Archive for ‘«Debattbiblioteket»’

mai 19, 2022

Framleis viktig med «debattbiblioteket»

Annonsering av eit debattmøte i biblioteket på Årnes i 2015

Ei sak i fagbladet Journalisten i går: Etterspør ytringsmot i lokalsamfunnet: 
– Stadig vanskeligere å få folk til å si sin mening
. Som byggjer på ei sak av Fædrelandsvennens Mari Horve Reite i eiga avis: «Hvordan skal vi egentlig få til endring hvis ingen sier fra». «Hun opplever at kilder vegrer seg for å stille til intervju om kritikkverdige forhold. – Det er noe jeg har kjent på over tid, at jeg syns det blir stadig vanskeligere å få folk til å si sin mening».

Og i januar hadde Journalisten denne saka: – Som lokaljournalist på små steder er det lett å la de mer ubehagelige sakene gå.

Til skilnad frå avisene er ikkje biblioteka avhengige av klikk og annonsesal. Så blant dei p.t. 19 bibliotekarane vi har kalla «barske» her på bloggen, er det fleire prov på at biblioteka kan gjere ein skilnad.

mai 2, 2022

Lista lever! – No om biblioteksjefen som Krenkande KunstKurator

Frå 1.maitoget i Moss i går. Gjennom «vind-hølet» i parola «Ingen USA-baser i Norge!» USA får no base på Rygge flystasjon, her i kommunen

På postlista Biblioteknorge går det no ein viktig debatt (p.t. 25 innlegg) om ei utstilling med karikaturteikningar av May-Linn Clement (avisteiknar i Dag og Tid), der ho framstiller Putin i ulike samanhengar (ho er også finalist til Årets avistegning, som kårast 4. mai). Men biblioteket som no har denne utstillinga (det er vel som vanleg fleire på venteliste?) har fått ein krass e-post frå ein person som oppfattar utstillinga som sterkt krenkande. Og som trugar med å klage til kommuneleiinga, trass i at biblioteksjefen har ansvaret aleine. Debatten på lista går i ulike interessante retningar og bør inngå i ein overordna debatt i ikkje for fjern framtid om biblioteket som debattarrangør, no også utstillingskurator.

PS om lista Biblioteknorge 1 og 2: Nasjonalbiblioteket, kjend for å ta vare på alt mulig som kan digitaliserast, presterte for to år sidan å ikkje berre leggje ned, men også gjere arkivet utilgjengeleg til den, iblant, NB-kritiske e-postlista Biblioteknorge. Denne hadde fungert i rundt tjue år med tre tusen deltakarar (NB skulda på gamal teknologi. Dei erstatta lista med eit forum, som ikkje har hatt imponerande høg bruk, men der dei no i alle fall har «tanker for videreutvikling»).

Men mange vil vite at ei ny liste med same namn blei oppretta av nokre individ «på bibliotekgølvet». Og her er det altså aktivitet. Lista er, som den førre, ope for både fagfolket og alle bibliotekinteresserte, medrekna journalistar og politikarar (som det finst mange prov på at er med). Påmelding her. For spørsmål: thomas @ kunnskapsallmenning.no.

april 4, 2022

Viktig for møtearrangørar!

I Universitetsforlaget sin sakprosaserie «Hva er» (p.t. 67 titlar) er Anine Kierulf si bok «Hva er ytringsfrihet» ei av dei nyaste. Akkurat no er forfattaren hyperaktuell som leiar av utvalet som såg på ytringsfridom i akademia. Men temaet er breitt. Ho minnar om dette i innleiinga:

«Som idé og rettighet har ytringsfriheten forbindelser til personvern, tankefrihet, forsamlings- og forenings- frihet, akademisk frihet, religionsfrihet, informasjonsfrihet og pressefrihet». Dermed noko for alle landets «debattbibliotekarar».

Saka har altså fleire sider, og Kierulf kjem inn på svært mange av dei, og sett frå ulike ståstader. Ein kunne ønskt seg ei meir detaljert innhaldsforteikning enn bokas oversikt over dei sju hovudkapitla, men eit bra register kompenserer for dette. «Bibliotek» finn vi ikkje i registeret, men ho har likevel god peiling på det nye «debattbiblioteket». Her tar ho klar stilling for ytringsfridomen og dermed mot grupper som måtte kjenne seg krenka og mot bibliotektilsette og organisasjonane deira som ved nokre høve ønskjer å setje grenser (s. 77):

«Alle er enige i at offentlige biblioteker skal være en uavhengig møteplass og arena for offentlig samtale og debatt. Det er likevel lett å forstå at mange føler seg mer utrygge og uønskede når islam- eller innvandringsfiendtlige grupper får leie bibliotekene til debattmøter enn når Amnesty gjør det. Kan man da nekte de førstnevnte, og bare leie ut til de siste? At ytringer skaper utrygghet, medfører ikke at de kan …

read more »
mars 31, 2022

Fleire forskarar på bibliotekscenene!

Dette er sannsynleg om det blir som dei foreslår i utvalet bak den ferske NOU 2022:2: «Akademisk ytringsfrihet». Kritikken let ikkje vente på seg, blant anna på Khrono.no i dag, men forslaget om premiering av ikkje berre tunge forskingsartiklar, men også populærvitskapelege artiklar, foredrag og deltaking i offentlege debattar, ser ut til å «overleve» på eit vis. Formidling er eit heit sentralt omgrep i utgreiinga. Utvalet seier at dei:

«… i lys av mandatet [har] sett den akademiske ytringsfriheten til formidling som det mest sentrale for denne utredningen. Akademisk ytringsfrihet og formidling henger tett sammen, som kunnskapsbasert, sannhetssøkende kommunikasjon. Formidling er viktig innad i akademia, mellom fagfeller og mellom og blant ledelse, ansatte og studenter. I tillegg er den avgjørende for oppfyllelsen av akademias brede samfunnsoppdrag gjennom formidling utad – fra fag til folk, og fra folk til fag» (vår utheving).

mars 29, 2022

The Library and Sustainability: Passive Consensus and no Debate? (repeat from May 21)

Pale sustainability goals

The United Nations» 17 Sustainability Development Goals (SDGs) have become a major issue in library communities across the world thanks to an enthusiastic follow-up by IFLA and several national library associations. But in few other areas is there a static consensus as strong as here. The UN represents something almost indisputable both in wide political circles and in mainstream media. This consensus also exists with the sustainability goals, in the Western world at least.

>>This text is also published on the website «Inspiration on sustainable development through adult education».

But libraries violate their own principles if they do not – also – present the existing criticism of the UN and the SDGs. 

The social analysis in the UN’s 17 sustainability goals and IFLA’s follow-up is, to say the least, tame. In the wake of the pandemic, it appears even tamer and more cautious as the social and economic divide increases both globally and between the poor and rich in the individual countries.

The 17 challenges are serious and real, but several follow directly from the growing global capitalism of recent decades. Yet still the SDGs don’t invite systemic debate, despite the fact that …

read more »
mars 1, 2022

Biblioteklova overmoden for analyse og avklaring

Debattarenaen på biblioteket på Lillehammer

I det ferske Bok og bibliotek nr. 1/2022 (ny, fin utsjånad!) har professor Ragnar Audunson ved OsloMet overskrifta Om å holde tunga rett i munnen, som handlar om den krevjande oppgåva til folkebiblioteket som arrangør og demokratisk møteplass: «Vi trenger en prinsipiell diskusjon og avklaring av bibliotekenes rolle som offentlighetsarenaer og arenaer for offentlig debatt. Det viser en rekke situasjoner vi har vært oppe i de siste årene – nå sist Ulstein Rødts ønske om å ha et foredrag av Mímir Kristjánsson i det lokale biblioteket».

Dette er ein konklusjon nærmast identisk med vår her på bloggen for ei veke sidan: Kva gjer vi med gråsonene rundt «debattbiblioteket»? Med skilnaden at Audunson ikkje kunne ha fått med seg det heilt ferske dømet frå Lindesnes.

Men han bidrar med viktige poeng om Nasjonalbiblioteket eller andre vil forsøke å oppsummere dei åtte åra med tillegget i §1 og stake ut vegen fram. Han peikar på behovet for å analysere den enkelte situasjonen i tid og stad: Biblioteket må «analysere hvilke utfordringer man står overfor med hensyn til de ulike offentlighetsdimensjonene. Er lokalsamfunnsrommet svakt slikt at en mangler møteplasser og miljøer der innbyggerne kan engasjere seg og treffe hverandre? Er miljøet fragmentert i ulike miljøer og grupper som i liten grad kommuniserer med hverandre? Mangler man debattarenaer? Er utfordringene heller knyttet til tilgang til informasjon innbyggerne trenger i rollen som borgere?»

februar 21, 2022

Kva gjer vi med gråsonene rundt «debattbiblioteket»?

Gode bibliotekdebattar er viktige. Her frå Göteborgs stadsbibliotek hausten 2019

Det er åtte år sidan lovrevisjonen som gjorde folkebiblioteket til «en uavhengig møteplass og arena for offentlig samtale og debatt». Det kom til nokre lokale konfliktar, men dei løyste seg på eit vis, slik at lova «fekk gått seg til». Trudde vi. Men for to år sidan fekk vi «SIAN-saka» i Oslo, no før jul «Ulstein bibliotek versus Mímir Kristjánsson», og her om dagen «small» det i Lindesnes, der ei lokal kristen foreining ikkje fekk halde møte fordi dei ikkje hadde «debatt med en nøytral ordstyrer», ifølgje blant anna Fædrelandsvennen 5. februar.

Problema i desse tre sakene var ikkje påtenkte verken i den optimistiske lova eller førebuingane, så det er ikkje rart at biblioteksjefar kan bli usikre. Kven veit kor mange liknande døme det har vore rundt i landet, og angsten for å trø feil er nok litt av grunnen til at talet på faktiske debattar framleis er lågt.

Men Nasjonalbiblioteket gjorde ikkje saka klarare då dei 17. februar på Bibliotekutvikling.no delte ein spørsmål-og-svar-runde frå Stortinget. Bakgrunnen er saka frå Lindesnes:

Spørjaren, KrF-aren Olaug Bollestad poengterer, heilt rett, at i lova er det «ingen krav om nøytralitet». I staden ser det ut til at biblioteket i Lindesnes har laga eigne retningslinjer, men med tillegg som ikkje har heimel i lova eller forarbeida. Og Bollestad ber om Trettebergstuen si tolking av lova på dette punktet.

Men ministeren svarer ikkje på dette, …

read more »
februar 9, 2022

Bokbadet frå ståstaden til forfattaren

Vi blogga her om dagen om forfattaren Toril Brekke si oppleving av labert boksal under arrangement i bibliotek. Då kan vi nemne ein fersk kandidatuppsats ved bibliotekutdanninga i Borås: Linnea Dahlgren: «Författarevenemang på folkbibliotek: En undersökning av författarnas perspektiv».

Ho baserer seg på 87 forfattarsvar på eit spørjeskjema, og forfattarane spreier seg frå «etablerade», via «stjärnor» og «erkända» til «utgivna» (dei sistnemnde er slike som «inte får medial uppmärksamhet och som knappt säljer några böcker». Det er få store overraskingar, etter det vi kan sjå, men her eit par funn:

«… författarevenemanget är ett tillfälle för författaren att stärka sin position på det litterära fältet, och därför kan evenemangen ses som viktigare i marknadsföringen av författarskapet än av böckerna. Detta kan bero på att författaren i författarevenemanget erbjuds möjlighet att nätverka, både med bibliotekarier och besökare, och detta kan öka författarens sociala kapital och därmed positionen på det litterära fältet».

Og: «… den avgörande faktorn för biblioteken [är] hur många som kommer på evenemanget vilket ofta gör att man hellre än att bjuda in en okänd författare väljer att bjuda in en välkänd … ». Tenk det …

januar 10, 2022

Other

Underteikna sende i haust inn og fekk antatt ein artikkel i den virtuelle boka «Inspiration för hållbar utveckling inom vuxenutbildningen», utgitt av Nordiska Nätverket för Vuxnas Lärande (NVL). Boka blei lansert i desember, og redaksjonen ser ut til å vere open for fleire artiklar enn dei 39 som inngår når vi skriv januar 2022. Det er sikkert plass for meir om bibliotek!

Artikkelen min heiter «The Library and Sustainability: Passive Consensus and no Debate?» Artiklane har fått ulike taggar, mange har «Ideas», andre t.d. «Philosophy», «Research» eller «Theory». Nokre har to eller fleire. Men teksten min er ein av dei få som berre har fått taggen «Other». Dette er vel greitt nok ei stadfesting av bodskapen min; at FN ikkje har hatt fantasi til å tenkje seg at nokon kunne vere konstruktivt kritisk mot vesentlege sider ved Berekraftplanen deira …

Men dei har gitt artikkelen plassen øvst på samlesida.

januar 9, 2022

«Woke» i bibliotekleiinga

Stockholmsidyll. Frå Ivar Lo-Johanssons park

På Nrk.no i dag: «En lærer på tåhev»: Ein lærar på ein austkantskole i Oslo skriv at ho «blir beskyldt for skjult rasisme når jeg snakker om lysere tider eller hvite løgner». Og vi hugser saka frå Kunsthøgskolen i Oslo. Dette var utdanningsvesenet, men kva med biblioteket?

Jo, vi hadde debatten rundt «Harry Potter-saka» og LHBT. Og vi har hatt konfliktar rundt SIAN eller ikkje i biblioteklokale. Men i går hadde Svenska Dagbladet (SvD) ei stor sak som viser at ved Stockholms stadsbibliotek har «ytringsangsten» festa seg heilt til topps i leiinga. Etter partipolitisk press. Så kva skjer når biblioteket på denne måten (endeleg!) kan bli sentralt i valkampane?

Saka i SvD er bak betalingsmuren, men finst på Pressreader. Truleg fortel ho så mykje om Noreg om få år, at også bibliotekmiljøet vårt bør lese og følgje med på denne debatten. Som nok også vil kome på Biblist over helga, etter at Jan Szczepanski la ut nokre «highlights» der.

Det er ei lang historie, men veldig kort fortalt handlar det om at ein som arbeider med heimesida til biblioteket ikkje fekk skrive om eit debattmøte der nokre skal ha blitt sterkt krenka. Og om at ord som «hijab, polis och muslim» blei sensurerte vekk i ein tekst om eit leselystprosjekt i ein drabantby. Han oppsummerer at leiinga har kome under politisk press:

read more »
desember 14, 2021

Debatt om norsk bistand = bibliotekmat!

Ein sjeldan gong vågar norske riksmedia å pirke borti så konsensusblytunge tema som bistands- eller utviklingssamarbeidet: I dag var NRK.no først ute med: «- Bistand virker ikke», ifølgje Jens Mjaugedal, Utanriks- departementet sin tidlegare toppsjef i Somalia. Så sleppte dei til riksrevisor Per-Kristian Foss: «– Det virker som de har problemer med å bli kvitt pengene». Nyslåtte statssekretærar står sjølvsagt fram på rad med dementiar av ulike kaliber, og i morgon tidleg kjem kommentatoriatet for fulle mugger. Men vi risikerer også at debatten koker bort i raudkålen til jul.

Men det er også opp til folkebiblioteka – debattbiblioteka! – å halde slike saker varme. For det aller første kan biblioteka lenke til riksrevisorens rapport, noko NRK ikkje gjer. Og konvertere pdf-en til e-pub og dele han på heimesida som e-bok. I tillegg har biblioteket relativt aktuelle debattbøker om slike ting, tenk berre på bøkene til Terje Tvedt med fleire. Blant anna på Idunn.no er det nok av tidsskriftartiklar som anten har open tilgang eller er opne på skjermar i biblioteket. Apropos Terje Tvedt, så fann vi kjapt artiklar der han blir kritisert (dette er tidsskrift fleire har på papir også):

Og kva kan ein ikkje få til av debattmøte med røynde bistandsarbeidarar frå lokalsamfunnet versus t.d. Mjaugedal, Tvedt eller andre. Politiske parti har også meiningar om dette, sjølv om dei fleste har slått seg til ro i konsensuskosekroken.

november 30, 2021

BFU – «Bibliotekas Faglege Utval»!

Når den leiande kulturavisa Klassekampen i si forundring må gripe til det forslitne «bråk på biblioteket», er det på tide å gjere noko. For dei har rett; åtte år etter lovtillegget om «uavhengig møteplass og arena for offentlig samtale og debatt» viser både SIAN-hendinga i Oslo i 2020 og no hendinga i Ulstein, at biblioteksektoren framleis er svært usikker på denne rolla.

Torsdag blei fleire biblioteksjefar intervjua og støtta avvisinga, men i dagens avis kjem altså tre andre intervjuobjekt til den motsette konklusjonen; Ragnar Audunson, Leikny Haga Indergaard og underteikna. Sjå også leiaren i Sunnmørsposten.

Heilt sikkert har det skjedd før at bibliotek har avvist, eller tillate, arrangement av same type som Raudt sitt i Ulstein, men kvifor fekk vi ikkje denne debatten då, og internt? Det måtte bli oppslag i ei riksavis før det skjedde.

Saka er utan tvil vanskeleg, men korleis gjere det enklare? Ofte er svaret på slike spørsmål: Studium av røynslene! Men vi kan ikkje sjå at nokon har sett grundig på dette, studert ulike kjende og ukjende hendingar etter ulike typar arrangement, og heller ikkje vellukka praksis. Det nærmaste vi har er vel analysen av statlege intensjonar i offentlege dokument.

Tidsskriftet «Bibliotekaren» gjorde ei enkel spørjeundersøking til små og mellomstore bibliotek i 2019. Denne fortel at få har støtt på store problem, men dette tyder nok dessverre på at dei færraste verkeleg har «våga seg utpå» med skarpe, provoserande debattar.

Vi rekna på det det nyleg: 55 prosent av folkebiblioteka har to eller færre årsverk. Nesten hundre har berre null komma noko. Det er ikkje rart at små bibliotek er redde for å arrangere debattar etter SIAN-episodane, og motigare blir dei ikkje etter oppslaget i Klassekampen torsdag. Dermed blir det mest «ufarlege» bokbad og foredrag.

Dette er kanskje overkill, men kva med eit BFU, «Bibliotekas Faglege Utval»? Omtrent som PFU. Eller noko slikt?

PFU in English: «Norwegian Press Complaints Commission».

PS 5.12.: I alle fall burde folk bruke denne gruppa på Bibliotekutvikling.no: Arrangement: Tips/erfaringer om planlegging og gjennomføring. Det er 168 medlemmar p.t., men berre to innlegg. Fram til at vi no legg inn lenke til «Ulstein-debatten».

november 25, 2021

Arrangement-angsten: Stadig mindre å halde møte om?

>> 30.11. Oppfølging i Klassekampen, men med motsette konklusjonar.

Etter hovudoppslaget på kultursidene i Klassekampen i dag kan i praksis ein ny standard vere sett for «debattbiblioteket»: Partiet Raudt/Rødt har fått avslag på å låne eller leige rom i biblioteket i Ulstein, der politikar Mímir Kristjánsson ønska å snakke om Forskjells-Noreg. Før dette har den offentleg kjende – likevel omdiskuterte – grensa for scenenekt i biblioteka gått ved dei opne og straffelovsdømde muslimhatarane i SIAN. Men i Klassekampen i dag viser det seg at «Flere biblioteksjefer sier nei til politiske partier som vil arrangere åpne møter i lokalene deres».

Om ikkje kommuneleiinga overprøver det, får vi høyre. Men då er biblioteksjef-abdiseringa frå redaktøransvaret total.

>> Jaggu kom det ikkje på Dagsnytt 18 også

Den tidlegare scenenekt-grensa blei sett då SIAN ikkje fekk halde årsmøte på ein Deichman-filial i fjor, jamfør ordvekslinga mellom to OsloMet-professorar i Bok og bibliotek: Joron Pihl og Ragnar Audunson. Dei var stort sett einige om å avvise SIAN. Men Audunson avslutta likevel slik: …

read more »
november 18, 2021

Arrangement-tørkekatastofen

«Drought Along Po River» by brtsergio (CC BY-NC-SA 2.0)

Akkurat dette er ikkje blant dei kulturnyheitene som uroar underteikna aller mest: «Publikum svikter tidenes juletilbud fra kulturlivet», men trist er det, relativt sett, at «Billettsalget til de kjente og etablerte konseptene selger greit, men de mindre kjente aktørene sliter mer». NRK hadde også dette ganske nyleg: «Visesanger Erik Lukashaugen er en av flere artister som merker at folk ikke går like mye på konsert som før».

Endå verre, tenkjer vi, er det at det såkalla «debattbiblioteket» opplever det same. I går såg vi: «Avlyser bokaften i Drøbak». På grunn av svært få påmelde. Og vi var på eit «bokbad» i oktober, der det berre kom fire tilhøyrarar, og der to av dei var tilsette på biblioteket.

Likevel fortalde den svenske forfattaren Stig Claesson oss om ein nærmast uslåeleg negativ rekord: Ein gong han skulle lese opp på eit bibliotek på ein mindre tettstad, blei han overraska over det store frammøtet. Heilt til han var ferdig og sette seg. Det var éit punkt til på programmet, nemleg korsang, og alle dei andre i salen gjekk opp på scena og utgjorde koret.

oktober 30, 2021

Tid for omvend mytekverking

I 1996 gav Norsk Bibliotekforening ut «Bibliotekenes mytekverker», eit ørlite hefte i A6-format, men som Nasjonalbiblioteket faktisk har digitalisert. Dette var då internettet var det store, nye, og foreininga hadde vel særleg behov for å kverke den negative myten at «Ny teknologi vil overflødiggjøre bibliotekene og bøkene» (sjå side 7).

Sidan då har biblioteka hatt standardheving på nokre område. Det har blitt fleire gode biblioteklokale (Tromsø, Bodø, Nye Deichman osv), noko som kan ha betra den allmenne haldninga til biblioteket, ikkje berre i dei aktuelle kommunane. Men så var det dette med biblioteklova som blei oppjustert i 2014. Her tyder mykje på at det har oppstått ein positiv myte. Dette er heller ikkje bra.

Bernhard Ellefsen, ein av dei få relativt aktive kommentatorane i norsk presse når det gjeld bibliotekspørsmål, skreiv i Morgenbladet i førre veke at dei borgarlege kulturministrane har lite å skryte av på litteraturfeltet, men: «Ser man på hvilke tiltak som har hatt effekt gjennom de siste åtte årene, peker for eksempel den justerte folkebibliotekloven seg ut. Den ble riktignok lagt frem av kulturminister Hadia Tajik, men først i årene etterpå har vi sett at det nye kravet til folkebibliotekene om at de også skal være «arenaer for debatt» har skapt nye og viktige kanaler for norsk litteraturformidling».

Med omfattande økonomisk støtte frå Nasjonalbiblioteket og Fritt Ord har det blitt mange fleire arrangement i biblioteka om litteratur og med forfattarar, sjølv om dette …

read more »
Translate »