Archive for ‘Lesing’

juli 14, 2020

Bestormet!

dansk flagg askebegerDei kan få sagt det, danskane. Her på Danmarks Biblioteksforening sine sider kan vi lese om ei undersøking som viser at «nedlukningen af Danmark har givet mange lyst til at læse mere. Bibliotekernes digitale læsetilbud blev bestormet, og både børn og voksne har tilbragt mere tid i bøgernes verden, mens Corona satte vores normale hverdag på stand by». Men altså: « … bibliotekerne var hurtige til at sætte kvoterne på udlån op, så borgernes øgede læselyst så vidt muligt kunne honoreres».

Lesetips i veke 29: Ein (dessverre) nyleg avdød svensk forfattar om danske maktkampar på 1700-talet. Om ein konge som trudde han var forbytta med ein bondeson frå Hirtshals. Som minnar oss om ei anna fantastisk bok av same forfattar.

mai 24, 2020

Livet og litteraturen frå no av

Når vi no sit i heil- eller halv-isolat på snart fjerde månaden og ser på desse seriane på strøyming eller tv, så spør vi oss før eller seinare: Korleis blir dei fiktive samtidsskildringane etter pandemien, inntil vaksina, må vi håpe, blir allemannseige? Kjem politi og røvar til å halde ein meter avstand eller to? Og kva med dei romantiske scenane: Kyssing og slikt alt etter første daten vil gje publikum heilt feil idear, så det må vel bli av typen: Det var hyggjeleg å treffe deg, kan eg få mobilnummeret ditt og sjå koronatesten din?

Romanforfattarane har fordelen at dei kan overlate meir til lesarane sin fantasi. Men så blir vel framtida minimalisme og symbolisme? Om ikkje apokalyptisk sci-fi og tilsvarande framtidsromanar blir dei einaste truverdige sjangrane?

Morgenbladet har omsett ein tekst av Michel Houellebecq der han blant anna nærmar seg dette. Han refererer til ein kollega som har sagt at …

mai 22, 2020

Om ljudboken

Av Mikael Böök, p.t. ved Byön i Pellinge skärgård.

Skjermbilde 2020-05-22 15.07.13I Dagens Nyheter (Stockholm) uppmanade signaturen «Anders Joost, ekonom» nyligen svenskarna att lämna läsningen av tryckta böcker bakom sig som ett avslutat kapitel. Läsning tillhör en förgången tid, idag gäller i stället Youtube-filmer, reklamsnabba textmeddelanden och Netflix-teveserier, menade Joost, och tillade:

«Räddningen sägs ofta vara ljudboken. Men det är ju ett helt annat medium, eller hur?» (Anders Joost: ”Vi måste inse att boken är död”, Dagens Nyheter 20.5.2020)

När jag läste Anders Joosts insändare kom jag att tänka på hur en ledarskribent i Hufvudstadsbladet (Helsingfors) för några dagar sedan beskrev Sverige:

«Vad blir kvar av litteraturen när text blir ljud? Lyssnartoppen domineras av koncentrerade miniberättelser utan dödkött: strömlinjeformad kronologi, konstant framåtrörelse, enkelt språk. Idealet är dialogdrivet berättande, övertydliga markeringar och papperstunna huvudkaraktärer som ur en Dan Brown-roman. Denna snäva mall hotar att likt en Prokrustesbädd våldföra sig på skrivandet. Storsäljande producenter av standardiserad genrelitteratur och en handfull etablerade romanförfattare lär tillsammans överleva, medan det blir allt trängre i marginalen av utgivningslistorna för kulturbärande småsäljare. Ljudboksmogna Sverige visar vägen: där efterfrågas den n:te deckaren, thrillern och feelgood-historien, simpla berättelser som mal på.» (cit.enl. Torsten Fagerholm: «Då litteraturen reduceras till Netflix-följetong», Hbl 16.5.2020)

Anders Joosts insändare samlade inte oväntat många kommentarer i DN. Flertalet kommentatorer ville …

read more »

mars 18, 2020

Nej, det stämmer inte att killar läser mindre än tjejer

Folkebibliotekas lydboksituasjon

Dette er ei overskrift på forskning.se frå førre veke (takk til peterals). Bak dette står ein fersk doktorand ved Bibliotekshögskolan i Borås. Den glade bodskapen gjeld heilt presist berre «killar mellan 18 och 20», men forfattaren seier også at «det könsmässiga glappet krymper» generelt. Når det gjeld lydbøker.

Trur vi at i desse koronale digi-lese-tider kan denne sjansen til eit maskulint leseløft også presse fram betre lydbokordningar for fokebiblioteka? Neppe, kjenner vi bokbransjen rett.

Og i Morgenbladet (for abonnentar) har Kaja Korsvold ein kronikk denne veka, Beinhard kamp om lydbøkene, der også biblioteka har fått relativt stor plass, men utan noko lys i tunnelen. Vi siterer:

«Åtte måneder etter at kulturminister Trine Skei Grande fikk presset frem en avtale om levering til bibliotekene, nekter flere av de store forlagene fremdeles å selge dem dit. Situasjonen er i tillegg vanskelig for bibliotekene fordi avtalen med forlagene gjør innkjøp av e-lydbøker langt dyrere enn papirbøkene. Når et bibliotek kjøper inn en lydbok, kan den lånes ut bare seks ganger. «Vi har fått en utrolig dyr løsning», sier Heidi Hovemoen som er leder for digital tilgang i Norsk bibliotekforening».

februar 27, 2020

«Kjell Askildsen mot overdreven oppstemthet»

Kjell Askildsen, ein gong sensurert vekk, no på sokkel i Mandal bibliotek

Inge Eidsvåg er ein av mange luringar som skriv petitar på baksida av Klassekampen. 18. februar skreiv han blant anna dette:

«Jeg har ofte tenkt at legekontorene burde ansette leseterapeuter. Kloke mennesker som kunne foreskrive bøker mot alle milde lidelser. På blå resept. For eksempel Kjell Aukrust mot depresjon, Kjell Askildsen mot overdreven oppstemthet, Agnar Mykle mot manglende lyst, Sigrid Undset mot hukommelsestap – og Knut Hamsun mot alt det andre. Av erfaring vet jeg at lesemedisiner er sterkt vanedannende, har vidunderlige bivirkninger og gir varig vekkede sjelsevner».

februar 14, 2020

At læse er ikke noget man “… bare lige gør”

Illustration af H.C. Andersens eventyr “Ib og lille Christine” (1855) udført af tegneren Vilhelm Pedersen

Ifølgje bloggen til Michel Steen-Hansen no på morran handlar det om ein blodfersk dansk analyse av Fremtidens biblioteksbetjening af børn! Med utropsteikn, faktisk. MS-H skriv blant anna:

«… tiden hvor man kan lave ét samlet børneunivers er nok ikke mulig, men vi skal hele tiden arbejde med at skabe adgang til kvalitets-ressourcer til børn, og ikke bare overlade det til kommercielle kræfter».

  • 12 INDSIGTER FRA ANALYSEN
    1. Læsning er en pligt –særligt for de ældre børn (10+ år).
    2. Børnene gider godt at læse, når det, de læser, er interessant for dem.
    3. At læse er ikke noget man “… bare lige gør”.
    4. Det er en udfordring at finde ud af, hvad børnene godt kan lide at læse.
    5. Børn vil hellere høre fra andre børn fremfor voksne.
    6. Bibliotekerne har ikke altid de materialer, børnene efterspørger.
    7. Forældrene kan påvirke børnenes læsning både negativt og positivt.
    8. Børnene foretrækker den fysiske bog, når de skal læse.
    9. Bibliotekernes digitale tilbud er ikke på børnenes radar.
    10. Det fysiske bibliotek appelererikke til børn over 7 år.
    11. Der mangler en retning og plan for, hvad bibliotekerne vil på det digitale børneområde.
    12. Børnebibliotekarerne har viljen og gejsten til innovation, men ikke mulighederne.
    februar 7, 2020

    Les på senga!

    I Dag og Tid denne veka er ei overskrift: «Konkurrerer mot Egner», og i ingressen heiter det: «Barnebøkene til Arne Svingen er blant dei mest utlånte bøkene på norske bibliotek, men bestseljarar er dei ikkje».

    Det er ikkje noko nytt for ein bibliotekar: Foreldre og besteforeldre kjøper bøker til barn og barnebarn, men held seg til forfattarane og sjangrane dei sjølve vaks opp med.

    Nokre klipp frå intervjuet:

    read more »

    januar 15, 2020

    Doktorgrad om lesevanar

    fullsizeoutput_160aI Klassekampen onsdag 15. januar (på nett berre for tingarar) var bodskapen som på ingressbiletet her til høgre. Saka er omsett frå danske «Information», og journalist Rasmus Bo Sørensen startar med sine eigne lesevanar og meiner «alt var betre før»:

    «Den gangen var det færre distraksjoner, og konsentrasjonen var dypere. Man kunne sitte i skjæret fra et blafrende stearinlys og lese mens verden passet seg selv. Forestiller jeg meg. Men det er feil, sier bokhistoriker Tina Lupton, som nettopp har forsvart avhandlingen «Reading and the Making of Time in the Eighteenth Century» ved Københavns Universitet.»

    Dei som verken tingar på KK eller «Information» kan lese presentasjonen av doktorgraden på heimesida til Københavns universitet. Sjølvsagt er det også lenke til heile avhandlinga.

    januar 14, 2020

    Stille lesesirklar

    Bloggarkollega Peter Alsbjer har i dag fanga opp eit sympatisk US-fenomen som har spreidd seg: Stille lesesirklar. Til skilnad frå typiske lesesirklar og -klubbar finst det ikkje press her for å bli ferdig med ei felles bok til ein frist eller å bidra med høgttravande analysar. Du vel den boka du vil, du sit saman med dei andre i sirkelen og les eitt kapittel, for så etter ein time å presentere kva du har lese. Om du vil. Altså låge ambisjonar, men likevel, eller nettopp derfor, populært, for etter starten i San Francisco i 2012 er det no 180 klubbar i 20 land.

    PS: Erkebiskop Ambrosius av Milano (340 – 397) skal ha vore den første som las stille.

    januar 11, 2020

    E-bok- og lydbokløysing gjennom ny statleg lesepolitikk?

     

    Skjermbilde 2020-01-13 06.56.09

    Betre vilkår for lesing? Bruce Naigles’ «Kristian leser», avduka av Anne Cath. Vestly ved Moss bibliotek i 2005

    Vi blogga i går om eit oppslag i Klassekampen 10. januar (ikkje på ope nett) om eit notat frå desember frå bokbransjen til statsrådane for kultur, høyere utdanning og kunnskap med krav om ein ny lesepolitikk.

    Det siste av dei fem punkta i notatet er behovet for «Et bedre grunnlag for politikkutforming». Dette må bety meir forsking, og Klassekampen intervjua her Steffen Sørum, leiar av Barnebokinstituttets forfatterutdanning:

    «– Men hva skal forskes på? At papirboka dør, og om man skal bruke millioner av kroner på å forhindre det? Eller skal man akseptere at lesing går over til andre plattformer og undersøke hvordan litteraturen kan henge med?»

     

    Svaret på Sørum sitt dilemma kan sjølvsagt ikkje vere eit anten eller. Dette betyr at heile Litteratur-Noreg, medrekna Norsk Bibliotekforening, som det i går ettermiddag gjekk fram at også sto bak notatet, no vil jobbe saman for ein lesepolitikk med gode løysingar også for bibliotekutlån av e-bøker og elektroniske lydbøker. Noko blant anna lesarane av denne bloggen veit at ikkje er på plass, for å seie det mildt.

    Dei fem punkta i notatet er:

    • Handlingsplan for lesing.
    • Statusheving av norsk.
    • Videreføring og styrking av eksisterende lesetiltak.
    • Styrking av skolebibliotekene.
    • Et bedre grunnlag for politikkutforming.

    PS: Etter at det viste seg at NBF er med på notatet, noko Klassekampen ikkje gav inntrykk av, har vi no sletta bloggposten av i går, der vi etterlyste akkurat dette med inkludering av biblioteksektoren.