Elsevier och Wiley till nytt angrepp mot Sci-Hub och Libgen

~ mikaelbook ~ Legg igjen en kommentar
Sci-Hub logo sittande på en boktrave. Boktraven symboliserar Libgen alias Library Genesis.

Alexandra Elbakyan och Sci-Hub, webbportalen för vetenskapliga artiklar som hon upprätthåller, har råkat ut för nya svårigheter, denna gång i Indien. De stora förlagen Elsevier och Wiley har nämligen stämt Alexandra Elbakyan och Sci-Hub inför rätta vid domstolen i New Delhi. Stämningen gäller också skuggbiblioteket Libgen. Om detta kan man läsa mer i Prabir Purkayasthas artikel Elsevier and Wiley Declare War on Research Community in India i indiska NewsClick.

Dessutom har Twitter spärrat Sci-Hubs konto! Därom ingår mer information i artikeln och kommentarerna här.

Historien om de vetenskapliga skuggbiblioteken är redan ganska lång och händelserik och har också tidigare skymtat i Bibliotekettarsaka. Vi återkommer till ämnet!

Se också:

Plagiat-saka: «Bøkene er jo en del av kulturhistorien. Men dét er konteksten også»

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer
80 bibliotek (klikk og kikk) låner ut diktsamlinga trass i åtvaring, men vil dei no følgje Deichman-modellen?

I går delte og kommenterte vi Klassekampens sak om at bibliotek låner ut bøker med plagiat. I dag følgjer avisa opp (men ikkje på ope nett i dag): «Plagiat til salgs». Her går det på bøker som er trekte tilbake, men som likevel er til sals i enkelte bokhandlar, men også om utlån av slike bøker.

Vi får vite at Deichman, trass i «plagitat-oppgjer», har to eksemplar av «Alt som ikke har blitt tjoret fast» av Eirin Gundersen, men at dei skriv i katalogposten på nettet: «Boka ble trukket av forlaget i 2019, grunnet plagiat. Den er ikke til hjemlån, men kan brukes på biblioteket.»

Ansvarleg redaktør Kari Marstein i Gyldendal seier «det er en brukbar løsning. Det gjør at historien rundt bøkene er tilgjengelig, selv om de ikke finnes til vanlig utlån». Ein av dei plagierte, Kjersti Bjørkmo, er einig og legg til at «Bøkene er jo en del av kulturhistorien. Men dét er konteksten også».

Å forstå biblioteket

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

I Klassekampen i dag handlar hovudoppslaget på kultursidene om ei plagiert bok, der den plagierte har fått erstatning og opplaget er makulert, men der Deichman og tretten andre folkebibliotek likevel er så frekke at dei «Låner ut plagiert tekst». Men Deichman-sjef Knut Skansen er klinkande klar: «Ingen skal fortelle oss hva vi skal ha i hyllene».

>> 15.1.: Viktig oppfølging i Klassekampen

Dette er viktig, for her kjem det fram noko vesentleg om det uavhengige, sjølvstendige biblioteket og biblioteksjefen si rolle som slett ikkje alle kjenner til eller har tenkt over. Det er viktig å forsvare dette som inngår i eit prinsipp som har bygd seg sterkare her i landet sidan skammelege hendingar særleg i 1956 og 1977.

Kanskje har heller ikkje kulturredaksjonen i Klassekampen vore særleg medvitne om dette, skal ein døme etter kor stort oppslaget er. Og korleis den ansvarlege forleggjaren får siste ordet og at han «har tenkt at bibliotekene burde ha et system her».

Direktør Aslak Sira Myhre ved NB er også intervjua, utan at han er så klar som Skansen. Han slår fast at det er NB sitt «ansvar å sørge for at den finnes». Men elles har han «sørget for at de pliktavleverte bøkene fjernes fra universitetsbibliotekene. Når det gjelder folkebibliotekene, er det sakens parter som har ansvaret for å informere».

Kva kan skje etter dette? Slutten på avisoppslaget kan tyde på at det kjem meir. Ender det med krav om …

Les mer «Å forstå biblioteket» →

– Det är ju en intressant aspekt

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
«Tung läsning» – kva vil algoritmane meine om slikt? Frå Kulturbiblioteket i Stockholm i 2019

Ei sak på SVT tar for seg eit nytt innslag på biblioteket i Malmø av algoritmisk, m.a.o. kunstig intelligens (noko svenskane kallar artificiell, til skilnad frå konstig …). Det handlar om samlingsutvikling på 2020-talet og om «en algoritm som gör att det som lånas mycket av kommer finnas på det närmaste bibliotek». 

Journalisten spør: «Men om systemet går helt efter vad som efterfrågas – blir det inte svårt att bredda läsandet hos allmänheten då?

«– Det är ju en intressant aspekt. Men det är där vår duktiga personal kommer in och kan lotsa och guida, det är de jättebra på». 

Truleg er biblioteket i Malmø, Sveriges tredje største by, godt forsynt med dyktige bibliotekarar. Det springande punktet her er altså kompetanse og personalressursar. Men heller ikkje i Sverige er det vel gull alt som glimer.

I Sverige har dei alt lenge vore «i front» når det gjeld «modernisering» av medievalet. Historikaren Rasmus Fleischer forsøkte i 2011 å starte debatt om dette i «Biblioteket», ei bok som også fekk lesarar her i landet. Då var bokhandelen Adlibris i fokus:

Les mer «– Det är ju en intressant aspekt» →

Kult, men (låne-)kortsiktig

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Det nasjonale lånekortet anno 2005, but still going

Lesarar av bloggen vil ha oppfatta at underteikna ikkje er særleg entusiastisk til dei mange identitetspolitiske strøymingane i samtida. Likevel fekk vi i dag spontan sympati for eit prosjekt ved Brooklyn Public Library, NYC, der dei no utlyser ein konkurranse om design av eit SVART lånekort, i høve «celebrating Black American culture and history». Og vidare: «This card is the first in a series of future ‘Celebrating Heritage’ library cards».

Vel og bra, men kva med timinga?

Då det norske såkalla nasjonale lånekortet blei lansert i 2005 fekk det svært lite skryt for designen, snarare tvert imot. På fagforumet biblioteknorge meiner vi å hugse solid nedsabling av det klysegrøne Noregskartet overstrødd med mikroskopiske symbol, umulege å tyde, jamfør fotoet av bloggarens eksemplar (debatten skulle vi gjerne ha stadfesta og referert, men dette har Nasjonalbiblioteket gjort umuleg då dei i august fjerna heile forumet frå internettets overflate). Men initiativtakarane, alliansen «Biblioteksystemleverandørene i Norge», var uthaldande og valde å ikkje lytte til …

Les mer «Kult, men (låne-)kortsiktig» →

Digitaliseringskunnskapsoppsummeringar i kjømda

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Bak tittelen «Hva sier forskningen om digitalisering og studentenes læring?» på Khrono kan vi i dag lese: «I det digitale Læringsbiblioteket har vi utført systematiske litteratursøk og samlet nesten 100 kunnskapsoppsummeringer av forskningen på feltet. Kunnskapsoppsummeringer er en viktig kilde til kvalitetsutvikling av undervisning og læring i høyere utdanning. Slike oppsummeringer viser hvor kunnskapsstatusen står og hvor det mangler kunnskap. Foreløpig er Læringsbiblioteket begrenset til helsefag».

Ny rapport om bibliotekprivatisering i Sverige. Og Noreg

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

Sorry: Siste del av tittelen ovanfor er reinspikka klikkhoreri frå vår side. For forfattarane av den ferske svenske rapporten «Folkbibliotek på entreprenad» har praktisk talt ingenting å melde om konkurranseutsetting eller privat drift av norske bibliotek. Heldigvis. Men det vi får å lese om slike fenomen i Sverige, og særleg i Nederland, Storbritannia og USA, bør gjere oss uroa og skjerpa.

I tillegg kjem faktumet at den største kommersielle «drivaren» av bibliotek i Sverige, Axiell, er etablert her i landet og marknadsfører seg også her med bibliotekdrift.

Vi tar utgangspunkt i ein omtale av rapporten i tidsskriftet BiS nr. 4/2020 og på heimesida til BiS, Bibliotek i Samhälle. Vi siterer: «… stora nedskärningar i Nederländerna har lett till att privata företag tagit över driften av en kommuns bibliotek och andra mer provisoriska lösningar har ersatt nedlagda bibliotek. Storbritannien följer en lika dyster utveckling där många bibliotek drivs av volontärer och privata finansiärer och organisationer, något som den engelska staten uppmuntrar till trots att kvaliteten och ekonomiska förutsättningar kraftigt försämras. Sedan 2010 har över 600 offentliga bibliotek lagts ned i Storbritannien. …

Problemet är att trots om en skulle vara för privat driftsform av bibliotek finns det ändå inte tillräckligt med understöd för att …

Les mer «Ny rapport om bibliotekprivatisering i Sverige. Og Noreg» →

UK: Fagforbund-nei også til take-away

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Einaste teneste i drift ved Liverpool Public Library?

UNISON, det britiske fagforbundet for 1,3 millionar tilsette i offentlege tenester, seier no, når den tredje nedstenginga i landet er i gang i samband med den nye, meir smittsame korona-varianten, at folkebiblioteka bør stengje heilt. Omsynet til biblioteksarbeidarar og familiane deira må prioriterast. Men dette er i strid med retningslinene frå regjeringa som seier at bibliotek framleis kan tilby i alle fall tilgang til IT og tinging og henting av bøker. UNISON meiner at også desse avgrensa tenestene utset biblioteksarbeidarar og brukarar for ikkje naudsynt risiko.

Library of Congress evakuert

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Kongressbiblioteket i fredelegare former for nøyaktig tjue år sidan. Fotograf, her med ryggen mot Kongressbygget, Anders Ericson, CC BY 4.0

Nettstaden The Hill skriv i dag: «The U.S. Capitol Police on Wednesday locked down the Capitol building and evacuated multiple congressional buildings amid increasingly violent protests outside. Buildings being evacuated included the Library of Congress’s Madison Building across from the Capitol as well as the Cannon House office building».

Men på twitter i dag har ikkje biblioteket noko meir dramatisk å melde enn eit nys, rett nok det første forsynt med copyright.

Digitalt digitalt digigalt!

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Klassekampens ironiske spalte «På teppet» er «glad i» skrivefeil. Her frå dagens avis

Koronaen har blant anna også fått fart i digitaliseringa av samfunnet. I går kom til dømes ei ny utgåve av Digitaliseringsrundskrivet frå regjeringa til kommunane. Men samtidig registrerer vi at «Litt over 600 000 personer, eller 14 prosent av nordmenn fra 16 år og oppover [er] … ikke-digitale». Dette er det likevel planar om å gjere noko med: «Slik kan det digitale klasseskillet bekjempes», seier forskarar og bibliotekarar i Trondheim. Meir om dette etter kvart.

Frå same nummer av Klassekampen

Men når du skal bryte digi-muren og blant anna gå frå papiravis til nyheiter på nett, vil du møte den stadig sterkare «trenden» i retning av skrivefeil. Som kan skremme den sterkaste tilbake til papiret. I går las vi 21 nettavisartiklar, og 19 hadde éin eller fleire skrivefeil («Jeg har slikt å gjere, jeg har slikt å føre …»). Korrekturlesarane blei sparka frå norske aviser for over tjue år sidan, må det vere. Og på nettet gjeld berre rask publisering og flest mulege klikk. Men éitt muleg mottrekk er slikt som twitterkampanjen mot New York Times. På @nyttypos er det rapportert over 30 tusen skrivefeil. Fleire slike!

Ytringsfri fridom

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Hovudløyse (klikk og kikk)

Wikileaks’ Julian Assange blir altså ikkje, i første omgang, overlevert frå UK til USA. Men redaktør Mari Skurdal skriv i leiaren i Klassekampen: «Det vi hadde trengt nå, var et prinsipielt forsvar for retten til å avdekke myndigheters overgrep. Det fikk vi ikke av dommeren i Old Baily i London i går. I stedet går hun god for argumentene til amerikanerne om at Assange har satt liv i fare og at han har konspirert med varsler Chelsea Manning for å få tak i dokumenter. Gårsdagens avgjørelse handlet bare om Assanges mentale helse og tålegrense».

Som vi skreiv i september, har denne saka vore nestan usynleg i norsk presse, og dei første versjonane av fleire av nettavis-oppslaga i går var baserte på ei NTB-melding som stadfestar den hovudlause haldninga at ytringsfridomen er uviktig i denne saka.

I strevet sitt for demokrati og ytringsfridom burde derimot biblioteka bruke denne saka aktivt. Eit søk i norske bibliotek gir blant anna 17 treff på bøker om Wikileaks.

Takk for eit godt år?!

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Trafikkauken sidan 2017

For denne bloggen blei 2020 faktisk veldig bra. Blant anna skreiv vi 143 innlegg i kategorien «Korona og biblioteka», noko som sikkert bidrog til at talet på nedlastingar auka frå 45 tusen i 2019 til 60 tusen i 2020. Men det er vel i krisetider det er størst behov for krisemaksimatørar (dette er eitt av tilnamna våre på k, i tillegg til kontraproduktivist og konspirasjonsteoretikar).

Noko av det mest krisemaksimalistiske vi skreiv var vel utdjupinga av at «Korona-omstillinga for biblioteka vil KOSTE, herr kulturminister!» Der presenterte vi 19 små og store utfordringar for biblioteka under og etter koronaen, baserte på alt frå lokale kontaktar til internasjonal forsking. Denne blei populær på grasrota, men med …

Les mer «Takk for eit godt år?!» →

«- Venstres hus? – Ja, hahaha»

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Venstres hus?

Tittelen har vi lånt frå eit juleintervju NTB har gjort med kunnskapsminister og Venstreleiar Guri Melby, blant anna publisert i dag i Nettavisen. Melby valde sjølv Nye Deichman i Oslo som åstad for intervjuet, for «Det sømmer seg for en kunnskapsminister å være omgitt av bøker. – Dessuten er biblioteket det viktigste lavterskeltilbudet vi har innen kultur».

Sjølvsagt. Men det er når journalisten så spør henne om «Det kunne egentlig hett Venstres hus?» at denne latteren kjem. I mangel av lyd og levande bilete frå denne seansen skal vi ikkje seie skråsikkert at latteren hennar kanskje var litt flau eller til og med sjølvironisk. Men også Melby har sikkert fått med seg korleis kulturministrane til partiet hennar har gått frå i 2013 å vere pådrivarar for historias første øyremerka «bibliotekmilliard» (les meir) til aktiv motstand mot dette i dag.

Ho har kanskje høyrt om korleis Trond Minken fem år seinare, ved å minne om milliarden som blei vekk, «fikk … kulturminister Trine Skei Grande til å grine under en bibliotekdebatt under Litteraturfestivalen på Lillehammer».

Og ho kjenner i alle fall til Vilde Sagstad Imeland sin saftige gonzo-reportasje i Morgenbladet 6. mars: «I hælene på Abid Raja». Journalisten hadde kjempa i fleire veker for å få eit større intervju med den nye kulturministeren i MB, ein av landets klart viktigaste kulturaviser. Til slutt blei ho lova femten minutt med han under opninga av ei utstilling på NB. Det blei berre 95 sekund, men alt kom til å handle om bibliotek(!). Vi tar sjansen på å sitere mykje av slutten på intervjuet:

Les mer ««- Venstres hus? – Ja, hahaha»» →

Prisbomba

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
NBF-prisen i bruk. Dansk design er sjeldan vare her i huset

Første april i år skreiv vi ein bloggpost om ein ikkje-aprilspøk på fagforumet biblioteknorge. Det handla om annonseringa av Norsk Bibliotekforenings pris – til underteikna. Men i og med at det såkalla Nasjonalbiblioteket seinare fjerna heile forumet frå nettets overflate, er lenkene daude både til dåverande NBF-leiar Mariann Schjeide sin «tale» og underteikna sin «takketale» (det gjeld også lenka til NBF si liste over tidlegare vinnarar, men dét kan dei kanskje gjere noko med?).

Men no har overrekkinga av prisen funne stad, på Rygge bibliotek 10. desember. På NBF si Facebookside kom det utruleg mange helsingar og likes, og noko kjem også i NBF-bilaget i Bok og Bibliotek nr. 1 på nyåret. Og i dag blei det snappa opp av Moss Dagblad.

Midt i pandemien raserer dei Helsebiblioteket.no

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

11. desember blogga vi om eit lesarinnlegg av Magne Nylenna i Aftenposten med støtte til Helsebiblioteket.no: «Hva tenker dere på, Bent Høie og Erna Solberg?» Tenesta har hatt ei mengd tidsskriftabonnement som helsepersonell utanfor sjukehusa har fått bruke fritt, men no må dei kuttast.

No ser vi at nettstaden Dagens medisin, som kallar seg «Norges største uavhengige nyhetskanal for helsevesenet», følgjer saka nært. Til no i desember har dei fire oppslag om dette, blant anna om støtte frå AP på Stortinget og eitt frå hovudbibliotekarane ved tre høgskolar: «Vi er midt i en pandemi. Helsetjenesten og innbyggerne trenger mer, ikke mindre kunnskap».

Eit søk i Atekst viser 22 treff i desember. Her inngår Dagens medisin, men også blant anna Norges optikerforbund og Fysioterapeuten meiner dette er alvorleg.