Archive for ‘Korona og biblioteka’

juli 14, 2020

Digitale litteraturarrangement er så ymse

Skjermbilde 2020-07-14 15.01.23

Bokomtale og sitat er lovleg. Klikk og spol gjerne 25 minutt ut i sendinga 🙂

Dette er hovudsaka på kultursidene i Klassekampen i dag: «Er kritisk til digitalisering – Forfattersamtaler, foredrag og bokbad deles fritt på digitale flater. Det kan frata forfattere inntektskilder». Det er klart, men litterære arrangement kan vere så mykje, og sjølv om avisa kan påvise at eit (ikkje namngitt) bibliotek er blant syndarane, er det viktig no at bibliotek ikkje blir skremde frå å leggje ut og dele noko som helst.

Tore Renberg seier til avisa at digitalisering av slike arrangement « … er en blindvei. Under korona har det oppstått av nødvendighet, men om det er et vellykket eller interessant formidlingsmedium, er et annet spørsmål».

Ingvild Herzog, leiar av Norsk Forfattersentrum, er kritisk til at «arrangementer skal ligge ute uten tidsbegrensning. … det kan gjøre forfatterne mindre attraktive til andre arrangementer. … Når noe skal vare evig, må det koste mye. Hvis ikke tar vi knekken på forfatterøkonomien».

Vi nemnde dette på bloggen alt 25. mars, men samtidig viste vi til at bibliotek i Australia har fått på plass ein avtale om fri bruk av litteratur i digitale arrangement, på vilkår av at …

read more »

juli 14, 2020

Bestormet!

dansk flagg askebegerDei kan få sagt det, danskane. Her på Danmarks Biblioteksforening sine sider kan vi lese om ei undersøking som viser at «nedlukningen af Danmark har givet mange lyst til at læse mere. Bibliotekernes digitale læsetilbud blev bestormet, og både børn og voksne har tilbragt mere tid i bøgernes verden, mens Corona satte vores normale hverdag på stand by». Men altså: « … bibliotekerne var hurtige til at sætte kvoterne på udlån op, så borgernes øgede læselyst så vidt muligt kunne honoreres».

Lesetips i veke 29: Ein (dessverre) nyleg avdød svensk forfattar om danske maktkampar på 1700-talet. Om ein konge som trudde han var forbytta med ein bondeson frå Hirtshals. Som minnar oss om ei anna fantastisk bok av same forfattar.

juli 13, 2020

Testing av koronavirus på bibliotekmateriell

Skjermbilde 2020-07-13 21.54.45

Frå ei utstilling på Moss bibliotek: «Lag noe av gamle bøker»

Frå OCLC sitt nyheitsbrev i dag har vi fått Google Translate til å produsere følgjande frå engelsk til norsk (GT er blitt betre, men nynorsk kan dei ikkje. Og til OCLC og alle US-amerikanarar: Covid-19 er sjukdomen og ikkje viruset (viruset heiter eigentleg SARS-CoV-2)):

«Fem plastbaserte elementer ble valgt ut for den tredje runden av Battelle laboratorietesting for å undersøke hvor lang tid COVID-19-viruset kan leve av materialer som vanligvis brukes i arkiver, biblioteker og museer. Studien begynte fredag 10. juli på gjenstander levert av Columbus Metropolitan Library; National Archives and Records Administration; og National Library Service for Blind and Print Disabled, Library of Congress. Resultatene fra testset 3 forventes å bli utgitt innen fire uker. Den andre runden med testing – å undersøke papirbaserte materialer – pågår fremdeles; resultatene deles senere i juli.

Åpning av arkiver, biblioteker og museer (REALM) er et forskningssamarbeid mellom OCLC, Institute of Museum and Library Services og Battelle. Målet er å undersøke hvor lenge COVID-19-viruset overlever på materialer som er utbredt i biblioteker og museer, og hvordan materialer kan håndteres for å dempe eksponeringen for ansatte og besøkende».

juli 10, 2020

Tjue milliardar til biblioteka?

Skjermbilde 2020-07-10 13.46.54

Yoga kan ikkje redde biblioteka no, men det var eit tilbod under ALA-konferansen i Chicago i 2017

Dette er grovt omrekna frå dollar, og då forstår vi at det handlar om USA, ikkje Noreg. Og det er førebels berre eit forslag som to sentrale politikarar frå Demokratane har lagt fram og som bibliotekforeininga ALA sjølsagt stør. Til skilnad frå korona-støtta her i landet er dette ikkje prosjektpengar, men støtte for å kompensere for konkrete øydeleggingar etter pandemien:

  • $1.7 billion to be distributed to local libraries through state library agencies based on state population, with a minimum of $10 million to each state
  • $45 million in formula grants to Tribal libraries
  • $200 million in competitive grants to strengthen library services to communities affected by COVID-19
  • $40 million for IMLS to administer grants and conduct research and data collection related to the impacts of COVID-19
juli 6, 2020

Koronafaren over?

Skjermbilde 2020-07-06 18.23.43

Tett med folk. Ikkje uvanleg i eit bibliotek. Her frå Göteborg HB i november.

Slik kan ein i alle fall forstå Nasjonalbiblioteket og avtalepartnerane deira når dei no avsluttar den utvida retten til bruk av pliktavlevert materiale. Den opprinnelege meldinga om «Utvidet tilgang til digitalisert materiale under korona-krisen» finn vi blant anna 25. mars på Wayback Machine, men i dag, 6. juli. har teksten fått eit heilt annleis tillegg på toppen om at tilbodet opphøyrde 1. juli.

Det finst alternative tilbod, som ordinært lån eller fjernlån av fysiske eksemplar, men det er framleis slik at omlag 20 prosent av folket tilhøyrer ei eller fleire risikogrupper og at éin smitta person på eit bibliotek kan føre til spreiing med alvorlege følgjer for enkelte av oss. Sjå berre kva 239 forskarar frå 32 land i dag konfronterer WHO med: «Mener korona smitter mye lettere enn tidligere trodd». Frå før er det mykje som tyder på at store fellesareal og opne kontorlandskap er risikable. Underteikna får i sommar nær familie på besøk, der éin har sterkt redusert immunforsvar. Så dette har vi lært oss litt om.

I tillegg blir det stadig færre bibliotek her i landet, så stadig fleire må ta bussar, banar og tog for å kome til biblioteket. Transportmiddel som vi no ser at blir noko av det mest trugande ein kan tenkje seg.

Kvifor kunne ikkje ordninga bli permanent? Det kan ikkje ha kosta staten svært mykje i ekstra overføringar til rettshavarorganisasjonane? Samanlikna med dei andre store krisepakkene. Men gje dei det dobbelte, då. Det har staten råd til, i kunnskapens og demokratiets namn.

 

juli 6, 2020

Svensk korona-skvis: Samfunnsoppgåva eller tryggleiken?

Skjermbilde 2020-07-05 23.29.37

BiS sitt viktige korona-nummer. Illustrasjon Stellan Klint

Koronakrisa har eigentleg vore enkel for norske bibliotek og bibliotektilsette. Praktisk talt alle blei stengde etter 12. mars, og straks dreidde fokuset over mot digitale tilbod og «take-away». Men i Sverige har berre nokre få bibliotek etter kvart blitt stengde, mens dei fleste er opne, med antibac og instruks om å halde avstand. Men så har svenskane sanka fleire røynsler – og hatt fleire og tøffare debattar blant dei tilsette. Noko vi må lære av innan det kjem nye oppblomstringar her også. Det har alt vore nær ved nokre stader.

For ei veke sidan siterte vi frå BiS-bloggen ein svensk bibliotekar som opplagt er utrygg når kommunen har avgjort at biblioteket hennar skal halde ope. På FB-gruppa Bibliotek i coronakris har folk delt idear om korona-trygge tilbod, men også hatt ein tøff debatt om samfunnsoppgåva kontra arbeidsmiljø og personleg tryggleik. Anten eller, kan det sjå ut som frå ein norsk synsstad. Og i det ferske «korona-nummeret» til BiS heiter det bastant i ein artikkel:

«Några få bibliotek har stängt helt och hållet, och biblioteken ses uppenbarligen i de kommunerna inte som en samhällsviktig verksamhet. Med hänsyn taget till de av Folkhälsomyndigheten ålagda restriktionerna och med nödvandiga anpassningar borde alla bibliotek enligt vår mening sträva efter att erbjuda så bred verksamhet som mojligt» (vår utheving).

Har vi sett noko liknande i Noreg? Berre i …

read more »

juni 29, 2020

«Vi välkomnar dem, trots att vi hade önskat att de hade stannat hemma»

Skjermbilde 2020-06-29 20.40.03

Vanlegvis er Noreg annleislandet (klikk og kikk)

SVT.se i dag, 29. juni:  «5 310 personer har avlidit med covid-19 i Sverige. Det är 30 nya inrapporterade dödsfall sedan i fredags. Totalt har 67 667 personer bekräftats smittade, vilket är nya 2 530 inrapporterade sedan i fredags».

Frå tidsskriftet BiS sitt korona-nummer no i juni:  «Människor fortsätter att komma till biblioteken. Människor som egentligen borde hålla sig hemma kommer till biblioteken. Föräldrar med barn som är för sjuka för att gå till förskolan, men tillräckligt friska för att bli uttråkade hemma. Vuxna som känner sig lite krassliga och inte vill gå till jobbet. Sjuttioplussarna.

Och vi välkomnar dem. Vi välkomnar dem, trots att vi hade önskat att de hade stannat hemma. Trots att avspärrningsbanden ännu inte har kunnat levereras. Trots att de inte håller avstånd. Trots att vi hör dem hosta. Men vi måste inte tycka om det. Och vi har all rätt att oroa oss för vilka konsekvenser det kan få» (Eleonor Pavlov).

juni 25, 2020

«Hvis noe liknende skjer igjen …»

Skjermbilde 2020-06-25 19.29.38Dette er eitt av spørsmåla i ei fersk spørjeundersøking retta til norske bibliotektilsette om arbeidssituasjonen under koronaen: «Hvis noe liknende skjer igjen med samme konsekvenser, hva er de viktigste erfaringene biblioteket bør ta med seg?» Svarfristen er 15. august.

Eit anna viktig spørsmål går på vurdering av «bibliotekets digitale tjenester for brukerne pr. 12. juni» samanlikna med situasjonen 12. mars, altså før regjeringa si «krisepakke», Universitetsforlaget si opning av Idunn.no osv.

Undersøkinga og forskinga på dette er viktig med tanke både på nær og fjern framtid. Dei siste par dagane har ekspertar og myndigheitspersonar snakka stadig høgare om faren for nye smittebølger. Og ein må hugse at omlag kvar femte innbyggjar er i ei riskogruppe, noko biblioteka må ta omsyn til i lang tid framover.

Forskarar ved institutt for arkiv, bibliotek- og informasjonsfag ved OsloMet gjennomfører undersøkinga. Tilsette i fag- og folkebibliotek har kvart sitt skjema til utfylling.

PS: Kan det stemme at det er heile førti år sidan førre større arbeidsmiljøundersøking for bibliotektilsette!? Nemleg forskingsprosjektet Biblioteksarbeid, arbeidstakerinteresser og EDB, initiert av dåverande Kommunale bibliotekarbeideres forening?

juni 8, 2020

Budsjetthausten i eit nøtteskal

Moss bibliotek 2006

På nyåret kan nedoverbakken ved Moss bibliotek bli ekstra bratt

Formuleringar som denne i Moss Avis i dag kjem vi dessverre til å høyre og lese i mange lokalaviser denne hausten: «De eneste lovpålagte tjenestene innenfor kultur er at kommunen må kunne tilby et bibliotek- og kulturskoletilbud. … Hvor godt dette tilbudet må være, sier imidlertid lovverket lite om … » (vår utheving).

Etter kommune- samanslåinga har Moss to bibliotek, eitt i sentrum og eit, nytt og flott eitt, i tidlegare Rygge, men i eit område med enormt stor bustadbygging, faktisk ein heil ny bydel i eit tidlegare fabrikkområde. Og med trange gater mot sentrum.

Eitt scenario er at dei må …

read more »

juni 4, 2020

The Lancet – igjen :-(

Skjermbilde 2020-06-04 23.15.00

Likevel enno ikkje avklart om Trump er på jordet. Mike Licht CC BY 2.0

Khrono.no melder i dag om frykt for «forskningsfusk bak omfattende Covid-19-studie». Dei har intervjua direktør John-Arne Røttingen i Forskningsrådet etter «avsløringer som tyder på at en studie som fikk både Verdens Helseorganisasjon (WHO) og nasjonale regjeringer til å stanse en omfattende studie knyttet til behandling av Covid-19 kan være basert på forskningsfusk». Behandlinga det er snakk om er blant anna med malariamedisinen hydroksyklorokin, også kjent som «Trump-medisinen».

Det var The Guardian som rulla opp saka, der fleire alt hadde hatt …

read more »