Om ljudboken

~ mikaelbook ~ 3 kommentarer

Av Mikael Böök, p.t. ved Byön i Pellinge skärgård.

Skjermbilde 2020-05-22 15.07.13I Dagens Nyheter (Stockholm) uppmanade signaturen «Anders Joost, ekonom» nyligen svenskarna att lämna läsningen av tryckta böcker bakom sig som ett avslutat kapitel. Läsning tillhör en förgången tid, idag gäller i stället Youtube-filmer, reklamsnabba textmeddelanden och Netflix-teveserier, menade Joost, och tillade:

«Räddningen sägs ofta vara ljudboken. Men det är ju ett helt annat medium, eller hur?» (Anders Joost: ”Vi måste inse att boken är död”, Dagens Nyheter 20.5.2020)

När jag läste Anders Joosts insändare kom jag att tänka på hur en ledarskribent i Hufvudstadsbladet (Helsingfors) för några dagar sedan beskrev Sverige:

«Vad blir kvar av litteraturen när text blir ljud? Lyssnartoppen domineras av koncentrerade miniberättelser utan dödkött: strömlinjeformad kronologi, konstant framåtrörelse, enkelt språk. Idealet är dialogdrivet berättande, övertydliga markeringar och papperstunna huvudkaraktärer som ur en Dan Brown-roman. Denna snäva mall hotar att likt en Prokrustesbädd våldföra sig på skrivandet. Storsäljande producenter av standardiserad genrelitteratur och en handfull etablerade romanförfattare lär tillsammans överleva, medan det blir allt trängre i marginalen av utgivningslistorna för kulturbärande småsäljare. Ljudboksmogna Sverige visar vägen: där efterfrågas den n:te deckaren, thrillern och feelgood-historien, simpla berättelser som mal på.» (cit.enl. Torsten Fagerholm: «Då litteraturen reduceras till Netflix-följetong», Hbl 16.5.2020)

Anders Joosts insändare samlade inte oväntat många kommentarer i DN. Flertalet kommentatorer ville … Les mer «Om ljudboken» →

Bibliotekopning med pisk og gulrot

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Skjermbilde 2020-05-22 12.05.27
Foto: Brad Segal

For nokre veker sidan skreiv vi om kor viktig det er at bibliotekmiljøet dannar breie alliansar nasjonalt og lokalt med venar av kunnskap og demokrati for å forsvare framtida til institusjonen og tilbodet. I USA er slike ting på gang. Der har no more than 30 businesses and nonprofit organizations skrive under på eit opprop for ei stor statleg krisepakke til biblioteka.

Men dette kjem saman med ein sterk tendens i statar og byar for å opne biblioteka så fort som råd. Ein bloggar seier det slik:

There’s been a trend of articles coming out in major publications that are all about how excited people are to get back to their libraries, how resilient libraries are, all kinds of happy-go-lucky “we’re doing just fine!” stuff.

Opning skal skje med visse smitteverntiltak sjølvsagt, men ofte i eit tempo … Les mer «Bibliotekopning med pisk og gulrot» →

Sikker observasjon av bokorm

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-17 12.38.53Mens sjøormane i Loch Ness og Seljordsvatn er blitt ganske utvatna etter fleire resultatlause ekspedisjonar og sonarsøk, rår det no ingen tvil om bokormen i Nordre Boksjø i grenseområda mellom Halden, Aremark og svenske Dalsland. Kjelda er boka «Kortreiste topper i høyreist skog», som andre veka i juni kjem til ein bokhandel nær deg. I alle fall om du bur i «Østfold». Kan likevel tingast via denne nettstaden (ein viss bloggar har ein finger med i spelet her).

Suksess for open tidsskrift-tilgang

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Skjermbilde 2020-05-18 13.00.02
Forsølva kunnskapssøk. Frå re-opninga av Nasjonalbiblioteket i 2005

Blant anna på Khrono kan vi no lese at Kunnskapsdepartementet si ordning med open tilgang til norskspråklege tidsskrift innan humaniora og samfunnsvitskap har vore vellykka, ifølgje ei evaluering frå Unit. Men også at ordninga skal utvidast til å omfatte rettsvitskap.

Dette er veldig bra, men også heilt naudsynt i situasjonen i dag med heilt eller delvis stengde bibliotek.

Og ordninga kostar 9,1 statlege millionar. Kor mykje er dette? Eit døme: Ikkje få sjefar i norske verksemder har dette eller meir som årsløn!

Med koronaen framleis som eit trugsmål og med sterkt redusert offentleg økonomi i truleg fleire år framover burde all seriøs kunnskapsproduksjon og -formidling få solid særhandsaming. Kva med ein to-delt eller meir differensiert modell der det viktigaste, slikt som i denne ordninga, blir fritt for alle kor som helst, mens alt anna blir fritt på  biblioteka sitt utstyr? OGSÅ i folkebiblioteka.

«Er bibliotekene åpne?»

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-16 20.11.50Kulturdepartementet nemnde i går biblioteka i ein tekst om «Spørsmål og svar om bransjestandarder og smittevernsveiledere». Skråll nedover og finn undertittelen «Er bibliotekene åpne?». Dei lenker opp til Nasjonalbiblioteket sine nettsider der dei seier det «ligger … diverse informasjon om dette». Men lenka går til NBs generelle nyheitsside, der den viktigaste informasjonen om dette i dag (16. mai kl 15) må leitast etter i eldre saker. Og dei nemner ikkje rettleiaren til NBF og BF.

Dermed kan dette bli både for kortfatta og vanskeleg for mange. I alle fall for bibliotekbrukarar. Underkapitlet om «Frivillighet, idrett og organisert fysisk aktivitet» er mykje meir detaljert og informativt.

Høgaktuelt opprop for bibliotekarar

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-15 10.28.08Forfattaren, den tidlegare kulturredaktøren og svenske PEN-leiaren Arne Ruth har starta eit internasjonalt opprop for å frigje Julian Assange. Om han blir sett fri i UK vil han truleg bli utlevert til USA, eventuelt via Sverige.

Klassekampens Mari Skurdal skreiv 29. februar: «Dersom han utleveres til USA og dømmes etter spionasjeloven for de viktige og epokegjørende avsløringene av amerikanske krigsforbrytelser i 2010, vil det sette pressefriheten tilbake over hele verden. En slik dom betyr at ingen som avslører USAs maktovergrep, er trygge, uansett hvor de befinner seg. Det Assange er tiltalt for, burde han blitt hyllet for».

I 2010 leverte dei norske bibliotekorganisasjonane ei viktig fråsegn til støtte for Wikileaks. No burde dei kunne fronte det nye oppropet her i landet.

Då heitte det blant anna i fråsegna:

Les mer «Høgaktuelt opprop for bibliotekarar» →

Detaljert dansk direktiv

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar
Skjermbilde 2020-05-14 09.05.20
Stående ophold for at udvælge biblioteks- materialer til hjemlån

Danskane har fått seg Retningslinjer for genåbning af bibliotekerne for udlån og aflevering. Her seier dei uttrykkeleg at dei omfattar «såvel folkebiblioteker som fag- og forskningsbiblioteker». Og for å utarbeide desse har den danske kulturministeren faktisk «samlet berørte institutionsledere, repræsentanter for brancheorganisationer og lign., faglige organisationer og relevante myndigheder mv. i en række sektorpartnerskaber». Ein type initiativ som var under styresmaktenes verdigheit i Noreg. Om det då ikkje skjer noko i ettertid.

Også i Danmark har dei kome til «at der ikke er behov for særlige forholdsregler vedr. biblioteksmaterialer, som brugere afleverer tilbage, eller som lånere kortvarigt studerer med henblik på at overveje hjemlån og derefter stiller tilbage».

Elles er dei detaljerte på fleire punkt enn i NBF/BF sin rettleiar, til dømes (eit lite utval): Les mer «Detaljert dansk direktiv» →

Siste: Kjem Kulturdepartementet med ny rettleiar?

~ Anders Ericson ~ 3 kommentarer

Skjermbilde 2020-05-13 14.42.19I førmiddag kom ei litt uklar melding frå regjeringa om «Bransjestandarder på kultur-, idrett-, frivillighet- og mediefeltet». Her får vi vite at «Henvendelser om bransjestandarder på ulike fagområder håndteres nå av sektordepartementene for å avlaste helsemyndighetene»

>> Sjå kommentar og ordveksling nedanfor

Etter røynslene til biblioteka er dette eit framsteg. Men NBF og BF har jo alt laga ein Smittevernveileder for bibliotek. Denne blir også lista opp av regjeringa, men som eit døme på «utkast til smittevernsveiledere». Og dei skriv at «Det jobbes nå med å avklare spørsmål i forbindelse med disse». Så då kjem det likevel noko nytt derfrå?

Det hadde nok ikkje skada. Av ting vi les på nettet får vi mistanke om at … Les mer «Siste: Kjem Kulturdepartementet med ny rettleiar?» →

Biblioteka i 2021: Fare for ny, låg «normal»

~ Anders Ericson ~ 1 kommentar

Skjermbilde 2020-05-13 12.03.31Sjølvsagt stod det ingenting om bibliotek i det reviderte nasjonalbudsjettet, men det har det vel heller aldri gjort (og det einaste som står om kultur er om kompensasjonsordninga for inntektsbortfall. Så dei som framleis tar overdagspengar og sel berenett og kaffi kan jo søkje 🙂 ). 

Men det står mykje om kommuneøkonomi, og det regjeringa vil bidra med her er det fleire meiningar om, sjå illustrasjonen og klikk for å sjå eit nyheitssøk om dette.

Så vil sjølvsagt bibliotek-kampane stå i kommunestyra til hausten. Men det skumle no, er at biblioteket ikkje gjer seg synleg, til dømes verken fremst eller bakarst … Les mer «Biblioteka i 2021: Fare for ny, låg «normal»» →

Civic Lab Chat – også eitt debattbibliotek

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-12 06.09.07Det US-amerikanske tidsskriftet Library Journal har ein artikkel nyleg om at «Libraries Fight Misinformation on Coronavirus». Og det er sjølvsagt interessant, men denne gongen skal det på bloggen handle mest om ein metode og ein type arrangement : Civic Lab. Dette er i slekt med «debattbiblioteket» og litt med BTS, det opprinnelege temaet for denne bloggen.

I Skokie, Illinois, ein by med 60 tusen innbyggjarar, har biblioteket i nokre år hatt denne typen arrangement dei kallar Civic Lab. Ei arbeidsgruppe på ti tilsette frå alle avdelingane i biblioteket overvaker jamleg nyheitene og spør folk kva dei er opptatte av, og så arrangerer dei labs om desse tema. Dette er ikkje berre møte med samtalar, men her kan folk kome med … Les mer «Civic Lab Chat – også eitt debattbibliotek» →

Del eller delete?

~ Anders Ericson ~ Legg igjen en kommentar

Skjermbilde 2020-05-10 23.26.02
Font Awesome Wikimedia Commons. (CC BY 4.0) 

I Kommunal Rapport 30. april hadde Hege Westskog, seniorforskar ved CICERO, ein kronikk med overskrifta «Vi må dele enda mer». Ho innleiar med at «Deling av ting, tjenester og areal kan gjøre samfunnet mer bærekraftig. Det er ikke en ny strategi som nordmenn må venne seg til, men en del av en praksis vi allerede har».

Og avsluttar med at «Bibliotekene er for eksempel viktige arenaer hvor andre ting enn bøker også kan deles. Noen biblioteker driver med deling av sportsutstyr, deling av kunnskap gjennom å arrangere verksteder for laging av ulike ting og har plasser hvor folk kan jobbe, studere, eller treffe kjente for eksempel på bibliotekkafé.

Slik sett utgjør bibliotekene en ny og viktig arena i den omstillingen vi må gjøre mot lavutslippssamfunnet».