Biblioteksbladet har i dag to saker om verkeleg alvorlege korona-hendingar i den svenske hovudstaden. I påska døydde ein tilsett på eit bibliotek der «flera larm kommit om stor smittorisk för personalen. Sedan slutet av mars har ett tjugotal incidentrapporter gjorts till kommunen av medarbetare och skyddsombud».

Og etter at verneombodet stansa all verksemd 27. mars, gjekk Arbetsmiljöverket til aksjon og vurderer no å gje biblioteket ei bot på 100 000 kroner. Ein representant for Arbetsmiljöverket «fick rapporter från flera skyddsombud att begärda åtgärder inte genomfördes och att besökare inte höll avstånd. Det förekom trängsel, städningen fungerade inte som den skulle och skyddsutrustning saknades».

På Kulturbyen Oslo les vi i dag at også hovudstaden opnar for bokposetilbod (her heiter det «Bestill & hent»). Men i og med at byen er episenteret i Noreg for epidemien, må dei ha ekstra strenge reglar rundt dette: «Vi kommer til å avtale hentetidspunkt med hver enkelt låner for å unngå kødannelser utenfor bibliotekene. Hentingen vil foregå midt på dagen og på ettermiddagen, slik at folk skal slippe å ta seg til biblioteket når det er mange andre i gatene».

Men det finst alt 160.000 bibliotekbøker ute blant folk, og biblioteket kan derfor ikkje opne for innlevering. Derfor «vil det nok bli tomt for enkelte titler ganske fort. Derfor vil vi også tilby folk å låne bokposer med noen litterære overraskelser i».

Lokalavisene er for tida fulle av oppslag om verksemder, foreiningar og lag med behov for økonomisk kompensasjon, eller i alle fall sympati. Og det er klart; dei har det tøft.

Men til samanlikning blir oppslaga om biblioteka gladnytt. Vi får lese om kreative bibliotekarar og smilande mottakarar av bokposar og om firedobling av e-utlånet.

Det er hyggjeleg, men ikkje på sikt. Den europeiske bibliotekorganisasjonen EBLIDA har gått ut med ei sjekkliste til medlemmane, der dei blant anna spør om dei har innhenta informasjon om korleis koronakrisa påverkar økonomien i biblioteka?

Nokre har alt svart, og bibliotekforeninga i Estland fortel … Les mer «Nok gladnytt» →

Bibliotekarforbundet skriv på heimesida si at dei har vore i kontakt med Folkehelseinstituttet (FHI) og fått ein del generell informasjon om smittefare og kor lenge viruset overlever på ulike overflater.

Sjå også «Sju forslag for den nære framtida».

Av konkret interesse for bibliotekdrift er det at «Den indirekte smitten av SARS-CoV-2 fra bøker vurderes som svært begrenset». Dette er vel også andre nasjonars bibliotekorganisasjonar kjende med, men der står likevel karantene for bøker sentralt i det vi har funne til no. Utan at karantenetid er fastslått.

>> Nytt 22.4.: Etter kontakt med FHI vurderer Nasjonalbiblioteket «det slik at risiko for indirekte smitte fra bøker er lav. Det å iverksette spesielle tiltak som å sette bøkene i karantene eller rengjøre bøkene på grunn av covid-19 er ikke nødvendig» (vår utheving)

Ein annan ting er om folk, særleg dei i risikogruppene, vil stole på dette.

BF presiserer at … Les mer «Bok-rens og -karantene IKKJE naudsynt» →

I Danmark har i dag kulturministeren fått ei tilråding om å opne biblioteka igjen. Bak brevet og eit dokument med to ulike scenario om gjenopning med eller utan «borgeradgang til det fysiske rum», står Forbundet Kultur og Information, Bibliotekschefforeningen og Danmarks Biblioteksforening.

Det første scenarioet går i realiteten på tinging av bokposar, sett i system. Det andre betyr opning av lokala for alle, men med fleire grenser, til dømes for kor mange som kan vere i lokalet til kvar tid. Noko som vil krevje vaktmannskap. Meiropne, sjølvbetente bibliotek meiner dei må vente. Karantene for bøker må gjelde for begge scenarioa, men kor lenge seier dei ikkje.

For ei veke sidan skreiv vi om korleis bibliotek i USA og Sverige ordna seg før biblioteka blei stengde (I Sverige er fleire framleis opne).

 

Risikogruppene under koronaen er som kjent alle oss over 65 (0,9 millionar) kronisk lungesjuke (0,4), diabetikarar (0,2) og tusenvis av andre (nokre er i to eller fleire grupper). I alle fall ein million, eller kvar femte innbyggjar. Det er helsa deira det strenge smittvernet har vore til for. Men når landet no skal lempe på vernet, må desse gruppene ironisk nok vere endå meir forsiktige enn før. Det var greit då «alle» sat heime, men no vil offentlege stader bli fullare av folk, også av smitteberarar. Avstand på to meter vil i mange samanhengar bli vanskelegare og nokre gongar umuleg.

Sjå også «Sju forslag for den nære framtida».

Samtidig er mange av desse blant dei mest aktive bibliotekbrukarane. Ifølgje brukarundersøkinga for 2015 var lånarane 65+ på topp med lån av skjønnlitteratur og bruk av lokalhistorisk stoff og aviser og tidsskrift, og dei var oftast på opne møte. Og kvar femte av dei brukte internett på biblioteket, men trong oftast hjelp til dette av dei tilsette.

Men vil desse våge å kome tilbake til biblioteket når det opnar? Les mer «Risikogruppene – ein risiko for biblioteket» →