«Å bekjempe desin­for­masjon»

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
For sju år sidan spreidde IFLA denne plakaten på mange språk

Under denne tittelen i Klassekampen i dag forsøker mediefaglærar Lars Audun Bråten å starte debatt om dei 100 millionane i statsstøtte som Faktisk.no foreslår for utvide verksemda si. Tidlegare omtalt her på bloggen 7. september. Bodskapen hans er: «Det finnes likevel bedre måter å bruke 100 millioner statlige kroner på, og det beste er noe flere av landets skolebibliotekarer og lærere allerede har tatt til orde for: Skaff norske skoler abonnementer på et bredt utvalg av redaktørstyrte medier». Med løyve frå forfattaren legg eg ut heile innlegget:

«Redaktør i Faktisk.no Stian Eisenträger blir intervjuet i Klassekampen 5. oktober, der han gjentar kravene om statlig finansiell støtte til det mye omtalte senteret for kildekritikk. Eisenträger hevder – med rette? – at behovet for flere midler til å kontre falske nyheter og desinformasjon er svært stort, selv om omfanget vanskelig kan dokumenteres. Faktisk-redaktøren ber om 100 millioner kroner i statsstøtte til et slikt senter, som da skal komme i tillegg til hans egen redaksjon, som er eid av flere av de store mediehusene i Norge.

I intervjuet understreker Eisenträger at disse millionene …

Les mer ««Å bekjempe desin­for­masjon»» →

Det er fullt muleg å rasere bibliotektilbudet

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer
Ein ikkje uvanleg bodskap til folk i UK

Storbritannia er eit land Noreg på mange måtar «høyrer saman med», historisk, økonomisk, kulturelt osv. Då er det grunn til å følgje med på både god og dårleg utvikling der. No har dei, på bloggen Public Library News, oppsummert stoda for folkebiblioteka i Libraries Annual Report 2024. I kommentaren kan vi blant anna få stadfesta at løyvingane til sektoren er redusert til det halve sidan 2010, då dei konservative sin spare- og privatiseringskampanje starta. Men den nye Labour-ministeren har heller ikkje mykje å seie til oppmuntring: “No easy answers”. Så også i vår del av verda er det altså muleg å redusere ein offentleg kultur- og kunnskapssektor til ein skugge av seg sjølv.

Bloggaren var på ein større reportasjereise i England for tidsskriftet Bibliotekaren i 2016, for å studere nedskjeringane, privatiseringane og «delegeringa» til frivillige. Seinare har vi skrive fleire titals saker om bibliotek i UK.

Biblioteknorgeliste-forsvinning nr. 2

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer
Quiz: Mens du ventar på gjenoppretting av lista, kan du foreslå kor eg knipsa dette (ufullstendige) settet av Nordisk Conversationslexikon. Bruk kommentarfeltet.

Etter at Nasjonalbiblioteket i 2020 overraskande valde å leggje ned denne relativt velfungerande bibliotekfaglige lista med over 3000 brukarar, gjekk gode krefter saman om eit alternativ, over same lest og med same namn. Men for ein månad sidan fekk den «nye» lista tekniske problem og forsvann frå nettet. Det blir arbeidd med ei gjenoppliving, og administrator Thomas Gramstad har sendt meg status for arbeidet, sjå nedanfor.

Du kan melde deg på som følgjar av denne bloggen for å få løpande oppdatering om lista. Gå til «Følg Blogg via Epost» nede til høgre.

Thomas Gramstad skriv her om kva som har skjedd og om arbeidet med gjenoppretting:

Les mer «Biblioteknorgeliste-forsvinning nr. 2» →

Sannhetsministeriet

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
Bibliotekarisk sjølvironi?: «Fakta, journalistikk og filosofi»

I leiarartikkelen i Klassekampen 5. september skriv redaktør Mari Skurdal under denne tittelen, med klar referanse til George Orwells dystopiske framtidsroman «1984», der eit ministerium med dette namnet har den motsette oppgåva; å spreie falske fakta. Fullt så ille blir det vel ikkje med den påtenkte norske institusjonen Skurdal viser til, «et nasjonalt senter for kildekritikk», som «Norges største presseorganisasjoner, mediebedrifter som VG og NRK og nettstedet Faktisk.no ønsker å etablere». Men det er grunn til å merke seg skepsisen hennar til å bruke «et sted mellom 70 og 100 millioner» skattekroner på dette:

«Er det norske demokratiet og tillitssamfunnet i ferd med å forvitre? Den norske offentligheten fungerer i dag forholdsvis godt, og kontroverser blir undersøkt og debattert i etablerte medier. Påvirkningskampanjer og desinformasjon må håndteres i det daglige, og aller helst av presseorganer som er i kontakt med ulike grupper i befolkningen. Det er vanskelig å se at et senter for kildekritikk vil nå breiere ut. Faktisk.no har for eksempel ingen praktisk betydning for den norske offentligheten i dag, og det er vanskelig å se hvordan en storskalaversjon skal fungere noe bedre».

Same kva som skjer, må biblioteka halde fram med å kjempe for sanning, hovudsakleg gjennom å spreie litteratur i ulike formar og med ulike haldningar.

Romanlesing for studentar, tjue år etter

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

Khrono.no har vore på HF-fakultetet i Bergen og studert mobilfri lesekafé prosjektet Humanistar les. Her heiter det «Kom og les med oss! Lesing opner døra til humaniora sitt fantastiske univers. Det humanistiske fakultet gir gratis roman til nye studentar og inviterer til lesekafé, bokbad og meire til». Romanen er Pedro Carmona-Alvarez sin «Chiquitita». Ein professor på HF vedgår at «Nokre kjem til oss og har aldri lese ein heil roman. Det er ikkje fokus på å lesa heile romanar i grunnskulen eller vidaregåande skule».

Då må eg tenkje attende på eit intervju eg gjorde for Bok og bibliotek i 2003 med Leif Alsheimer, som heldt på med noko liknende i Jönköping, og med stor suksess. Likevel ikkje for humanistar, men for jusstudentar ved handelshögskolan. Her stod blant anna Kafka på leselista.

Og om tjue år må kanskje bibliotekstudentar gjennom noko liknande?

Arendalsveka og kulturfokus nummer ørten B

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Kommandosoldatar eller vindaugspussarar på Deichman i Bjørvika i dag?

Plutselig ble «beredskap» kulturlivets favorittord er overskrifta til Sigurd Lamark i Morgenbladet fredag (i papirutgåva er tittelen «Kunst og et eller annet med krise»). Og jamnt over like ironiske er dei to fulle avissidene frå den kulturpolitiske delen av Arendalsveka. Med god grunn.

Det kulturpolitiske temaet i år var beredskap. Eg skal gjere pina kort ved å sitere ein ikkje ironisk, men faktisk ærleg, tidlegare statssekretær i kulturdepartementet, Emma Lind (V): «Hun har over tid sett hvordan kulturpolitiske debatter skifter fokus, forteller hun på gaten utenfor debattlokalet. – Man opplever vel at man må gjøre seg selv relevant, på godt og vondt. Hvis man kaller kultur næring, får man næringspolitikere til å komme. Det samme gjelder for inkludering, eller klima. Så at man nå kaller kultur beredskap er vel kanskje en måte å få oppmerksomhet på?»

For to år sidan kom eg med ein lovnad her på bloggen, men som eg enno ikkje har innfridd. Under tittelen Bibliotekpolitikkens uuthaldege lettheit skreiv eg: » … i mange år har eg ergra meg over, men også late meg fascinere av, kor vilkårleg utviklinga har vore av den nasjonale bibliotekpolitikken. Så ein vakker dag skal eg lese på ny alle dei gamle NOU-ane og stortingsproposisjonane osv. og lage ein statistikk over kor mange forslag og fromme ønske som ikkje blei noko av. Og kor mange idear ulike regjeringar ikkje eingong gad å kommentere». 

PS 1: Kan arrangørane i Arendal ha hatt eit auge til svenskane, som for fem år sidan innlemma biblioteket i «totalförsvaret»?! Der ei riksavis tok steget vidare og introduserte «kulturkrigen». Les også Mikael Böök sine kommentarar der. Har vi høyrt noko meir om dette fokuset seinare? Ja, faktisk. Ei Facebookgruppe har dei, der det skjer ein del. Og apropos denne forma for beredskap, les på Nrk.no i dag og tenk attende på våren 2020.

PS 2: Og så kjem Morgenbladet sin eigen Bernhard Ellefsen i kveld med nærmast ein replikk til kollega Lamark. Så var det ikkje så enkelt likevel.

Litt oppsnapp, berre

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Ein liten sommarleg geologi-quiz: Nokre småstein her finn du ikkje på dei fleste strender i NO. Kor er dette? Svar i kommentarfeltet

På baksida av Klassekampen 12. august skriv Henning Røed ein petit om å lese «gamle» bøker om att: «Det finnes et slags «speil» som ikke lyver, og som kan hjelpe deg til å finne ut mer om hvem du var. Det er å lese om igjen gamle favorittbøker. God litteratur – som en gang fikk deg til å stoppe opp og tenke. Bøker som satte i gang prosesser, ga nye tanker. Som kanskje endret hvem du endte opp som».

Lytt til Lindgren! I Morgenbladet 9. august oppdaterer ho (Lena er fornavnet) oss på noko heilt sentralt i boka hennar, «Ekko», frå 2021, nemleg om rolla og makta til ytre-høgre-teknologen Peter Thiel og medspelarar frå Silicon Valley, pluss ein ex-president frå Florida. Ho innleier slik: «Frem til nå har Silicon Valley i California vært en selvsagt bastion for Det demokratiske partiet. Noe annet har vært uforenlig med dalens selvforståelse, som et ungt og intenst nyskapende tek-mekka, bygget på grunnleggende antiautoritære frihetsideer, befolket av superkompetente innvandrere fra hele verden og utstyrt med landets antagelig høyeste forekomst av regnbueflagg og veganermenyer. Men det finnes også et annet Silicon Valley. Et skred av tek-milliardærer har sluttet opp om Donald Trump.»

Kven seier dette?: «Lojalitetsplikt handler ikke om en plikt til å være lojal overfor egne ledere eller politisk ledelse for deg som er byråkrat. Den handler om å være lojal til din institusjons samfunnsoppdrag. Da kan det være lojalt å ytre seg kritisk, eller i strid med egne politiske ledere dersom det vil tjene dette oppdraget». Svar, ifølgje Khrono: Øyvind Eggen, som skal starte Magasinet Artikulert, som har «som mål å utvide ytringsrommet i offentlig sektor og drive seriøs journalistikk og debatt på bakgrunn av informasjon fra offentlig ansatte».

Tom Cruise – i ein bibliotekblogg?!

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Godt spørsmål. Men med utgangspunkt i det parisiske OL-avslutningsstuntet i går med Mr. Mission Impossible i «fritt fall» over Stade de France, ser eg grunn til å minne om at det norske Nasjonalbiblioteket alt under den høgtidelege opninga av dei renoverte og utvida lokala i Oslo i 2005, lot Torkjell Leira danse opp og ned flate veggen i atriet der, med kongen og heile IFLA-notabiliteten og WLIC-deltakarane som tilskodarar. Regi Kjersti Alveberg.

No brenn dei bibliotek også

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Hovudbiblioteket i Liverpool er ikkje råka

Ytre-høgre-mobben som terroriserer muslimar i England går no ikkje berre laus på moskear, men også bibliotek. Matutdeling var det også på den aktuelle filialen i Spellow i Liverpool, som avisa Independent skriv om.

I kommentarfeltet heiter det blant anna: It’s ALMOST unbelievable, how on earth did these people FIND a library? Men dei har vel følgt etter folk dit, for bibliotek er populære hos ikkje-kvite.

Det positive er at det spontant blei starta innsamling til nye bøker, noko som alt har kome opp i 115 000 pund.

PS: Klassekampen 29. juli har eit større oppslag om «Britisk kulturliv i krise», der det blant anna går fram at «Finansieringen til ­offentlig biblioteker er blitt halvert». Det dei kunne lagt til, er at mykje av pengane er «spart» ved å leggje ned filialar og ved å slå bibliotek saman med alt muleg anna og gjere dei til hubs, som i Spellow. Jf norske innbyggjartorg og sørviskontor.

Nokre oppsnapp, berre

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Terje Tvedt i Klassekampen 16. juli, der han blei «kåra» til éin av ti «Norges fremste intellektuelle»: – Grunnen til at vi bør holde oss med samfunnsvitere og historikere i en tid hvor alle kan google eller spørre Chat GPT om nesten alt, er nettopp at de ikke fungerer som budbringere for «offentlige sannheter» eller er algoritmenes kopister. PS: Tvedt har klåre meiningar om bibliotekarar også: – Når «alle er enige» må biblioteka presentere det kontrære.

Dagens sommergjest på Bok365.no 28. juli: Rebekka Mong Hansen, lydbokredaktør hos Cappelen Damm (og utdanna bibliotekar): – Hvis du fikk være kulturminister for en høst – hva er det første du ville gjort? – Gitt skolebibliotekene masse penger og et kraftig løft i et bidrag til å gjøre noe med dette leselyst og -ferdighetsproblemet.

På Forskning.no 27. juli: «Då forskarane gjennomførte 60 gruppeintervju med femte- og sjetteklassingar, møtte dei haldningar dei ikkje hadde venta. Forskarane spurte kva dei tenkte når andre hadde andre meiningar enn dei sjølve. – Det var mange som tenkte at det var veldig dumt. Dei sa rett ut at det kunne gjera dei irriterte og sinte, … Men ein lærar som sjølv tok opp spørsmålet i klassen sin, oppdaga at det einaste som kunne få elevane til å endra meining i ei sak, var om Google var ueinige med dei.» …

«Läsfrämjande och allmänkulturell verksamhet kommer inte att vara tillräckligt»

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Når eit nettselskap set slike merke på ein straumstolpe, er han falleferdig. Er det der folkebiblioteket er i dag?

Bibliotek-alvor midt i juli: I dag fekk eg i fanget to av dei viktigaste bibliotekpolitiske tekstane på lenge (slikt veks ikkje på tre). Først var det Peter Björkman frå Umeå som skriv klokt i Bis om «Nya villkor för kunskapsförmedling och fri åsiktsbildning». (LENKA ER DAUD; BIS ER HACKA, MEN DEI JOBBAR MED DET) Så opnar eg bok365.no og finn mykje av det same i eit intervju med Deichman-sjef Merete Lie og NBF-leiar Helene Voldner: «Bibliotek 2034: Møteplass eller digital hub?». Alle tre er uroa over medieutviklinga og den tilsvarande politiske og følgjene for lesing, kunnskap og demokrati. Altså for folkebiblioteka. Og begge er misnøgde med sine respektive ferske statlege strategidokument; Nationell biblioteksstrategi frå 2019 og den norske Leselyststrategien frå i år.

Nokre sitat från Björkman, som tar utgangspunkt i tidsskrifttilbodet på biblioteket i Umeå, som går frå papir til nett, eller til nedlegging. Og SoMe overtar:

«Vårt inflytande över utbudet är minimalt. … det finns ”noll anledning” för den generation som växer upp med sociala medier att återvända till den gamla sortens ”top-down” informationsstruktur». Og om ungdomen i dag: «I takt med att en allt högre andel uteslutande tar del av nyheter och annan information via digital teknik och skärmar kommer tryckt media att bli ett allt mer exklusivt format». 

Så: «Frågan är vad detta betyder för biblioteken, och särskilt folkbiblioteken, ur ett lite längre perspektiv? Hur kommer förutsättningarna för att verka …

Les mer ««Läsfrämjande och allmänkulturell verksamhet kommer inte att vara tillräckligt»» →

Siste «nytt» om lydbøkene 

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Frå ein kveldstur nett no i fylket der sola aldri går ned over Oslofjorden. I landet der du aldri får låne lydbøker på biblioteket.

Bibliotekbloggaren er no i hovudsak blitt ihuga turbloggar, og er sjølvsagt då på fottur-ferie (berre på feil side av Oslofjorden). Men så kjem det nyheitsbrev fra Kulturdepartementet om ikkje mindre enn lydbokutgreiinga dei hadde tinga i kjølvatnet av boklovfadesen. Og då kan eg ikkje dy meg.

Men eg gjer ikkje meir enn å sitere frå konklusjonen. Eg overlet til folk som er i lønna jobb og eventuelle andre sjølvplagarar å lese heile greia og seie noko lurt. Her kjem dei ikkje overraskande sluttorda i rapporten:

«Artikkel 6 åpner derimot ikke for en lovbestemmelse om plikt-
avlevering av eksemplar for digitalt utlån. Bestemmelsen gir ingen holdepunkter for å innfortolke en slik rett. Det er heller ingenting i premissene i VOB som gir grunnlag for et slikt unntak.
Selv om det er gode grunner for en tilgangsrett til eksemplar for utlån fra offentlige bibliotek, finnes det ikke tilstrekkelig grunnlag i rettskildene slik de foreligger i dag. En slik tilgangsrett
vil kreve et tydeligere EU-/EØS-rettslig grunnlag».

Litt Off Topic, men: Nei til Metas bruk av FB-innhald til KI-opplæring!

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Om biblioteket eller du sjølv av ulike grunnar MÅ halde fram på Facebook, til eit reelt alternativ er etablert, sjå Medietilsynet sin framgangsmåte (litt nedi der) for å stoppe misbruk av innhaldet ditt.

Eg sende inn skjema og fekk til svar: «Hei Anders, Vi har gått gjennom forespørselen din og vil ta innvendingen din til følge. Dette betyr at forespørselen din vil bli tatt i bruk videre fremover».

50 svenska bibliotekarier aktiverar sig i inrikespolitiken

~ mikaelbook ~ Legg igjen en kommentar

Det händer inte varje dag att bibliotekarier går ut med krav om att landets regering bör ombildas. Men nu har femtio svenska bibliotekarier samlat sig kring åsikten att Tidö-koalitionen mellan Moderater, Sverigedemokrater och Kristdemokrater ska upphöra: Sverigedemokraterna ska ut! Nedan presenterar Mikael Böök några funderingar kring bibliotekariers och deras sammanslutningars politiska engagemang.

Les mer «50 svenska bibliotekarier aktiverar sig i inrikespolitiken» →

Ikkje berre leseLYST

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Morgenbladet og Bernhard Ellefsen har sjølvsagt vore på Lillehammer og lytta til kultur- og utdanningsministrane når dei har laga ny struktur for leselysta. Men i MB på nett i dag spør han: «Lesepolitikk: Er «lyst» nok til å løse et så gigantisk samfunnsproblem?» Og han held fram: «Dette er en strukturell samfunnsoppgave på linje med folkehelse og infrastruktur. Løsningene må være deretter.»

Éitt av fleire høgdepunkt: «… det [er] ett verktøy som peker seg ut som mer lovende og effektivt enn noen andre. Skolebiblioteket er ikke et tiltak eller sted som bør behandles på linje med andre «leselyst»-tiltak. Som jeg har skrevet tidligere her i avisen, skolebiblioteket bør ikke vektes mot andre kommunale pengesluk, det bør heller veies opp mot nasjonal infrastruktur som veier og tunneler. Hvis vi mener at lesing er av avgjørende samfunnsmessig betydning, som det er, og ser at det står dårlig til med lesingen, som det gjør, burde vi utforme løsninger som er på samme nivå som problemet. Å lovfeste norske skoleelevers rett til et skolebibliotek som fortjener navnet, ville være en start» (mine uthevingar).

Nytt 5.6. kl. 15.30: NBF-leiar Helene Voldner på lista biblioteknorge: «Norsk bibliotekforening har til nå uttalt seg i Vårt Land og Morgenbladet (dessverre bak betalingsmur), og kommer med mer. https://www.vl.no/kultur/2024/05/29/tar-ikke-innover-seg-at-vi-er-i-en-krise/ https://www.morgenbladet.no/boker/2024/06/03/ikke-imponert-over-regjeringens-leselyststrategi-var-det-dette-vi-ventet-pa/ Periskop har også hatt en god sak med umiddelbare reaksjoner https://periskop.no/leselyststrategien-ullen-og-skuffende/

Når vi skriv 6. juni kl. 10.30 er det godt driv om dette på biblioteknorge-lista: