Kategori: Korona og biblioteka

Bestormet!

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

dansk flagg askebegerDei kan få sagt det, danskane. Her på Danmarks Biblioteksforening sine sider kan vi lese om ei undersøking som viser at «nedlukningen af Danmark har givet mange lyst til at læse mere. Bibliotekernes digitale læsetilbud blev bestormet, og både børn og voksne har tilbragt mere tid i bøgernes verden, mens Corona satte vores normale hverdag på stand by». Men altså: « … bibliotekerne var hurtige til at sætte kvoterne på udlån op, så borgernes øgede læselyst så vidt muligt kunne honoreres».

Lesetips i veke 29: Ein (dessverre) nyleg avdød svensk forfattar om danske maktkampar på 1700-talet. Om ein konge som trudde han var forbytta med ein bondeson frå Hirtshals. Som minnar oss om ei anna fantastisk bok av same forfattar.

Testing av koronavirus på bibliotekmateriell

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
Skjermbilde 2020-07-13 21.54.45
Frå ei utstilling på Moss bibliotek: «Lag noe av gamle bøker»

Frå OCLC sitt nyheitsbrev i dag har vi fått Google Translate til å produsere følgjande frå engelsk til norsk (GT er blitt betre, men nynorsk kan dei ikkje. Og til OCLC og alle US-amerikanarar: Covid-19 er sjukdomen og ikkje viruset (viruset heiter eigentleg SARS-CoV-2)):

«Fem plastbaserte elementer ble valgt ut for den tredje runden av Battelle laboratorietesting for å undersøke hvor lang tid COVID-19-viruset kan leve av materialer som vanligvis brukes i arkiver, biblioteker og museer. Studien begynte fredag 10. juli på gjenstander levert av Columbus Metropolitan Library; National Archives and Records Administration; og National Library Service for Blind and Print Disabled, Library of Congress. Resultatene fra testset 3 forventes å bli utgitt innen fire uker. Den andre runden med testing – å undersøke papirbaserte materialer – pågår fremdeles; resultatene deles senere i juli.

Åpning av arkiver, biblioteker og museer (REALM) er et forskningssamarbeid mellom OCLC, Institute of Museum and Library Services og Battelle. Målet er å undersøke hvor lenge COVID-19-viruset overlever på materialer som er utbredt i biblioteker og museer, og hvordan materialer kan håndteres for å dempe eksponeringen for ansatte og besøkende».

Tjue milliardar til biblioteka?

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Skjermbilde 2020-07-10 13.46.54
Yoga kan ikkje redde biblioteka no, men det var eit tilbod under ALA-konferansen i Chicago i 2017

Dette er grovt omrekna frå dollar, og då forstår vi at det handlar om USA, ikkje Noreg. Og det er førebels berre eit forslag som to sentrale politikarar frå Demokratane har lagt fram og som bibliotekforeininga ALA sjølsagt stør. Til skilnad frå korona-støtta her i landet er dette ikkje prosjektpengar, men støtte for å kompensere for konkrete øydeleggingar etter pandemien:

  • $1.7 billion to be distributed to local libraries through state library agencies based on state population, with a minimum of $10 million to each state
  • $45 million in formula grants to Tribal libraries
  • $200 million in competitive grants to strengthen library services to communities affected by COVID-19
  • $40 million for IMLS to administer grants and conduct research and data collection related to the impacts of COVID-19

Koronafaren over?

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer
Skjermbilde 2020-07-06 18.23.43
Tett med folk. Ikkje uvanleg i eit bibliotek. Her frå Göteborg HB i november.

Slik kan ein i alle fall forstå Nasjonalbiblioteket og avtalepartnerane deira når dei no avsluttar den utvida retten til bruk av pliktavlevert materiale. Den opprinnelege meldinga om «Utvidet tilgang til digitalisert materiale under korona-krisen» finn vi blant anna 25. mars på Wayback Machine, men i dag, 6. juli. har teksten fått eit heilt annleis tillegg på toppen om at tilbodet opphøyrde 1. juli.

Det finst alternative tilbod, som ordinært lån eller fjernlån av fysiske eksemplar, men det er framleis slik at omlag 20 prosent av folket tilhøyrer ei eller fleire risikogrupper og at éin smitta person på eit bibliotek kan føre til spreiing med alvorlege følgjer for enkelte av oss. Sjå berre kva 239 forskarar frå 32 land i dag konfronterer WHO med: «Mener korona smitter mye lettere enn tidligere trodd». Frå før er det mykje som tyder på at store fellesareal og opne kontorlandskap er risikable. Underteikna får i sommar nær familie på besøk, der éin har sterkt redusert immunforsvar. Så dette har vi lært oss litt om.

I tillegg blir det stadig færre bibliotek her i landet, så stadig fleire må ta bussar, banar og tog for å kome til biblioteket. Transportmiddel som vi no ser at blir noko av det mest trugande ein kan tenkje seg.

Kvifor kunne ikkje ordninga bli permanent? Det kan ikkje ha kosta staten svært mykje i ekstra overføringar til rettshavarorganisasjonane? Samanlikna med dei andre store krisepakkene. Men gje dei det dobbelte, då. Det har staten råd til, i kunnskapens og demokratiets namn.

 

Svensk korona-skvis: Samfunnsoppgåva eller tryggleiken?

~ Anders Ericson ~ 3 kommentarer
Skjermbilde 2020-07-05 23.29.37
BiS sitt viktige korona-nummer. Illustrasjon Stellan Klint

Koronakrisa har eigentleg vore enkel for norske bibliotek og bibliotektilsette. Praktisk talt alle blei stengde etter 12. mars, og straks dreidde fokuset over mot digitale tilbod og «take-away». Men i Sverige har berre nokre få bibliotek etter kvart blitt stengde, mens dei fleste er opne, med antibac og instruks om å halde avstand. Men så har svenskane sanka fleire røynsler – og hatt fleire og tøffare debattar blant dei tilsette. Noko vi må lære av innan det kjem nye oppblomstringar her også. Det har alt vore nær ved nokre stader.

For ei veke sidan siterte vi frå BiS-bloggen ein svensk bibliotekar som opplagt er utrygg når kommunen har avgjort at biblioteket hennar skal halde ope. På FB-gruppa Bibliotek i coronakris har folk delt idear om korona-trygge tilbod, men også hatt ein tøff debatt om samfunnsoppgåva kontra arbeidsmiljø og personleg tryggleik. Anten eller, kan det sjå ut som frå ein norsk synsstad. Og i det ferske «korona-nummeret» til BiS heiter det bastant i ein artikkel:

«Några få bibliotek har stängt helt och hållet, och biblioteken ses uppenbarligen i de kommunerna inte som en samhällsviktig verksamhet. Med hänsyn taget till de av Folkhälsomyndigheten ålagda restriktionerna och med nödvandiga anpassningar borde alla bibliotek enligt vår mening sträva efter att erbjuda så bred verksamhet som mojligt» (vår utheving).

Har vi sett noko liknande i Noreg? Berre i … Les mer «Svensk korona-skvis: Samfunnsoppgåva eller tryggleiken?» →

«Vi välkomnar dem, trots att vi hade önskat att de hade stannat hemma»

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
Skjermbilde 2020-06-29 20.40.03
Vanlegvis er Noreg annleislandet (klikk og kikk)

På SVT.se i dag, 29. juni:  «5 310 personer har avlidit med covid-19 i Sverige. Det är 30 nya inrapporterade dödsfall sedan i fredags. Totalt har 67 667 personer bekräftats smittade, vilket är nya 2 530 inrapporterade sedan i fredags».

Frå tidsskriftet BiS sitt korona-nummer no i juni:  «Människor fortsätter att komma till biblioteken. Människor som egentligen borde hålla sig hemma kommer till biblioteken. Föräldrar med barn som är för sjuka för att gå till förskolan, men tillräckligt friska för att bli uttråkade hemma. Vuxna som känner sig lite krassliga och inte vill gå till jobbet. Sjuttioplussarna.

Och vi välkomnar dem. Vi välkomnar dem, trots att vi hade önskat att de hade stannat hemma. Trots att avspärrningsbanden ännu inte har kunnat levereras. Trots att de inte håller avstånd. Trots att vi hör dem hosta. Men vi måste inte tycka om det. Och vi har all rätt att oroa oss för vilka konsekvenser det kan få» (Eleonor Pavlov).

«Hvis noe liknende skjer igjen …»

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-06-25 19.29.38Dette er eitt av spørsmåla i ei fersk spørjeundersøking retta til norske bibliotektilsette om arbeidssituasjonen under koronaen: «Hvis noe liknende skjer igjen med samme konsekvenser, hva er de viktigste erfaringene biblioteket bør ta med seg?» Svarfristen er 15. august.

Eit anna viktig spørsmål går på vurdering av «bibliotekets digitale tjenester for brukerne pr. 12. juni» samanlikna med situasjonen 12. mars, altså før regjeringa si «krisepakke», Universitetsforlaget si opning av Idunn.no osv.

Undersøkinga og forskinga på dette er viktig med tanke både på nær og fjern framtid. Dei siste par dagane har ekspertar og myndigheitspersonar snakka stadig høgare om faren for nye smittebølger. Og ein må hugse at omlag kvar femte innbyggjar er i ei riskogruppe, noko biblioteka må ta omsyn til i lang tid framover.

Forskarar ved institutt for arkiv, bibliotek- og informasjonsfag ved OsloMet gjennomfører undersøkinga. Tilsette i fag- og folkebibliotek har kvart sitt skjema til utfylling.

PS: Kan det stemme at det er heile førti år sidan førre større arbeidsmiljøundersøking for bibliotektilsette!? Nemleg forskingsprosjektet Biblioteksarbeid, arbeidstakerinteresser og EDB, initiert av dåverande Kommunale bibliotekarbeideres forening?

Budsjetthausten i eit nøtteskal

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
Moss bibliotek 2006
På nyåret kan nedoverbakken ved Moss bibliotek bli ekstra bratt

Formuleringar som denne i Moss Avis i dag kjem vi dessverre til å høyre og lese i mange lokalaviser denne hausten: «De eneste lovpålagte tjenestene innenfor kultur er at kommunen må kunne tilby et bibliotek- og kulturskoletilbud. … Hvor godt dette tilbudet må være, sier imidlertid lovverket lite om … » (vår utheving).

Etter kommune- samanslåinga har Moss to bibliotek, eitt i sentrum og eit, nytt og flott eitt, i tidlegare Rygge, men i eit område med enormt stor bustadbygging, faktisk ein heil ny bydel i eit tidlegare fabrikkområde. Og med trange gater mot sentrum.

Eitt scenario er at dei må … Les mer «Budsjetthausten i eit nøtteskal» →

The Lancet – igjen :-(

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer
Skjermbilde 2020-06-04 23.15.00
Likevel enno ikkje avklart om Trump er på jordet. Mike Licht CC BY 2.0

Khrono.no melder i dag om frykt for «forskningsfusk bak omfattende Covid-19-studie». Dei har intervjua direktør John-Arne Røttingen i Forskningsrådet etter «avsløringer som tyder på at en studie som fikk både Verdens Helseorganisasjon (WHO) og nasjonale regjeringer til å stanse en omfattende studie knyttet til behandling av Covid-19 kan være basert på forskningsfusk». Behandlinga det er snakk om er blant anna med malariamedisinen hydroksyklorokin, også kjent som «Trump-medisinen».

Det var The Guardian som rulla opp saka, der fleire alt hadde hatt … Les mer «The Lancet – igjen :-(« →

Biblioteket vs. Biltema

~ Anders Ericson ~ 2 kommentarer

«Koronakrisen har avslørt regjeringens feilslåtte kulturpolitikk», meiner vår gamle ven Bernhard Ellefsen i Morgenbladet denne veka. Det er ein verkeleg saftig karakteristikk av regjeringas og særleg to Venstre-statsrådars kulturpolitiske honnørord-flaum og tomme svada. Og han avrundar slik: «De siste månedene har politikken dessuten vist seg å være faglig og sosialt uansvarlig. Til og med folkebibliotekene har holdt stengt, mens Elkjøp og Biltema har hatt butikkene fulle av kunder. Dette skyldes ikke permitteringer, men er like fullt en konsekvens av at kulturpolitikere sitter på hendene i krisetider, mens politikere og byråkrater i andre departement jobber vettet av seg for å redde sine felt. Kulturens kraft? Den må dere lenger ut på landet med».

Korona-bibliotek på svensk

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

Skjermbilde 2020-06-02 11.31.48Den US-amerikanske bibliotekforeininga ALA arrangerer no ein serie webinar om «Best Practices from Around the World in the Time of COVID-19». Torsdag 11. juni klokka 10 til 11 a.m. US Central Time (det blir vel klokka 17 norsk tid?) får vi sjå korleis dei har ordna seg i bibliotek i korona-annleis-landet Sverige. Det er folkebiblioteka i Helsingborg og Mjölby som skal i elden (hugs påmelding til webinaret).

I Helsingborg har dei halde ope heile perioden, men 6. april  innførte dei grenser for kor mange som kan vere inne til kvar tid. I småbyen Mjölby ser vi at alle arrangement er avlyste, men elles ingen restriksjonar? Ved ein filial er det meirope tilbodet «ur funktion», men berre «tillfälligt». Mjölby inngår i Götabiblioteken, og om dei har same tilbod som i Linköping 20 kilometer austafor, har dei berre hatt nokre små restriksjonar, jamfør denne videoen. Som vi ser held dei avstand, men dei gjer ikkje reint tastaturet mellom to brukarar. 

Koronaen: Ikkje berre forskingsbibliotekarens mareritt

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar
Skjermbilde 2020-06-02 05.42.57
52 treff i Google Scholar på søket «covid-19» AND «academic libraries»

«En flom av koronaforskning forverrer nå vitenskapens underliggende sykdommer, hevder flere: Altfor mange funn er upålitelige eller bortkastede. Samtidig diskuteres det intenst hvordan vi skal forstå og bruke den ofte usikre kunnskapen forskerne forsyner oss med i krisen». Dette er frå ein av dei store artiklane (denne er på åtte sider) i Morgenbladet denne veka.



Fleire «smakebitar»: Les mer «Koronaen: Ikkje berre forskingsbibliotekarens mareritt» →

Heimekontor på biblioteket

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-31 18.56.42
Område for god stemning

Ifølgje nettstaden Building Design & Construction har 62 prosent av US-amerikanarane jobba heimefrå under Koronaen. Og om lag halvparten av desse kjem til å halde fram med dette fleire dagar i veka. Men dei vil ikkje nødvendigvis «jobbe heimefrå» … heimefrå:

«Når offentlige rom bli opna igjen vil mange nytte høvet til å jobbe heimefrå på ein «tredje plass», der dei kan oppleve sosial tilknytning og få kjensla av å høyre til, samtidig som dei får roen dei treng for å få gjort jobben sin. Offentlege bibliotek vil kunne møte ein auka etterspurnad etter slike tredje plassar. Dei tilbyr ikkje berre WIFI, skrivarar, skannerar, kopimaskiner, informasjonsressursar og kunnskapsrike medarbeidarar, men også ulike område som passar for ulike typar arbeid (eller som passar skiftande stemningar) gjennom dagen».

Desse og fleire kvalitetar kan lett trumfe «alboge-til-alboge-sitjeplassar på Starbucks», heiter det til slutt.

Men det krev at biblioteka får re-designa lokala sine til låg smitte-risiko.

Ikkje berre e-biblioteket treng krisepakke

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

Skjermbilde 2020-05-31 10.42.31
Bibliotekbrukar anno mars 2020 og framover. Public domain.

Rundt i landet skal etter kvart 662 folkebibliotek medrekna filialar, 261 fagbibliotek, 56 høgskolebibliotek, 65 universitetsbibliotek osv osv (kjelde: Base bibliotek) opne lokala sine for eit publikum som sidan sist har lagt seg kraftig ut i breidda. Kvar og ein skal no ha ein meter til nestemann og -kvinne, bibliotektilsette såvel som andre lånarar. Fram til korona-vaksinen er her, eller til neste pandemi, vil dette vere normen. Jamfør Khrono og Dagsavisen nyleg. Det vil krevje ein ny «hygienisk» arkitektur, sjå nedanfor.

Arrangement i biblioteket vil krevje førehandspåmelding for å sikre ein meter mellom kvar deltakar og for å unngå smitterisikabel kø ved inngangen. Men slike restriksjonar vil i sin tur gje auka krav om videostrøyming, der i alle fall kunstnarleg medverkande vil ha rett på ekstra økonomisk godtgjering. Utarbeiding av slike satsar er sikkert rettshavarorganisasjonane alt i full gang med.

Men i utlånsareala må det bli omfattande ominnreiing og mange stader ombygging. Biblioteka vil måtte hive ut … Les mer «Ikkje berre e-biblioteket treng krisepakke» →

Tilbake til normalen, men til ein annan normal

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-29 12.50.56
Happy – for now

Nasjonalbibliotekets har fått god presse på oppsummeringa si av korona-perioden til no. Dei skriv i ei pressemelding blant anna at «digitale tjenester har hatt mer enn 2,5 millioner besøk under koronakrisen. Brukerne har åpnet 800 000 bøker og over en million gamle aviser. … Vi tror den digitale bruken av Nasjonalbiblioteket vil vokse også når samfunnet normaliserer seg og vi åpner lokalene våre igjen».

Tilvenninga til det digitale biblioteket er verkeleg gledeleg. Men både NB og vi, og alle, veit jo sjølvsagt at tala er små mot tida før koronaen, då norske folkebibliotek lånte ut 2 millionar bøker i tilsvarande tidsrom, pluss alle bøkene som blei opna og lesne i biblioteklokala. Og som stort sett var meir aktuelle bøker enn dei frå før 2001 som NB snakkar om (det hadde vore moro å sjå tal også frå bokhandelen, som var open både fysisk og digitalt. Kor mykje selde dei av nye bøker og frå backlists?)

Vi reknar det som sjølvsagt at det etter kvart også vil kome detaljar om desse endå meir interessante ekstraordinære tiltaka som Abid og Aslak lanserte 23. mars: Les mer «Tilbake til normalen, men til ein annan normal» →