det hela synen på biblioteket som tillgängligt och möjligheten att låna». Ifølgje Olof Sundin, professor i biblioteks- och informationsvetenskap ved Lunds universitet.

Mange kan ha konvertert til e-bøker og lydbøker, noko dei offentlege biblioteka framleis har dårleg tilgang til, andre har kome til at Netflix og sofaen er det tryggaste, mens andre igjen har rett og slett gløymt biblioteket! Til dømes unge lånarar som fekk brukt få år på å skape gode bibliotek-vanar innan mars 2020.

Det blir nok litt back to start, ja.

desember 6, 2021

Kvar fjerde bibliotekbrukar er vekk

Bloggaren fotograferte i Dokk1 i Århus i 2018

Dette gjeld i Danmark, ifølgje SøndagAften. Særleg kino og konsertar har tapt publikum i løpet av Koronaen, «hvorimod bibliotekerne er sluppet mest nådigt igennem og kun har mistet 23 procent fysisk besøgende».

Slik kvartalsvis statistikk har vi ikkje her i landet, og først til sommaren vil vi vel kunne samanlikne med den gamle normalen, 2019. Då får vi sjå om noko av grunnen kan vere at andre, ikkje minst digitale, bibliotektilbod har tatt over? Eller har Netflix, HBO osv. gjort oss til notoriske stovegrisar? (English: Stay-at-homers)

PS: Det danske «bibliotekarforbundet» melder samtidig at staten har «afsat midler til etablering af et nyt Kulturens Analyseinstitut med 4 millioner kroner i 2022 og 8 millioner kroner årligt i 2023-2025. Instituttet skal understøtte mere viden om kulturbranchens forhold og kulturens betydning for borgernes trivsel blandt andet med afsæt i evidens- og forskningsbaserede undersøgelser. Kulturens Analyseinstitut etableres som et uafhængigt institut, og yderligere rammer og formål skal drøftes i starten af 2022».

november 10, 2021

IFLA-versjonen av Covid-19

November-idyll. Ikkje som på IFLA-seminaret, men i indre Østfold. Klikk for større foto

Av Anders Ericson og Mikael Böök

IFLA er sjølvsagt sterkt opptatt av bibliotekas evner til å takle kriser. Men når dei drøftar slikt i 2021, må dei famne breiare enn berre covid-19 og breiare enn store, ressurssterke bibliotek i i-land.

27. oktober kom innbydinga på postlista til folkebibliotekseksjonen i IFLA til eit éin times web-seminar i dag, 10. november, med tittelen «Public Libraries Responding in Times of Crisis». I innbydinga viste dei til at «people all over the world are facing all kinds of different crisis, such as the covid-19 pandemic, forest fires, climate crisis, etc. Public libraries and their staff have to respond to these challenging times. How are they responding and what can we learn from experiences all over the world?»

Alt i opninga forsto vi at dei hadde innsnevra temaet til å omfatte berre covid-19-pandemien. Mikael Böök skriv meir nedanfor om opplevinga si som aktiv deltakar som hadde førebudd seg på ei langt breiare «kriseforståing».

Men først nokre tankar rundt seminaret slik det framstod. Eg må spørje meg kor stor verdi det har å einsidig høyre om best-practise frå to storby-bibliotek, det eine i Nord-Amerika og det andre i ein av Asias mest vestleggjorde statar. Forfattaren og bibliotekprofessoren David Lankes var med som kommentator, men dette var eit døme på at han er best i det store formatet, på trykk:

read more »
september 3, 2021

Bråk blant bokhyllene?

Deichman før interiørarkitektane. Juni 2016.

Hovudsaka på Klassekampen sine kultursider i dag har denne overskrifta, men utan spørsmålsteiknet. Det handlar om Nye Deichman. Ut frå overskrifta har dei vel leigd ut møterom til desse anti-islamistane igjen? Neida, «bråket» er mellom arkitektane og interiørarkitektane: «Først halvannet år etter at arkitektene begynte å tegne nye Deichman bibliotek, kom interiørarkitektene på banen. Sånt blir det bråk av», seier ein representant for arkitekten («eksteriørarkitekten», blir vel det).

Vordande bibliotek-byggherrar kan merke seg at «Prosjektledelsen ønsker ofte ikke at interiørarkitekter og arkitekter snakker sammen og får nye ideer, i et forsøk på å begrense antall diskusjoner». Og «det er ikke sikkert det er økonomisk lurt».

Dramaet i Bjørvika var likevel ikkje så katastrofalt. Om interiørarkitektane kom inn tidlegare «hadde [det] korta ned prosessen og kanskje også gitt et bedre resultat … Nå har de kompromisset – det gikk bedre enn de fryktet. – Vi er veldig fornøyde med interiørarkitektene og resultatet». Seier ein samarbeidande arkitekt (type «eksteriør-»).

Og vordande bibliotek-byggherrar er det mange og stadig fleire av! På sida vår om «Nye bibliotekbygg» fører vi opp nye heile tida. Sist ut er Halden og Lier (OBS: Klar overvekt på Søraustlandet! Er det slik det er blitt? Trass i åtvaringane i boka til Jo Straube).

Men ingen melder om arkitektonisk eller teknisk tilpassing til noverande og komande pandemiar? Det siste frå dette forskingsfeltet er ifølgje bibliotek-korona-prosjektet REALM i går at i lokale med dårleg ventilasjon og utan 1-meteren vil skjermar, handsprit og munnbind ikkje hindre smitteutbrot blant personalet.

august 19, 2021

Møteplassar og sosiale rom etter koronaen. Og før den neste

Breie trapper blir viktige. Her ei mindre brei. Frittståande, midt i Fredrikstadmarka

«Kan pandemien ha gjort arkitekturen en tjeneste?» Dette spør Anette Dietrichson Bruun i ein kommentar i Arkitektnytt. Ordet bibliotek er ikkje nemnt, men kvart ord her er relevant for biblioteket. For pandemiar vil jo skje igjen.

Det er mange nye folkebibliotek under planlegging og bygging her i landet for tida, sjå den dynamiske oversikta Nye bibliotekbygg.

Her nokre poeng frå artikkelen:

  • Hvis smittevern skal bli en innarbeidet del av arkitekturen og ikke bare ad hoc-løsninger ved akutte behov, må vi snakke om dette når vi nå skaper steder for morgendagen. 
  • Kan steder der folk flytter på seg, som trapper, heiser, dører og kommunikasjonsveier, få mer oppmerksomhet og bedre kvalitet, fremfor å bli plassert i et mørkt hjørne som ikke kan brukes til noe annet?
  • Behovet for smittevern vil løfte frem fellesarealenes betydning, kvalitet og størrelse, og kanskje dempe brutto/nettofaktor som en dominerende planleggingspremiss.
read more »
august 2, 2021

« … minst 1 meter, gjerne mer»

Slike lause lappar med «1» og «2» vil nok alternere i semesteret som kjem

Dette handlar om «avstand mellom ansatte i skranke og låner» ved biblioteka ved Høgskolen i Innlandet. HINN er blitt oppsøkt på heimesidene av Khrono.no i eit oppslag om «Større smitteutbrudd. Slik planlegges studiestarten som nærmer seg akkurat nå». Khrono har også blant anna sjekka UiT Norges arktiske universitet, der dei skriv at «I fellesarealer som kantiner og bibliotek vil imidlertid 1-metersregelen fortsatt gjelde».

juli 21, 2021

Koronakompensasjonen, kommuneøkonomien og biblioteket

«Berre» 15 kommunar er no på ROBEK-lista. Men ikkje denne smoothie-kjeda i USA. Foto: Jrorman (CC BY-SA 4.0)

Tysdag var NRK på nett med bodskapen at «Kommuneøkonomien går med dundrende overskudd». Rett nok med tilføyinga: «– samtidig er gjelden mer enn firedoblet». Og om det siste intervjuar dei blant anna to økonomar som «advarer … mot å se seg blind på kommunenes overskudd».

Og i leiarartikkelen sin i dag siterer Nationen KS-leder Bjørn Arild Gram som meiner «kommuneøkonomien [har] strammet seg til. Oversikter KS har, viser at kommunene har vært nødt til å gjennomføre større kutt enn tidligere». Og vidare: «… kommuneøkonomien må styrkes fordi store, krevende oppgaver står i kø for kommunene: Barnehagereformen – som er kraftig underfinansiert. Dessuten er fastlegeordningen i ferd med å kollapse, og kommunene får flere eldre som trenger velferdstjenester, for eksempel».

På bloggen har vi tidlegare påpeika at det vil koste å få folkebiblioteka opp på før-korona-nivået. Og opp på eit trygt nivå for brukarar og tilsette med tanke på at pandemien ikkje er over og at nye vil kome. Den einaste øyremerka støtta biblioteka fekk var i fjor, til ekstra e-bøker. Nokre bibliotek har nok fått noko kompensert frå eigen kommune for løpande utgifter til vakthald osv., men slett ikkje alle. Dette er likevel noko alle bør søkje om. På kort sikt.

Men med tanke på 2021-budsjetta og framover må biblioteka rekne ut kor mykje dei vil trenge for den varige omstillinga.

juli 16, 2021

Har du $4000 for mykje? (det er fredag)

Då kan du kjøpe ein rapport om marknaden for bibliotekmøbel dei komande fem åra, « inkludert progresjon, segmentering, vekstutsikter, muligheter, utfordringer og konkurranseanalyse». Og sist, men ikkje minst: «Den endelige rapporten vil legge til analysen av COVID-19s innvirkning på denne industrien».

Dette må vere det sikraste provet på at vi på bloggen ikkje var heilt på jordet då vi påpeika at i det post-pandemiske biblioteket er det ikkje nok å berre flytte stolane litt frå kvarandre.

juni 29, 2021

Nye bibliotek i gamle bygg

Ope møte i Moss bibliotek før koronaen. Berande søyler i det gamle lagerbygget = trengsel! Klikk og sjå større

>> 30.6. kl. 10.50: Nokre små justeringar i teksten

Brått kjem det ei bok frå IFLA om «New Libraries in Old Buildings — Creative Reuse». Kanskje for brått? Underteikna har ikkje lese kvar side, men med ctrl+f finn vi berre eitt teikn på at forfattarar og redaktørar har hatt deadline etter utbrotet av koronaen, og dei har slett ikkje fanga opp debattane om arkitektur og byggjeteknikk som følgje av at vi lever i ei verd med pandemiske trugsmål mot menneskeleg helse og velferd.

Eller har denne våren med vaksinering i verdas nord og vest gjort at vi alt ser på covid-19-20-21 som berre ein episode?

På denne bloggen er vi ikkje kjende for å fokusere på det problemfrie. Som det er mykje av i denne boka. Derfor siterer vi i staden frå lista deira over «What might be the main obstacles to overcome?» Men i denne lista manglar altså utfordringar som ulike aktørar i bibliotekverda i året som gjekk har påpeika; om behovet for blant anna ny, smittefri ventilasjon, breiare gangar, trappar og heisar, romslegare areal for arrangement, osv osv.

Her er lista over utfordringar med gamle bygg ifølgje IFLA-boka:

read more »
Translate »