Kategori: Samlingsutvikling

Bannlyste bibliotekbøker i USA og Noreg

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

I USA arrangerer bibliotekforeininga ALA «Banned Book Week» kvart år på denne tida. Altså ein kampanje der dei gjer omverda klar over sensur og forsøk på sensur av det bibliotek har i samlingane sine. I desse tider kan vi ikkje unngå å bli minna om skilnader mellom USA og Noreg og Norden, for ikkje å seie det meste av Europa, men her er altså endå eit felt med store kontrastar. Men slik har det ikkje alltid vore.

Først USA: I år har ALA i kampanjeveka si oppsummert dei hundre mest «fordømte» bøkene i ti-året som gjekk. Dei tre viktigaste grunnane til fjerning eller forsøk på fjerning var:

  1. the material was considered to be «sexually explicit»
  2. the material contained «offensive language»
  3. the materials was «unsuited to any age group»

Dei fleste titlane er lite kjende her i landet, men blant anna ser vi kjende, aktuelle titlar av Toni Morrison og Khaled Hosseini høgt oppe. Vi finn også Harper Lee. Romanen hennar «Drep ikke en sangfugl» kom i 1960 og blei heilt sentral i kampen mot rasefordomar, noko mange ikkje likte. Men i dag har n-ordet, sjølv om ho legg det i rasistanes munnar, også skapt fordøming frå den motsette kanten. Noko liknande gjeld vel John Steinbecks «Om mus og menn».

Men lat oss sjå nærmare på 26. plassen: «Vidunderlige nye verden» av Aldous Huxley. Denne framtidsromanen har faktisk vore forbode her i landet også! Dette er ei sak med fleire interessante sider:

Les mer «Bannlyste bibliotekbøker i USA og Noreg» →

Nord-Korea, Aserbajdsjan, Armenia – og norske bibliotek

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
43 band av Kim Il Sungs bokskatt. Her på engelsk. Dei var like solid innbundne på norsk.

Under nyheitssendingane dei siste dagane fekk vi eit flashback til ein reportasje i Klassekampen i 2016 om bokgåver til bibliotek: «Kampen om hyllene» (du må truleg ha passord her). Frå ingressen: «Norske bibliotek mottar gaver fra alle kanter. Nazistene, Nord-Korea og rike bergensere har vært med på å fylle opp samlingene». Her førekjem også Aserbajdsjan, Armenia, Nagorno-Karabakh og meir til (no kan det bli mange nedlastingar!).

Avisa intervjuar Halvor Kongshavn, overbibliotekar på Universitetsbiblioteket i Oslo. Han fortel blant anna den fantastiske historia om ei stor bokgåve og medhøyrande utstilling frå den aserbajdsjanske ambassaden. Men som under opninga viste seg å …

Les mer «Nord-Korea, Aserbajdsjan, Armenia – og norske bibliotek» →

Å kassere eller ikkje kassere

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

Vi framsnakka ein bibliotekblogg i går, og då tar vi ein til med det same, ein som passar bra på ein fredag, nemleg bloggen «Trangt i hylla», med undertittelen «Kassering med glimt i øyet». Utgjevarar er Vikengeriljaen*, med ei viss Jannicke Røgler som sjefsbloggar.

Innlegget vi stoppa spesielt opp ved handlar om boka «Analyse og vurdering av norske biblioteksystemer. Strategisk IT-analyse for folkebibliotek 1995-2005». Men denne skulle dei då ikkje kassert, tenkte vi, for dette er jo bibliotekhistorisk viktig! Men så fann vi henne i Nettbiblioteket. Då får det vel gå.

* Vi hadde verkeleg ikkje trudd at rebellar som den tidlegare Buskerudgeriljaen så lett hadde kapitulert for Sanner sitt Sanselause Samanslåingsstrev! Dei kan umuleg ha fått med seg østfoldingar på dette 😉

«Tiger på slagmarken» – og i biblioteket?

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

Hovudoppslaget på kultursidene i Klassekampen i dag (men likevel ikkje i den opne utgåva) handlar om at «Coop selger nazi-memoarer». Avisa har i mengdene av krigslitteratur funne boka «Tiger på slagmarken» som skal vere «memoarene til Otto Carius, som kjempet på Østfronten for Nazi-Tyskland under andre verdenskrig, og som ifølge forlagets omtale «har gått inn i historien som den tyske panservognkommandanten som skjøt i stykker flest fiendtlige stridsvogner».

>> 7.2. Kl 15.50. Kommentarfeltet har fått eit innlegg, men ikkje frå bibliotekhald

Men ikkje berre Coop spreier desse bøkene. Fleire norske bibliotek har dei også, og då må dei vel vere bra nok?: Les mer ««Tiger på slagmarken» – og i biblioteket?» →

Kva med lokalhistoria når «alt» blir digitalt?

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2019-10-04 14.52.13På postlista biblioteknorge spurde vi 6. august omlag dette:

Før i verda hadde alle fylkesbibliotek med respekt for seg sjølve full kontroll på den lokalhistoriske litteraturen for alle kommunar i eige fylke. Det var ein geografisk foredelingsplan. Men korleis går dette no? Når dei fleste fylkesbiblioteka berre er konsulentkontor og kursarrangørar? Og når tilknytninga til dei tidlegare «primærbiblioteka» (folkebiblioteka som fylkesbiblioteka var knytte til) ofte er ein skugge av kva ho var? Og når regionane gjer fylkesbibliotek til – kva? Bokhylla.no løyser litt av problemet, men ikkje for mengden av bøker som har kome sidan 2000. Og tenke på alt som no kjem på «eige forlag», sjølv om kvaliteten varierer (men slik var det jo med mange av dei gamle bygdebøkene også).

Det kom eit spennande svar frå Heidi S. Drageseth frå Møre og Romsdal fylkesbibliotek om Mørerom, basen deira (pluss ei breiside frå anna hald til formuleringa vår om at fylkesbibliotek «berre er konsulentkontor og kursarrangørar». Men når ein for lengst er stempla som kontraproduktiv, får ein vel leve opp til det).

Kom gjerne med fleire meiningar og konstruktive idear i kommentarfeltet nedanfor. 

I dag fann vi i eit svensk forum: Levande lokalsamling – en metodhandbok från Svedala bibliotek.

Nokre høgdepunkt: Les mer «Kva med lokalhistoria når «alt» blir digitalt?» →

Bibliotekaren – aktivist eller funksjonær?

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

librarian bomber
Librarian bomber. HAFUBOTI/ CC BY-SA 4.0

Ein del norske bibliotekfolk reiser vel framleis til Bokmessa i Göteborg, sjøl om «och bibliotek» ikkje lenger er med i namnet. Foreininga Bis – Bibliotek i samhälle – reklamerer i dag for eit seminar med tittelen «Bibliotekarien – aktivist eller tjänsteman?» fredag 27. september. Arrangør er Bibliotekshögskolan i Borås.

Bis viser til hendingar i Sverige dei siste åra: «Bibliotekarier har i den offentliga debatten uppfattats som aktivister när inköpsförslag nekats för att litteraturen sagts bryta mot förvaltningens värdegrund. JO [justisombudsmannen, vår merkn.] har riktat kritik mot detta då biblioteken ska bidra till kunskapsförmedling och fri åsiktsbildning.»

Sjølv tenkjer vi på kampane mot nedskjeringar i Stockholm for tida. Bloggaren gjorde eit større intervju med ein av aktivistane der i sommar, Alice Thorburn.

Ikkje kasserte klassikarar

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2019-05-07 23.23.38
Anlegg med låg Cervantesfaktor. Klikk og kikk

Ifølgje norsk presse er kassering av bøker noko av det mest pirrande ein kan skrive og lese om når det gjeld bibliotek. På bloggen kommenterer vi ein del slike oppslag under stikkordet Samlingsutvikling. No har den US-amerikanske biblioteksentralen OCLC sett saman ei liste over dei 100 romanane i verda som er minst kasserte, for å seie det slik.

På toppen av lista står … Les mer «Ikkje kasserte klassikarar» →

Yale-studentar for fysiske bøker

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

Skjermbilde 2019-04-25 22.01.25Vi les i Washington Post at ved eitt av biblioteka på eliteuniversitet Yale i New Haven, Connecticut, ville leiinga fjerne rundt to tredelar av dei fysiske bøkene for å få plass til fleire sitjeplassar. Men både studentar og fleire fakultet reagerte på dette. I ein underskriftaksjon meinte nærmere eitt tusen studentar at dette ville redusere høvet deira til å «browse» og bruke boksamlinga. Fleire bibliotekbrukarar kom med sterke personlege vitnemål om kor viktige dei fysiske samlingane er.

Biblioteket spreidde så eit rekneark med titlar der brukarane fekk meine noko om kva som absolutt ikkje måtte flyttast. I eit kompromiss blir no 60 000 og ikkje 40 000 bøker verande (av i alt 150 000).

– Biblioteket må ta heim bokvalet

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

Skjermbilde 2019-03-30 21.34.10.png
Fleischer er engasjert i bibliotekspørsmål. Her på ein e-bokdebatt i Örebro i 2014

Den nylege svenske debatten om bokval, der ein debattant åtvara mot å kjøpe faglitteratur som ikkje er «vitskapeleg», har kome ned på jorda. Her på bloggen var Mikael Böök tydeleg på at «bekännelselitteratur» ikkje er vitskapeleg, men likevel avgjerande viktig å ha i biblioteket.

Historikaren Rasmus Fleischer skriv i Expressen om endå ei omstridt «helsebok» som finst i mange bibliotek, der foreldrar til autisiske barn får råd om å gje dei utspedd klordioksid. Med alvorlege skadar som resultat.

>> Sjå også sak på Fleischers blogg Copyriot.

Men Fleischer går vidare og peiker på ein viktig årsak til dette uføret, nemleg at stadig fleire bibliotek set ut bok- og mediavalet til kommersielle leverandørar: Les mer «– Biblioteket må ta heim bokvalet» →

Angsten for faglitteraturen

~ Anders Ericson ~ 5 kommentarer

fakta tromsø
Bibliotekarisk sjølvironi?

Som kvart svensk forsøker vi å overtyde oss sjølv om at påstandane til Knausgård med fleire er overdrivne når dei skriv om den «einøygde» svenske kultureliten, om den svenske angsten for alt som ikkje er «politisk korrekt» og for å krenke ein eller annan.

Men på det svenske forumet Biblist toppa det seg fredag med eit forslag om å starte ein bokvalsdebatt frå ein bibliotekar som personleg er «emot att köpa in böcker som är ovetenskapliga». Utgangspunktet var eit innlegg om at bibliotekarar bør setje seg inn i kritikken mot ei kontroversiell bok som i vitskapelege vendingar hevdar det er nær samanheng mellom matvanar og psykisk helse. Og som er kjøpt inn av såpass mange som 129 bibliotek.

Medbloggaren vår, Mikael Böök, åtvarar sterkt mot denne haldninga i eit svar. Han vedgår at til dømes Daniel Ellsbergs bøker og lekkasjar om USAs atomvåpenprogram osv. ikkje er vitskapelege i streng forstand. Til dømes den nyaste boka, «The Doomsday Machine», er «en bekännelsebok! Är den då ovetenskaplig? Ja, varje bekännelsebok måste i någon mån vara det.»

Men biblioteka må ha desse bøkene. Berre åtte svenske bibliotek har denne, skriv han. I Noreg berre eitt (?).

Les Böök sitt innlegg: Les mer «Angsten for faglitteraturen» →

Det mystiske Serotonin-kapitlet

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

seritoninSom ivrig lesar av Houellebecq (jaudå) noterer vi oss eit lesarinnlegg av Per Buvik og Knut Stene-Johansen i Klassekampen i dag med tittelen «Serotonin – eller maltrakteringen av Houellebecq». Det handlar om den norske omsettinga som faktisk har uvanleg store avvik frå originalen, ikkje berre er inndelinga i kapittel ignorert, men eit siste kapittel er lagt til! Som om Houellebecq skal ha skrive det.

Nytt 20.3.: I Klassekampen i dag svarer Dagfinn Møller hos Cappelen Damm med å vedgå nokre «blanke linjer» som skulle/skulle ikkje ha vore der. Men noko vi ikkje kan sjå at Buvik & co har klaga på. Likevel skal det rettast opp i nye opplag. At eit kapittel skal ha vore lagt til, nektar Møller for. Vi avventar og vil følgje opp dette etter kvart svært interessante ordskiftet.

Forfattarane av kritikken konkluderar: «Egentlig burde alle som har kjøpt boken bli tilbudt nye og kompositorisk korrekte eksemplarer, som også burde sendes ut til bibliotekene med beskjed om at de gamle må makuleres.»

Vi har mange lesarar i dei andre nordiske landa: Har omsettingane dykkar eit kapittel som opnar omlag slik?: «Det er en hvit liten oval tablett som kan deles i to.» Bruk gjerne kommentarfeltet.

Surprise! Det ER samanheng mellom mediebudsjett og utlån

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
«An Absence Of Conflicting Views Is Harmful To Social Processes And Leads To A More Superficial Democracy». Klikk og sjå fleire av Magnus Bjerk sine foto frå Deichman.

Folkebiblioteket i hovudstaden er alt ute med bibliotekstatistikken for i fjor, og i Dagsavisen i dag (26.2.) kan vi lese om auke både i besøket og utlånet: «I 2018 økte nemlig utlånet med 5,7 prosent. Av årsrapporten går det frem at tallet har vært nedadgående hvert år siden 2014. Resten av landet har også hatt den samme trenden.»

Og biblioteksjef Knut Skansen gjer det klårt at dette ikkje skjer tilfeldig: Les mer «Surprise! Det ER samanheng mellom mediebudsjett og utlån» →

Papirboka aleine på toppen av pallen!

~ Anders Ericson ~ 5 kommentarer

pallet-686317_640
På dei fleste pallane i verda er det ingen topp

Desse pallane har blitt noko av det viktigaste for oss norskingar, særleg vinterstid, så kvifor ikkje også rangere dei tre viktigaste blant dei mange bok-formata? Det gjer Anne-Britt Gran i kronikken i Klassekampen laurdag (sjå på nett hos BI), «Ipad-eksperimentet – Hvor kommer den fikse ideen fra, at digital teknologi skal trumfe all annen teknologi i klasserommet?» Gran er professor ved Handelshøyskolen BI og prosjektleiar av DnD – «Digitization and Diversity», der blant anna også Nasjonalbiblioteket deltar.

PS: Men kvifor finn vi ikkje meir enn ei fattig lenke til dette prosjektet på NB sine sider, eit prosjekt som alt har produsert relevante publikasjonar for bibliotekfeltet, blant anna rapporten «Digitalisering av bok og bibliotek»? Kan nokon som er på talefot med NB-toppane tipse dei om verdien av å formidle til det bibliotekfaglege miljøet? Apropos: Har nokon sett eller høyrt reaksjonar frå NB på til dømes saka vår om bibliotekstatistikken og bokhylla.no? Derimot har fleire andre gjeve konstruktive kommentarar.

Kronikken til Anne-Britt Gran, som inneheld mykje viktig, ligg ikkje på ope nett hos KK, så vi får vel avgrense oss til å sitere berre noko av det (avisa finst jo i biblioteket, ikkje sant?): Les mer «Papirboka aleine på toppen av pallen!» →

Kva har Bokhylla.no å seie for biblioteka?

~ Anders Ericson ~ 11 kommentarer

skjermbilde 2019-01-11 00.45.22>> I botnen av artikkelen samlar vi i ettertid tal for bruk, økonomi osv. som gjeld bokhylla.no og som vi får tips om eller kjem over.

Dette har vi lenge lurt på og prata litt her og der med bibliotekfolk om. Men ingen har visst noko særleg og heller ikkje tenkt så mykje på det, for det har vel knapt vore tema i faglege samanhengar. Det kjem ein del info om kor mange hundretusen bøker, aviser, filmar og foto som blir digitaliserte ved Nasjonalbiblioteket, men burde ikkje bruken vere endå meir interessant?

For folk og politikarar må år etter år lese om stagnasjon i utlånet. Til barn og unge går det opp, men til vaksne ned. Men her har vi «gløymt» suksessen til Bokhylla.no, og den er det vel akkurat vaksne som bruker mest.

I går kunne vi lese at NB har starta ei grundig, uavhengig evaluering av heile den nasjonale bibliotekstrategien (2014-18), og kan vi då håpe at også bruken av Bokhylla.no kjem under lupa og blir offentleg kunnskap? Vi er ikkje trygge på dét, sjå nedanfor: Les mer «Kva har Bokhylla.no å seie for biblioteka?» →