Archive for ‘Opphavsrett’

april 13, 2019

Norske lydbøker: Mest børs, lite katedral

Skjermbilde 2019-04-12 15.40.31

Ambrosius av Milano var den første som las «stille». Burde vi stoppa leseutviklinga der? 😉

Ikkje berre biblioteka slit med å få tak i lydbøkene, det gjer også kundane til dei tre ulike lydbok-appane, bundne til like mange grupper av forlag. Titlar på tvers av appane førekjem ikkje. «… det tyder på at aktørene i forhandling ikke ser seg tjent med å komme til enighet», sa medievitar Terje Colbjørnsen, Oslomet, til Klassekampen i går. Og vidare: « … forlagene kan tjene på å holde lydbøkene sine i egne strømmetjenester for å sikre seg eksklusivitet over noen titler.»

I dagens avis (berre for abonnentar) seier stortingsrepresentant Kristin Ørmen Johnsen (H) at ho vil vurdere boklova på nytt (lovforslaget til Stoltenberg II blei stoppa av Solberg etter valet i 2013):

read more »

april 12, 2019

Fritt fram for biblioteket som «lydbokforlag»!

Skjermbilde 2019-04-12 15.44.44

Rjukan bibliotek 2007

Måndag denne veka skreiv vi: Tida inne for «sivil lydbok-ulydnad»! Som over 350 har lese.

Utgangspunktet var at forhandlingane med Forleggerforeningen om e-bøker til bibliotek har gått solid i stå. Men no finst det lett tilgjengeleg utstyr og program så folk relativt enkelt kan lage sine eigne lydbøker, så lenge dei ikkje blir spreidde utafor den private sfæren (famile og nære vener). Eventuelt kan du også, som privatperson, skjere opp den nyleg innkjøpte påskekrimmen, skanne og overføre han til lyd og ta han med på skituren. Dei verkeleg tolmodige kan sjølvsagt også lese inn sjølv …

Men så: Vi avslutta måndag med at bibliotek ikkje har lov til å låne ut slike lydbøker, for det blir langt utafor den private sonen. Før vi kom på andre tankar: Det finst jo mengder av digitale tekster «i det fri», alt frå dei nedlastbare på bokhylla.no til forskingsartiklar i Open Access. Og dette kan vel bibliotek omgjere til lyd og låne ut?

Vi spurde juss-avdelinga på Nasjonalbiblioteket og fekk dette stadfesta i dag:

read more »

april 8, 2019

Tida inne for «sivil lydbok-ulydnad»!

Skjermbilde 2019-04-08 12.03.36

Frå den nyaste «steingrunn-boka» til Dag og Tid

NB: Sjå også bloggpost 12.4.19: Fritt fram for biblioteket som «lydbokforlag».

Deichman annonserer CD-fritt e-lydboktilbud, men berre på engelsk, ikkje på norsk. Og biblioteksjef Knut Skansen er klar på grunnen til denne pinlege mangelen ved det største biblioteket i kongeriket, og ved alle dei andre, nemleg «motviljen han og resten av biblioteknorge opplever fra Den Norske Forleggerforening, som ennå ikke har gått med på å åpne for utlån av norske e-lydbøker på folkebibliotekene.»

Her på bloggen meiner vi no at biblioteka bør opplyse, instruere og tilby utstyr og programvare så folk kan lage sine eigne lydbøker.

Metoden finst i ein mooc frå …

read more »

mars 19, 2019

Kva skjer: Plan S, Open Access osv.

Skjermbilde 2018-12-20 19.01.40Då vi hadde ei veke ferie skjedde det saker og ting på denne fronten. Vi nemner i fleng:

  • 15. mars: Unit inngår avtale med Wiley om ope publisering. Dette er ifølgje ei pressemelding frå Unit ein ««publiser og les-avtale». Løsningen er fremforhandlet i samarbeid mellom Unit, NTNU og SINTEF på vegne av de deltagende norske forskningsinstitusjonene. I totalkostnader er Wiley den nest største avtalen Unit forhandler på vegne av norske forskningsinstitusjoner. 35 norske institusjoner deltar i denne avtalen.»
  • 13. mars: Den US-amerikanske bibliotekforeininga ALA har ein Intellectual Freedom Blog der dei oppsummerte kva som vil «falle i det fri» i 2019. Noko av det spesielle med USA er at vernetida, som normalt er 70 år, er 95 år for verk som blei publiserte mellom 1924 og 1978.
  • 12. mars: Unit og norske forskingsistitusjonar fornyar ikkje avtalen med Elsevier. Unit skriv i ei pressemelding: «Til tross for gode diskusjoner underveis er tilbudet fra Elsevier fremdeles så langt fra å tilfredsstille prinsippene over, at det er umulig å akseptere det. Det blir dermed ikke inngått noen avtale for 2019, men dialogen fortsetter.» Sjå også reportasjar vi gjorde for tidsskriftet Bibliotekaren for ein månad sidan. Sjå også: Hva får man tilgang til av Elseviers artikler etter et tilgangsbrudd?
mars 18, 2019

Satirestopp etter opphavsrettsdirektivet?

Deutsche Welle har ein sak på Nettet 12. mars: Nettfilter må til for å stanse det som ifølgje direktivet vil vere ulovleg bruk av åndsverk. Men ein professor i media-juss frå Stuttgart minnar om at sjølv om Facebooks algoritme som skal oppdage og stoppe nakenscener og -bilete er blitt kontinuerleg forbetra, har han framleis store problem med å adressere dette presist i ein kunstnarleg samanheng. Lova handlar om mange svært ulike typar verk, til dømes tekst, bilete, audiovisuelt innhald, dataprogram og dansekunst: «At ein algoritme kan identifisere kritikk, satire eller sitat i alle tenkjelege former og samanhengar, er heilt umuleg. Dette krev vurdering av menneske», avsluttar professoren.

Så lukke til. Minnar om at Sigurd Evensmo blei psykisk og fysisk sjuk av å måtte sjå rundt 350 filmar i året som filmsensor i Statens filmkontroll. 

 

mars 14, 2019

Open Access – men kan det gjerast endå betre?

Skjermbilde 2019-03-15 16.32.24

Sivilt ulydig publisist. Kjelde: Albeet Jolly, Wikimedia.

Bibliotek er blitt godt stoff i media. Straks ein bloggar forsøker å ta seg ferie ei vekes tid så strøymar det på med viktige saker. Debatten om sosiale eller asosiale Oslo-bibliotek får vi la liggje, men Units og dermed norske bibliotek sitt brot med Elsevier kjem vi nok attende til. Det same med den ferske svenske bibliotekstrategien.

Og så er det jo enkelt å lenke til dagens kronikk i Klassekampen, forfatta av forskar Thomas Røraas og førsteamanuensis Reidun L.S. Kjome  frå Universitetet i Bergen. Det handlar om Open Access, men her minner dei om «gamle» og nye tiltak og idear som går lenger enn dei «tradisjonelle». Sånt som Alexandra Elbakyan sin «piratdatabase» Sci-Hub.

Denne skreiv også med-bloggar Mikael Böök om her for snart tre år sidan. I tillegg til at han har skrive ei heil bok om frigjeringa som trengst av kunnskapen: «Biblioteksaktivisten­­ — om makt och bibliotek i informationssamhället», som ein kan laste ned gratis eller kjøpe den nye papirutgåva frå Adlibris.

Er du ikkje tingar av Klassekampen eller har langt til eit bibliotek, kan du også lese dagens kronikk på Rødt Askøy si heimeside, der dei to er aktive.

februar 27, 2019

Mot normalt i EU-parlamentet?

M24 pusher ei NTB-melding i dag om at «et flertall på 16 mot 9 EU-parlamentarikere stemte for å godkjenne forliket da det kom opp til komitébehandling tirsdag. Dermed er alt klart for det endelige oppgjøret i plenum. Der vil avstemningen finne sted under sesjonen som løper fra 25. til 28. mars.»

Men vidare er det klårt at «Motstandere av de nye reglene satser nå alt på å vinne denne plenumsavstemningen, som under normale omstendigheter ville vært en ren formalitet.»

Det er ikkje fyrste, men heller ikkje siste gongen vi skriv om EUs opphavsdirektiv.

PS: Følg bloggen via epost, saman med p.t. 747 andre: Gå til kolonna til høgre og skriv inn e-postadressa di.

februar 18, 2019

Leseliste om e-lydbøker

Debatten om dei elektroniske lydbøkene som finn stad no er eit sjeldan døme på at media nærmar seg eit verkeleg avgjerande spørsmål for biblioteka og ikkje berre kosepratar med kulturministrar som elskar barndomens bibliotek. Vi har derfor oppretta ei eiga side på bloggen der vi lenkar til alt vi finn i media. Pluss stoff om e-lydbøker meir generelt, til dømes frå grannelanda.

februar 18, 2019

E-lydboka: – Politikarane har verktøya

Skjermbilde 2019-02-18 15.31.19

Lars Egeland under høyringa

>> Oppdatering 18.2. kl. 21.25: Retting av lenka til videoen.

Høyringa på Stortinget om kulturmeldinga som vi varsla om i går er no ferdig. Norsk Bibliotekforening og Biblotekarforbundet tok opp viktige saker som e-lydboka og manglande statleg initivtiv til formidling av kulturfondbøker. I innlegga deira, som startar kl 14.34 i denne videoen, blei det ikkje sagt så mykje som det bibliotekfaglege miljøet ikkje kjenner frå før. Men då Åslaug Sem-Jacobsen frå Senterpartiet utfordra bibliotekarane til å seie noko meir om kvifor ein avtale om e-bøkene ikkje kjem på plass, minna NBFs nestleiar Lars Egeland om at politikarane har dei verktøya som trengst i verktøykassa: «Når ingen vil gå tilbake til forhandlingsbordet så må de bruke dei verktøya.» Egeland kjem frå fagbibliotek: «Fagblioteka er alt digitale. Papirutlånet utgjer jo nesten ingen ting, så dette handlar om å vri økonomien og lage i stor grad nasjonale løysingar, så kan også folkebiblioteka ha ei framtid.»

>> nytt 20.2.: NBF og Egeland utdjupar dette på heimesida 18.2.:

» … forlagene bør ha en plikt på å selge bøker i alle formater, om de ønsker å dra nytte av offentlig støtte på et av formatene. Derfor bør  f.eks. momsfritak på papirboka være knyttet til at de også vil selge boka som lydbok til biblioteket.«

februar 17, 2019

EU og opphavsretten: Nokre direktiv-smular til bibliotek og forsking?

Skjermbilde 2019-02-17 14.20.48

Kva veg bikkar det for biblioteket?

13. februar blei det i lukka møte inngått eit kompromiss mellom EU-parlamentet og Rådet om opphavsrettdirektivet. Men gjer det nokon skilnad frå det høgst tvilsame direktivforslaget vi skreiv mykje om i sommar og haust?

Ifølgje Julia Reda, leiaren av opposisjonen i parlamentet, tyder det siste vedtaket at «This law will fundamentally change the internet as we know it – if it is adopted in the upcoming final vote». Før ho legg til: «But we can still prevent that!» Og i Tyskland og andre stader er demoane alt i gang.

I ein kommentar frå IFLA alt dagen etter vedtaket seier dei at lobbyverksemda frå bibliotekhald har bore nokre frukter:

read more »