Archive for ‘Bibliotekhistorie’

juni 22, 2020

Det er greit at folkebiblioteket er ein kulturarv-institusjon, men …

Skjermbilde 2020-06-22 20.47.48

Bibliotekteknologi anno 1970-talet. Frå Informatikk- biblioteket ved UiO sitt lille museum

Vi skreiv tidlegare i dag om ein av følgjene av å ikkje utføre grundige analysar av statistikkdata frå folkebiblioteka. Endå eit teikn på at bibliotekstatistikk er blitt eit venstrehandsarbeid finn vi på side 109 i Kulturstatistikk 2018 (og tilsvarande i heftet for 2017 og 2016 osv, i alle fall tilbake til 1986). Då var det heilt naturleg, men i 2018-heftet skriv dei framleis om utfordringa med bibliotek som har «fotomekanisk utlånssystem» (mikrofilm + holkort, eventuelt foto også av lånekort)! Då måtte dei ta stikkprøver for å kunne innrapportere utlånsstatistikk.

Starten på den ganske brå slutten på historia om slike system og overgangen til digitale integrerte biblioteksystem i norske folkebibliotek fann stad i alle fall i 1982 om ikkje tidlegare (sjå side 23 ff).

mai 9, 2020

Kurs for karantenerte, pensjonerte og …

Skjermbilde 2020-05-09 11.34.01

Mykje materiale i bokhylla.no er no fritt å bruke i t.d. Lokalhistoriewiki

… andre som har ein time eller meir til overs: Nasjonalbiblioteket arrangerer webkurs i lokalhistoriewiki torsdag 14. mai kl 14 til 15.

Her på bloggen har vi ein ekstra baktanke med å dele dette, men han er ikkje spesielt skummel: Bibliotekfolk kunne gjerne bli meir aktive når det gjeld å bidra til bibliotekhistoria. Her er mykje ugjort. Det finst spreidde bøker om nokre få tema, men inga samla historie. Dette er heller ikkje siktemålet med bibliotek-bolken i Lokalhistoriewiki, men alle små og større bidrag her vil auke sjansen for å få gjennomført ei god, samla norsk bibliotekhistorie ein gong i ikkje altfor fjern framtid.

Bibliotekdelen av wikien har rom for mykje meir enn artiklar om historia til lokale folkebibliotekfagbibliotek osv., blant anna også …

read more »

mai 6, 2020

Biletet av biblioteket

Skjermbilde 2020-05-07 00.01.16

Nasjonalbiblioteket i Madrid. Foto: Hugo Contreras (CC BY-SA 3.0)

Då vi i går skreiv om noko så moderne som eit flunka nytt bibliotek i dataspelet Mindcraft, reagerte vi på at dei valde å framstille det som eit 1800-tals nyrenessanse-slott. Men slik skulle store bibliotek vere på den tida. Også mindre bibliotek fekk gjerne dette preget, berre i mindre målestokk. Men kva får oppegåande intellektuelle til å gjere slike val på 2000-talet?

Vi såg oss rundt og fann raskt svaret: Det er slik «bibliotek» generelt blir oppfatta av dei som forvaltar kunnskapen. Vi såg til dømes på:

read more »

mars 25, 2020

Permittert eller karantenert bibliotekar?

Kvifor ikkje bidra til historia om biblioteket ditt i bibliotekhistorie-delen av lokalhistoriewiki.no? Gå til «Kategorier» borte til høgre og sjekk under til dømes «Folkebibliotek» om det alt finst ein artikkel. Mange av desse er berre påbegynte, så det finst ofte ein god del å bidra med.

>> Sjå fleire innlegg om Korona og biblioteka.

mars 22, 2020

Kor går biblioteksongsjangeren?

Skjermbilde 2020-03-22 23.24.55

Biblioteksongdiktar Tore Berger syng i eit bibliotek

Det er helg og ein må inniblant slappe av oppi alt Korona-alvoret. Med biblioteksongar. Lesarane av denne bloggen kjenner til mange songar, dikta av bibliotekfolk med lyriske talen … ambisjonar. Dei aller fleste svært bibliotekpolitisk korrekte. Men faktisk har også seriøse artistar prøvd seg i sjangeren. Her kjem tre av dei; to norske og ein svensk.

Lenge gjekk «Du må ha ei bok for å finne gleden» for å vere landets beste biblioteksong, men denne er også ganske prydeleg og trad. Finn Evensen (Bjelleklang) gjorde låta, men Trond Granlund gjorde henne kjent under opninga av Lørenskog bibliotek sine nye, flotte lokale i 2011. De finn teksten på side 9 i Bibliotekforum nr. 5 frå 2011.

Men så tipsar medbloggar og bibliotekaktivist Mikael Böök meg i dag om ein skikkeleg lang og god bibliotekballade!: «Upplands Väsby bibliotek 1887 – 2015». Ex-proggrockar Tore Berger er ansvarleg for tekst, melodi og framføring. Her får vi ein spydig versjon av heile livshistoria til eit konkret bibliotek i ein forstad til Stockholm! Utgangspunktet for songen er at biblioteket har visse problem, blant anna med kombinasjonsbibliotek og at lokala er på andre høgda, i alle fall var dei det i 2015. Og det ser ut til at dei i dag berre delvis har kome ned på gateplan.

Blant alt som skjer gjennom dei 17 versa, er det enkelte ting som er spesielt interssante for oss her i landet, som til dømes …

read more »

desember 20, 2019

HQ digital julegåve til Bibliotek-Noreg

Bokselskap.no og Nasjonalbiblioteket lanserer i dag i Open Access det viktige manuset som tidlegare riksbibliotekar Gerhard Munthe (1919 – 1997) jobba med på slutten av livet: «Historisk oversyn over norsk bibliotekhistorie.»  Johan Henden ved NB har skrive eit godt forord.

Dette er noko meir enn dei digitaliserte bøkene på Bokhylla.no, for her kan du laste ned «hele boken til mobil/nettbrett i .epub-format eller som .mobi. Du kan også skrive ut boken som .pdf eller html.»

Ein smakebit om finansiering av bibliotek i 1827 i kapittel 15, «Almueboksamlinger og sognebiblioteker i bygdene»:

«I Rana fortalte sognepresten Iver Ancher Heltzen (1785–1848) at han der hadde hatt et godt håp om å få bygget opp et sognebibliotek i 1827. Da var nemlig et skipsmannskap blitt ilagt en bot på 18 Spd., og dette beløp hadde man nå bestemt skulle bli brukt til innkjøp av de første bøker til et planlagt sognebibliotek.»

november 26, 2019

Fest på Hammersborg med overraskande deltaking

Skjermbilde 2019-11-26 12.56.09

Kva blir vitamintilbodet i Bjørvika? NB: Bloggen har ikkje opna for annonsar

Deichman har all grunn til å feire seg sjølv fredag 29. november med «den siste litterære festen på Deichman Hovedbiblioteket». Ikkje minst også fordi dei har fått med seg Jan Erik Vold og Tove Nilsen, to forfattarar og Oslo-patriotar som våren og sommaren 1992 brukte ganske mange riksavisspaltemeter til saman for å stoppe planane om eit nytt hovudbibliotek!

Apropos nytt-hovudbibliotek-debatten i 1992: I Bok og bibliotek nr. 3 det året opna redaktør Jan Olav Gatland dei ganske statlegbyråkratiske spaltane (slik det var den gongen) for den til då mest fargerike dekninga av ein bibliotekkontrovers i dette tidsskriftet. Med dåverande …

read more »

november 11, 2019

Frå Illuminati til tørrfesk

Skjermbilde 2019-11-10 21.31.09

Sikringsbibliotek. Her frå Chetham-biblioteket i Manchester

Detaljane frå Dan Brown sin røvarroman «Engler og demoner» har gått i gløymeboka (sic!), men det var vel noko med eit besøk i Vatikanet sitt ekstremt hemmelege bibliotek som gjorde det muleg å redde Verda frå ein større eller mindre undergang.

Men vi hugser godt korleis Morgenbladets sjølvutnemnde «kvasi-forsker» Espen Grønlie hadde fått tilgang til biblioteket, «det som ikke bare for konspirasjonsteoretikere, men også for enkelte av oss mer moderate paranoikere, er det mest fascinerende stedet i verden». Og han skriv at «P.A. Munch, [var] i 1859 … en av de første ikke-katolikkene som fikk tilgang».

Då blir det ikkje fullt så oppsiktsvekkjande som NRK vil ha det til at ein italiensk fotograf og forfattar har fått sleppe inn («Du må være forsker, ambassadør eller en annen «viktig» person»). Men det ho var ute etter, og fekk sjå, var …

read more »

september 10, 2019

Bokhylla.no og gratisprinsippet, ikkje så enkelt

ekkonrkI Ekko på NRK P2 i dag (10.9. 2019) kom første innslag i ein serie om Google. Innslaget har namnet Google – selskapet som ble et verb, og vi fekk høyre om oppstarten frå 1998 og utover og enda opp med Google Books, det himmelstormande prosjektet frå 2002, der dei ville samle og digitalisere all kunnskap i verda. Og tilby han fritt, gratis, til alle.

Men dette var, seier nasjonalbibliotekar Aslak Sira Myhre i programmet, biblioteket sin idé. Hugs berre biblioteket i Aleksandria, om enn ikkje digitalt den gongen. Og han samanliknar Google Books med Bokhylla.no, som Nasjonalbiblioteket driv i dag. Til skilnad frå det monopol-søkjande, kommersielle Google skulle det i Noreg skje etter reglane for det norske litterære systemet; forfattarane skulle få betalt og det skulle skje under kontroll av biblioteka.

Men ein viktig del av det litterære systemet vårt er også at bibliotekutlån er gratis, noko også Bokhylla.no er. Men det kunne gått annleis:

read more »

august 30, 2019

NBs digitalisering på Stortinget

BAF-forum-1992-2-210x300

Ikkje digitalisert pr. 30.8.2019

Bibliotek var i førre veke ei sak i Dagsnytt18 og er i dag ei sak på Stortinget, men i begge høve berre indirekte. I Dagsnytt18 var biblioteket eit sidespor (men viktig nok) i saka om Kulturrådet sitt kutt i tidsskriftstøtta, og no på Stortinget er Nasjonalbiblioteket i Mo i Rana nemnt fordi dei berre kan ta imot nokre få av dei arbeidsledige etter at NRKs lisenskontor blir stengt på nyåret. Utan at dét er NB sin feil.

Men 70 nye stillingar til digitalisering får altså NB. Vi håpar det skal få fart i digitaliseringa av tidsskrift, ikkje minst bibliotektidsskrift som per 30. august 2019, med eit par unntak, har store hol i Bokhylla.no.

I denne lista med eit utval bibliotektidsskrift kan du følgje med på framdrifta ved å klikke tidsskriftnamnet (Merk: Eit par opne spørsmål til NB nedanfor):

read more »