Biblioteket tar saka #librarycase
– a concept, an attitude – and this blog
Kommunal Rapport på nett i dag. Krev abonnement, men dette seier nok. Det vil ikkje stå eitt ord om bibliotek i revidert nasjonalbudsjett, men dei korona-relaterte signala ein får frå kulturdepartementet fortel oss at kommuneøkonomien er alt ein kan håpe på.
I Kommunal Rapport 30. april hadde Hege Westskog, seniorforskar ved CICERO, ein kronikk med overskrifta «Vi må dele enda mer». Ho innleiar med at «Deling av ting, tjenester og areal kan gjøre samfunnet mer bærekraftig. Det er ikke en ny strategi som nordmenn må venne seg til, men en del av en praksis vi allerede har».
Og avsluttar med at «Bibliotekene er for eksempel viktige arenaer hvor andre ting enn bøker også kan deles. Noen biblioteker driver med deling av sportsutstyr, deling av kunnskap gjennom å arrangere verksteder for laging av ulike ting og har plasser hvor folk kan jobbe, studere, eller treffe kjente for eksempel på bibliotekkafé.
Slik sett utgjør bibliotekene en ny og viktig arena i den omstillingen vi må gjøre mot lavutslippssamfunnet».
Ingrid Atlestam på BiS i dag om ei ny svensk bok, «Till bildningens försvar. Den svåra konsten att veta tillsammans», som ikkje inneheld ordet bibliotek. Ikkje éin gong. Underteikna har kommentert med å vise til eit nesten like ille norsk døme frå i fjor.
… andre som har ein time eller meir til overs: Nasjonalbiblioteket arrangerer webkurs i lokalhistoriewiki torsdag 14. mai kl 14 til 15.
Her på bloggen har vi ein ekstra baktanke med å dele dette, men han er ikkje spesielt skummel: Bibliotekfolk kunne gjerne bli meir aktive når det gjeld å bidra til bibliotekhistoria. Her er mykje ugjort. Det finst spreidde bøker om nokre få tema, men inga samla historie. Dette er heller ikkje siktemålet med bibliotek-bolken i Lokalhistoriewiki, men alle små og større bidrag her vil auke sjansen for å få gjennomført ei god, samla norsk bibliotekhistorie ein gong i ikkje altfor fjern framtid.
Bibliotekdelen av wikien har rom for mykje meir enn artiklar om historia til lokale folkebibliotek, fagbibliotek osv., blant anna også … Les mer «Kurs for karantenerte, pensjonerte og …»
For halvanna veke sidan blei det brukt uvanleg sterke ord på fagforumet biblioteknorge* om korleis Kulturdepartementet, via Nasjonalbiblioteket, takla – eller ikkje takla – koronasituasjonen. Det NB i alle fall gjorde var å tipse om ein «Mal for smittevernveileder fra FHI». Og no har Norsk Bibliotekforening og Bibliotekarforbundet tatt affære og laga ei verkeleg god, detaljert og fleksibel «Smittevernveileder for bibliotek».
Ein eigen rettleiar er viktig, då både folke- og skolebibliotek skil seg frå dei fleste andre offentlege institusjonar og verksemder på ein del punkt.
Det eineste ein saknar er behovet for informasjon på fleire språk på plakatar og nettsider. Info til «barn eller personer med kognitive svikt» er nemnde, men ikkje andre minoritetar. Det finst generell info på mange språk om smittevern osv., men spesielle tekstar for bibliotekbrukarar må kunne lagast sentralt og enkelt tilpassast lokalt. Det siste er viktig i dette landet med svært ulike lokalsamfunn og bibliotek.
Her nokre kommentarar til viktige poeng i dokumentet: Les mer «Koronarettleiar for norske bibliotek: Organisasjonane tok saka!»
Mens norske folkebibliotek absolutt burde trengt økonomisk støtte til drift, meir personale og kanskje også tilpassing og utstyring av biblioteklokale for å skape trygge tilhøve, gir dei i dag 48 millionar til endå meir prosjektstøtte. Får sjå kva Nasjonalbiblioteket finn på med desse penga.
Partiet til kulturministeren støtta for få år sidan å gje ein bibliotekmilliard til biblioteka, også kalla bibliotekløft. Dette ville blant anna løfta dei mange små og mellomsmå biblioteka. Dei som no gjer at norske bibliotek er den suverene taparen i Norden.
Og kven har kapasitet til å søke og drive tidsavgrensa prosjekt no?
På heimesida til Sølvberget heiter det no: «Vi kan ha 10 besøkende inne samtidig og man kan oppholde seg i biblioteket i 10 minutter. Familier oppfordres til ikke å komme samlet, og foresatte bør hente og levere bøker for sine barn.
I denne fasen er det kun mulig å levere og hente bestillinger, enten det er bøker, filmer, tidsskrifter, tegneserier, lydbøker eller musikk. Andre bibliotektjenester er ikke tilgjengelige, det betyr at du for eksempel ikke kan bruke pc-er og printere.
Du må også være frisk for å besøke biblioteket».
Danmarks biblioteksforening siterte i går eit notat frå ei ekspertgruppe under Statens Serum Institut (SSI) som går inn for at folkebiblioteka kan vere blant dei neste som opnar, saman med «detailhandel (herunder storcentre), professionel idræt uden tilskuere, kritiske offentlige arbejdspladser samt zoologiske- og botaniske haver». Men «biblioteker (kun ind- og udlån)».
I notatet snakkar dei blant anna også om ein «regionsopdelt model» i staden for ein nasjonal. Om dei i vesle, flate Danmark tar omsyn til regionale skilnader, så burde vel opning her i landet kunne skje på same måten? Då kunne kanskje bibliotek i dei mange små kommunane i Nord-Noreg der det er lite eller inga smitte opne først. Og no ser på nrk.no at helseminister Bent Høie «ikke utelukker at det kan komme lokale tiltak i tiden fremover».
Då vi i går skreiv om noko så moderne som eit flunka nytt bibliotek i dataspelet Mindcraft, reagerte vi på at dei valde å framstille det som eit 1800-tals nyrenessanse-slott. Men slik skulle store bibliotek vere på den tida. Også mindre bibliotek fekk gjerne dette preget, berre i mindre målestokk. Men kva får oppegåande intellektuelle til å gjere slike val på 2000-talet?
Vi såg oss rundt og fann raskt svaret: Det er slik «bibliotek» generelt blir oppfatta av dei som forvaltar kunnskapen. Vi såg til dømes på: Les mer «Biletet av biblioteket»
Den tyske avdelinga av Reporterar utan grenser (RSF) har meir enn leika seg i dataspelet Minecraft. Dei har mekka “The Uncensored Library”, eit bibliotek for informasjon om og spreiing av sensurert informasjon frå fem av landa med strengast sensur i verda: Egypt, Vietnam, Russland, Mexiko og Saudi Arabia. Dei har vald Minecraft fordi spelet til no har gått fri for sensur. Viktig for RSF er at ungdom treng betre undervisning i emnet.
Läget.se, ei nettavis av journaliststudentar på Stockholms Universitet, har ei grundig sak om biblioteket. Og på Youtube har vi fått ein presentasjon på norsk.
Bloggaren hadde i går, 5. mai, eit debattinnlegg i Klassekampen under tittelen «Kva skal biblioteka gjere?» (den opphavelege tittelen står ovanfor). Innlegget startar slik:
No er det uro bak dei stengde bibliotekdørene: Kor snart og korleis skal dei opne igjen? Til skilnad frå mange publikumstenester blir det inga nasjonal rettleiing for biblioteka, trass i at dei får alvorlege ekstra utfordringar etter koronaen, både praktiske, økonomiske og politiske.
På linje med det meste anna blei biblioteka stengde 12. mars. Men bibliotekarane viste seg kreative: Nasjonalbiblioteket (NB) forhandla fram ekstraordinære utvidingar av digitale tenester, og lokalt følgde biblioteka opp med å samle alt digitalt i brukarvenlege portalar, dei opna «take-away» boktilbod og laga eventyrstundar på Youtube.
«Opninga av samfunnet» skal skje kontrollert, og mange får rettleiingar frå sentralt hald. Men ikkje biblioteka. … Les mer «Langvarige korona-utfordringar for biblioteka»
Det er ingen sensasjon at norske folkebibliotek er dårlegast i Norden. Men i denne ferske rapporten «Folkbibliotek i Norden», utgitt av Kulturanalysnorden.se, får vi det «gnidd inn» skikkeleg. Til dømes diagrammet ovanfor som viser talet på årsverk per bibliotek i dei ulike landa (GL = Grønland og AX = Åland). Men denne seier kanskje mest om kor mange små kommunar med små bibliotek vi har, spesielt samanlikna med DK, FI og SE.
Det er ingen omfattande rapport, og det meste er typiske «KOSTRA-tal», som går meir på kvantitet enn kvalitet. Ein kan verkeleg lure på vitsen med ein slik publikasjon med eit fokus omtrent som i førre hundreåret, no når det faktisk skjer ein del nytt i biblioteka.
Tabellen nedanfor viser pengebruken i biblioteka, som heller ikkje får … Les mer «Dårlegast i Norden»
Ei sak på Khrono.no i dag som kan vere opplysande for oss (mange) som aldri har blitt «offer» for fagfellevurdering, men berre fått drittkjeft på Face og Twitter osv.
«Jeg var 16–17 år, og det gikk opp et lys for meg. At litteratur som var laget for lenge siden og langt borte kunne fortelle meg noe. Beskrive hvordan jeg hadde det». Frode Grytten om barndomens bibliotek i Odda.
Kjapt innpå frå Brewster Kahle og Internet Archive (som vi blant anna skreiv om i mars, då om e-bok-eksperimentet deira):
«We need your help to ensure that anyone curious enough to seek knowledge will be able to find it here, for free. We’re an independent, non-profit website that the entire world depends on. We are powered by gifts averaging $45.00. If everyone who uses the Internet Archive donates just $5, we can keep offering these services for free and ad-free. That’s right, for the price of a paperback, you can sustain a library the whole world trusts».
Biblioteket tar saka #librarycase 
