Archive for ‘Sensur’

august 8, 2022

Farleg vind!

Harald Sverdrup, frå diktsamlinga «Farlig vind», 1969. Klikk og kikk

Biblioteket er i vinden! Men i USA, og i Sverige, handlar det mykje om motvind. Vi har fleire gongar skrive om det stadig meir oppsiktsvekkjande biblioteklandet USA (sjå tæggen «USA), der lokale, for så vidt demokratiske*, debattar om bibliotektilbodet no risikerer å øydeleggje heile institusjonen. Dei omfattande aktivitetane til Alt-right, det såkalla alternativhøgre, kan stadig oftare speglast i den lokale bibliotekpolitikken. Særleg har det toppa seg rundt LHBT+, abort og kreasjonisme versus evolusjon. Kva blir det neste og kor alvorleg kan det ende?

* For så vidt demokratisk, for i US-amerikanske kommunar har dei politisk valde bibliotekstyre med stor makt (med variasjonar). Mens vi i Noreg har ei biblioteklov som gir biblioteksjefen nærmast alle fullmakter.

Det mest dramatiske dei siste vekene må vere rapporten frå Jamestown i Michigan, der det har blitt fleirtal i ei avstemming for å «definansiere» biblioteket om ikkje LHBT+-bøker for unge vaksne blir fjerna. Det som vil skje, er at …

read more »
juli 1, 2022

Angsten for biblioteket

Plakat frå Read Banned Books-veka i 2019

Vi har skrive mykje om åtaka i USA på folke- og særleg skolebibliotek som berre gjer jobben sin, å spreie kultur og kunnskap og å ivre for debatt og meiningsmangfald. Åtaka kjem ikkje berre frå alt-right politikarar og kriminelle gjengar, men no også frå vanlege foreldre som blir uroa for ungane sine.

Ønskjer du meir innsyn i dette, kan du tinge nyheitsbrevet Intellectual Freedom News frå den nasjonale bibliotekforeninga, ALA. Her er toppen av lista under overskrifta Censorship. Og dette er «fangsten» frå berre dei siste fire dagane:

juni 27, 2022

Politiet og Pride-hatet

Det vore kritikk mot politiet og kva dei har gjort og ikkje gjort før og etter masseskytinga og dei to drapa mot det skeive miljøet i Oslo: Ifølgje VG: «Justisministeren vil evaluere PST og politiet etter masseskytingen i Oslo. Høyre-leder Erna Solberg sier PST har gjort en åpenbar feilvurdering».

Mens i North Carolina har ei hending på eit bibliotek fått overskrifter i nasjonale media. Der blei eit «children’s Pride Storytime event» invadert av såkalla «Proud Boys» og andre demonstrantar. Og dei sistnemnde med støtte frå den lokale ordensmakta, meiner fleire bibliotekbrukarar som var til stades. Sheriffen nektar for dette, men foto folk la ut på Facebook tyder på det motsette, sjå illustrasjonen.

PS 28.6. >> No skjer det ting også i Kanada som ikkje skulle skje.

mai 28, 2022

«Bibliotekarer kalles barnepornografer»

Usensurerte. Sellebakk, Årets bibliotek i Noreg 2021

Vi har i det siste, under taggen «sensur», blogga nokre gongar om foreldrekampanjane i USA mot ulike «upassande» bøker i skolebibliotek. Saka har også nådd norske aviser, blant anna Morgenbladet denne veka. Vi har lånt overskrifta frå dei. Éitt problem er mobbinga av bibliotekarar, som faktisk kan ta slike former.

MB har hatt direkte kontakt med blant anna Deborah Caldwell-Stone, sjefen for intellektuell fridom i den amerikanske bibliotekforeininga ALA. Ho trur det vil auke; temaet kan bli viktig i mellomvalet i USA seinare i år: «Mange republikanske politikere deltar i debattene om bokforbud. Dette selv om spørreundersøkelser viser at 71 prosent av velgerne er mot at bøker forbys fra offentlige biblioteker, og 67 prosent er mot forsøk på å fjerne bøker fra skolebiblioteker. – Dette gjelder for republikanerne også, som ofte stoler på at skolebibliotekaren tar gode valg. Men de mest høylytte stemmene …

read more »
april 26, 2022

Inga grupperomslegheit i Florida

Dette relieffet av Karl Marx finst i biblioteket i Bethnal Green på Londons austkant. Saman med Darwin og Wagner (!)

Khrono.no skriv i dag om grupperommet ved universitetsbiblioteket i Florida som no må få nytt namn. «Karl Marx Group Study Room 229» var eitt av 15 grupperom med namn etter tenkarar og forfattarar. Men det duger ikkje etter at Russland har gått til krig mot Ukraina: «For mange rundt om i verden vekker den russiske invasjonen av Ukraina sterke og smertefulle minner om sovjetisk dominans og undertrykking, som hadde en udiskutabel kobling til marxistisk ideologi».

Det går ikkje tydeleg fram om på kva for eit nivå dette er trumfa gjennom. Vi må håpe at bibliotekleiinga er utan skyld.

PS: Putin og oligarkane hans må sjølvsagt kjenne seg djupt krenka av dette og slutte seg til protestane som er på gang.

april 13, 2022

New York Public Library saboterer boksensuren!

Vi har skrive mykje om den aukande «folkerørsla» for å fjerne «upassande» bøker frå bibliotek i USA. Men no har folkebiblioteket i New York i samarbeid med tre store forlag sikra gratis digital tilgang til førebels fire av titlane som er forbodne eller utfordra lokalt eller i enkeltstatar. Og her gjeld ikkje «eksemplarmodellen» som er vanleg for e-bøker. Alle får tilgang kor som helst, utan ventelister og faktisk utan lånekort!

april 5, 2022

729

Dette er talet på klagar og krav om fjerning av bøker frå folkebibliotek i USA i 2021. Klagane omfatta i alt 1597 titlar. Dei fleste av desse var skrivne av eller handla om farga eller LGBT-personar. Tala er mykje høgare enn nokon gong før, og no kjem det klagar i alle delstatane.

Slike saker har fått stor plass i den US-amerikanske bibliotekforeininga sin årlege rapport om «rikets tilstand»: State of America’s Libraries Report 2022. Denne aukande tendensen er ei påkjenning for dei tilsette. Til dømes fortel ein skolebibliotekar:

«Det som plagar meg mest, er at innsatsen min for å følgje retningslinene for bokval førte til at skoleleiarane både lokalt, i distriktet og lokale lærerforeiningar stilte spørsmål ved profesjonaliteten min … Eg hugsar eg gret under skrivebordet på kontoret mitt, eg hugser eg skalv av sinne etter møtet der min tillitsvalde og distriktsadministratorar mildt, men tydeleg skulda meg for å ha brote dei etiske pliktene mine som lærar» (vår omsetting).

Blant anna også kampen mot falske fakta er grundig dokumentert.

mars 15, 2022

Sensur på russisk – og US-amerikansk

Denne russiske aksjonisten skal no vere «vel forvart» i ein såkalla «rett» i Moskva

Bak Journalisten.no sitt stikkord «Sensur» blir det no aller mest putinske døme på sensur. Der har sentralmakta i lang tid dominert media og ekskluderer stadig fleire uavhengige kanalar og ytringar med valdelege metodar. Men i USA, «the home of democracy», skjer det også ting, men for tida er det størst «aktivitet» på kommunalt plan – og det er bibliotek som blir råka.

Til no har vi blogga mest om typiske sørstatar der lokale bibliotekstyre med særleg republikanske politikarar har kravt fjerning av ulike typar «upassande» bøker frå barneavdelingar og skolebibliotek. Men no kom ei kanskje endå meir illevarslande melding frå …

read more »
februar 17, 2022

Bokval og demokrati i USA

Når ein har følgt litt med på dei harde kampane om kva som er «passande» bibliotektilbod til unge menneske særleg sør i USA, blir ein ikkje overraska over spådomar om at heile demokratiet kan klappe saman på sikt. Republikanske politikarar bruker mykje tid og krefter på å presse bibliotekarar og lærarar når det gjeld bok- og medieval. Lenge var det «berre» bøker om evolusjonen som var uønska, så blei det bøker om alt slags skeivt, før det no også er bøker om røtene til rasismen, rett og slett. Teikneserieboka «Maus», som indirekte handlar om Holocaust, er faktisk ein av dei største hat-titlane for ytre høgresida.

Denne kopien av ei twittermelding frå ein republikansk supervisor i North Virginia er frå ei bokutstilling i eit bibliotek, og på skiltet har bibliotekaren valt å konfrontere politikarane «sine». Men politikaren meiner han er stolt vinnar av kampen.

PS: Skiltet er i slekt med ironiske, ulovlege(!), skilt som bibliotekarar brukte under motstanden mot Patriotlova.

november 30, 2021

Bannlysinga av bøker i USA

Klikk og kikk. Og lån

Vi skreiv nyleg om bibliotekstyre i særleg sørstatskommunar i USA som krev fjerning av bøker dei meiner ungane ikkje har godt av å lese. Skildringar av seksualitet og særleg LHBT er utsette. The Guardian følgjer opp saka, og no viser det seg at deling av nyheitsoppslag om dette har ført til store kampanjar i det kristne ytre-høgre. Forslaga om sensur på tittel-nivå er fleire enn nokon gong.

Men samtidig har folka bak Internet Archive og Open Library snikra nokre digitale bokhyller for å gjere desse bøkene tilgjengelege likevel. Blant anna desse temasamlingane:

Ein del av bøkene finst ikkje til utlån, men dei har katalogpostar med tanke på seinare innlemming. Men også ein god del nye, aktuelle titlar kan strøymast. Modellen deira er omdiskutert og forsøkt stoppa av forleggjarane, men dette har enno ikkje skjedd. Open Library si «utlånsordning» følgjer eksemplarmodellen, så det kan vere mange på ventelistene.

Minner samtidig om Z-Library, eit reint piratprosjekt med vekt på akademisk litteratur. Les om dette i tilknyting til intervjuet som med-bloggar Mikael Böök gjorde med Alexandra Elbakyan, kvinna bak Sci-Hub.

november 25, 2021

Sensurbølge via sosiale medium

The Guardian følgjer opp saka frå tidlegare i månaden, då eit bibliotekstyre i Virginia fjernar visse bøker med «ope seksuelt innhald» frå eit skolebibliotek. Forslag om å brenne bøkene fekk likevel ikkje fleirtal. Men no viser det seg at desse skriveriane har ført til kampanjar på det kristne ytre-høgre som gjer at forslaga myldrar om sensur på tittel-nivå.

november 13, 2021

Bokbål i Trumpland?

Det har enno ikkje skjedd, men magasinet The Week melder at ein medlem av eit skolestyre i Virginia har foreslått å brenne bibliotekbøker med LGBTQ+-innhald. Ei slik bok hadde dukka opp i bibliotek-appen, og det kan jo ikkje vere slik at skolen rår ungane til «å lese homse-porno heller enn bøker om Jesus», meinte representanten. Ein annan styremedlem meinte dei burde lese bøkene først, så dei kan stå sterkare når dei skal «utrydde slikt stoff».

The Week viser også til Aaron Blake i The Washington Post som meiner dette ikkje er eit eineståande døme (saka i TWP er bak betalingsmur, men CBS skriv om det same). I Kansas, Pennsylvania og særleg i Texas har bøker blitt fjerna, og då har det ofte handla om rasisme. Særleg Nobelprisvinnar Toni Morrisons «Beloved» har vore skyteskive for dei konservative republikanarane. Boka inneheld seksuelle skildringar, men Blake meiner at folk i den konservative rørsla «vil generelt ekskludere emne som involverer rasismens historie og korleis dette kan påverke samfunnet i dag».

juli 5, 2021

Ukrainsk LGBT-konflikt på biblioteka

Den ifølgje EuroTopics regjeringstru ukrainske nettavisa Gordonua skriv i den ukrainsk-språklege utgåva om ein bokvalskonflikt mellom kulturdepartementet og styresmaktene i regionen Ivano-Frankivsk (finst det fleire regionar, kommunar osv. i verda som er oppkalla etter ein forfattar?! Bruk kommentarfeltet).

Det handlar om ein teikneserie for born frå fem år om «forholdet mellom to jenter, som ender med bryllupet deres». Kulturdepartementet har kjøpt inn 1240 eks. av boka, og lokalt skal styresmaktene konfiskere 46.

Det er 29 gradar på kontoret til bloggaren, og vi gjer ikkje meir av dette enn å googleomsetje saka fort og gæli:

read more »
juni 7, 2021

Trist om tidsskrift

I dagens Klassekampen er «Kneblet av The Lancet» hovudsaka på kultursidene. Det handlar om fjerning av eit lesarinnlegg av ein menneskerettsaktivist og tre legar, blant desse norske Mats Gilbert. Lancet-redaktør Richard Horton skal ha vedgått andsynes forfattarane at redaksjonen gjorde dette etter «eksternt politisk press fra pro-israelske miljø».

I innlegget åtvara forfattarane «om hvilke konsekvenser covid-19-pandemien kunne få i Gaza og hevdet at helsevesenet i den palestinske regionen var i ferd med å kollapse etter flere tiår med «strukturell vold fra israelske myndigheter». De hevdet videre at «pandemien kunne bli ødeleggende for en av de mest sårbare befolkningene i verden»».

Innlegget var sjølvsagt på førehand kvalitetssikra og godkjent av redaksjonen på linje med alt anna innhald i det leiande medisinske tidsskriftet.

Interessant er det også at eit tilsvar på det fjerna innlegget, skrive av leiaren av den israelske legeforeininga, i dag kan lesast på nettstaden, mens eit svar til hen er blitt avvist av redaksjonen. Heile prosessen har tre av dei fire i staden gjort greie for i ein artikkel i British Medical Journal.

Gilbert seier til Klassekampen at dette «er etter vårt skjønn noe helt nytt. Og derfor vil vi nå bruke mye krefter på å bekjempe den praksisen som The Lancet – av alle – nå er med på å etablere».

Men ikkje heilt nytt:

read more »
januar 29, 2021

Dei andre sidene av Potter-debatten

I eit debattinnlegg i Klassekampen i dag (ikkje på ope nett) er Kira M. Del Mar einig med alle som no har forsikra at norske bibliotek ikkje vil «at bøkene til Rowling bør fjernes, eller for at vi bør hindre folk i å lese dem … For mange bibliotekarer har det vært frustrerende å se oss selv fremstilt slik». Men, held ho fram: «Det må ha vært langt verre for transpersoner å følge debatten, men de få gangene de har fått uttale seg, er det kritisert som «tvilsom kildebruk».

>> Interessante debattar pågår i kommentarfeltet lengst nede

Ho utdjupar her ei viktig side ved denne sjeldent offentlege bibliotekdebatten. Del Mar har tydelegvis lese meir om dette på Facebook enn dei fleste, blant anna underteikna, og som «bibliotekarstudent som forsker på lhbtiq+-personers erfaringer med folkebibliotek», kjem ho vel til å dokumentere også denne kjeldebruken i eit større format.

Ho skriv blant anna også:

read more »
Translate »